Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 12 maja 2011 roku (sygn. akt IV SA/Wr 178/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę T. B. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego.
W dniu 12 maja 2011 roku T. B. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia powyższego wyroku.
Zarządzeniem z dnia 26 maja 2011 roku Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu polecił wezwać skarżącą do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 złotych (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych) w kasie Sądu, bądź na rachunek bankowy Sądu - w terminie 7 dni pod rygorem ściągnięcia.
Stosowne wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 3 czerwca 2011roku.
W dniu 9 czerwca 2011 roku T. B. wniosła zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżąca podniosła, iż została pouczona o przysługującym jej prawie do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia do wyroku, jednakże nie została pouczona, że czynność ta podlega tak wysokiej opłacie. Skarżąca podniosła, że jest po sprawie rozwodowej i w związku z tym ma trudną sytuację finansową. Na jej utrzymaniu pozostają dwie uczące się poza miejscem zamieszkania córki, a były mąż nie partycypuje w ich utrzymaniu. Wszelkie przysługujące jej pieniądze (alimenty) musi ściągać w postępowaniu egzekucyjnym. Reasumując podkreśliła, że gdyby została pouczona o kosztach opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia od wyroku nie złożyłaby przedmiotowego wniosku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Koszty sądowe obejmują opłaty i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są natomiast, zgodnie z treścią art. 212 § 1 p.p.s.a., wpis i opłata kancelaryjna.
W myśl art. 234 § 2 p.p.s.a. opłatę kancelaryjną pobiera się między innymi za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia. Opłatę tą pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący obowiązany jest zarządzić jej ściągnięcie od strony, która złożyła wniosek.
Jednocześnie w art. 236 p.p.s.a. zawarto delegację ustawową dla Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości opłat kancelaryjnych. W wykonaniu tej delegacji Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192). Zgodnie z § 2 tegoż rozporządzenia opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 złotych.
W przedmiotowej sprawie skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 maja 2011 roku, oddalającego skargę na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] stycznia 2011 roku przed upływem siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku. W tym stanie rzeczy skarżąca zasadnie została wezwana do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł. Zaskarżone zarządzenie jest zgodne z prawem.
Odnosząc się do podniesionych w zażaleniu argumentów, iż sytuacja finansowa nie pozwala skarżącej na uiszczenie opłaty kancelaryjnej i wniosek o wydanie odpisu wyroku z uzasadnieniem bez pobrania opłaty, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, iż przedmiotem niniejszego postępowania zażaleniowego jest zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 maja 2011 r. o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku o uzasadnienie wyroku. W toku postępowania zażaleniowego Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarządzić wydania odpisu wyroku z uzasadnieniem bez pobrania stosownej opłaty.
Zwrócić należy uwagę, iż obowiązku uiszczania kosztów sądowych, w tym opłat kancelaryjnych, nie mają strony występujące w sprawach, które podlegają przedmiotowemu zwolnieniu od kosztów sądowych lub też, gdy stronie przysługuje zwolnienie podmiotowe. Przedmiotowe i podmiotowe zwolnienia od kosztów sądowych zostały wymienione w art. 239 p.p.s.a. Przepis ten zawiera katalog podmiotów, które nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych oraz spraw, w których strona skarżąca działanie lub bezczynność organu nie ma obowiązku uiszczania tych kosztów. Stwierdzić należy, iż skarżąca nie należy do żadnej z kategorii podmiotów wymienionych w powyższym przepisie. Również sprawa dotycząca wymeldowania z miejsca pobytu stałego nie została wymieniona, jako zwolnione przedmiotowo od kosztów sądowych.
W art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a. ustawodawca określił, że obowiązku uiszczania kosztów sądowych nie ma strona, której zostało przyznane prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym prawomocnym postanowieniem o przyznaniu tego prawa.
Zaznaczyć należy, iż w związku z pismem z dnia 9 czerwca 2011 r. – tj. zażaleniem zawierającym wniosek o zwolnienie z opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku - skarżąca została poinformowana pismem z dnia 17 czerwca 2011 r., iż stosownie do art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) może złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, który został do powyższego pisma załączony.
Przyznanie prawa pomocy następuje po każdorazowym dokonaniu oceny, czy wnioskodawca spełnia przesłanki przyznania tej pomocy określone w art. 246 p.p.s.a. Ocena ta dokonywana jest na gruncie konkretnej sprawy.
Od ewentualnego złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy na określonym formularzy PPF (art. 252 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznania tego wniosku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zależy to, czy skarżąca będzie zwolniona od obowiązku uiszczenia opłaty kancelaryjnej.
Zaznaczyć należy, że odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręcza się bez względu na to, czy strona uiściła opłatę kancelaryjną. W § 2 art. 234 p.p.s.a. wprowadzono bowiem odstępstwo od zasady niepodejmowania przez sąd żadnych działań przed uiszczeniem należnej opłaty (art. 220 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.), zakazując stosowania wobec stron, które nie uiściły opłaty, konsekwencji w postaci pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art. 220 § 1 zdanie trzecie). Przyjęte rozwiązanie jest wyrazem ochrony prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) w postaci uruchomienia postępowania ze skargi kasacyjnej. Nieotrzymanie orzeczenia wraz z uzasadnieniem pozbawia bowiem stronę prawa do wniesienia takiej skargi (art. 177 § 1 p.p.s.a.).
W myśl art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący obowiązany jest zarządzić jej ściągnięcie od strony, która złożyła wniosek. Przepisów art. 220 i art. 221 p.p.s.a. nie stosuje się. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia lub doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 zł.
Jeżeli więc skarżącej zostanie przyznane prawo pomocy, to nie zostanie wobec niej wszczęta powyższa procedura.
Należy dodać, że skarżąca nie może powoływać się na brak pouczenia w przedmiocie opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia od wyroku, albowiem w protokole rozprawy z dnia 12 maja 2011 r. zawarto - "przewodniczący pouczył strony działające bez adwokata lub radcy prawnego, że uzasadnienie pisemne ogłoszonego wyroku zostanie doręczone na wniosek zgłoszony przez stronę w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku, jak również, że przedmiotowy wniosek podlega opłacie kancelaryjnej w kwocie 100 zł." (k. 36 akt Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, sygn. IV SA/Wr 178/11).
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji