Uzasadnienie
II OZ 646 / 09
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, uzupełnił postanowienie z dnia 28 kwietnia 2009 r. tegoż Sądu poprzez dodanie punktu 2 o treść "oddalić wniosek o zasądzenie kosztów postępowania".
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2009 r. umorzył postępowanie w sprawie ze skargi M. F. i J. F. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krotoszynie w przedmiocie przeprowadzenia postępowania administracyjnego po stwierdzeniu, że sprawa ta została zakończona decyzją tegoż organu z dnia [...] lutego 2009r. o umorzeniu postępowania. W postanowieniu z dnia 28 kwietnia 2009 r. Sąd nie zawarł orzeczenia o kosztach postępowania i skarżący wystąpili z wnioskiem o uzupełnienie tegoż postanowienia poprzez orzeczenie, co do zwrotu na ich rzecz kosztów postępowania.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek, co do zasady jest uzasadniony i powoduje konieczność uzupełnienia sentencji postanowienia o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. Orzeczenie to jednak nie może pozytywnie orzec o zgłoszonym w toku postępowaniu sądowego wniosku o zasądzeniu od organu administracyjnego kosztów postępowania sądowego, ponieważ zdaniem Sądu umorzenie w trybie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) postępowania sądowego jako bezprzedmiotowego nie daje podstawy do przyznania skarżącym kosztów. Z przepisu art. 209 p.p.s.a. wynika bowiem, że wniosek strony o zwrot kosztów Sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Żadna z tych podstaw w niniejszej sprawie nie zachodzi, w szczególności Sąd nie wydał orzeczenia, o którym mowa w art. 201 p.p.s.a.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji postanowienie o umorzeniu postępowania sądowego, które stało się bezprzedmiotowe, nie jest też orzeczeniem uwzględniającym skargę w rozumieniu art. 200 p.p.s.a., skoro stosownie do art. 149 p.p.s.a., uwzględnienie skargi polega na zobowiązaniu organu administracyjnego przez Sąd do wydania w określonym terminie aktu lub do dokonania czynności.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli M. i J. F., zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie art. 174 pkt 2 w zw. z art. 54 § 3, art. 141 § 4, art. 166, art. 201 § 1, art. 203 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., które miały wpływ na wynik sprawy.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wnieśli o uchylenie w całości skarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oraz o zasądzenie na rzecz skarżących niezbędnych kosztów niniejszego postępowania zażaleniowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w kwocie 460 zł [wpis od zażalenia 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika 360 zł - trzykrotna stawka minimalna w postępowaniu zażaleniowym 3x120=360 zł - § 2 ust. 2 w związku z § 14 ust 2 lit. d Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1349)]. Zasądzając zaś opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego Naczelny Sąd Administracyjny powinien w ocenie skarżących wziąć pod uwagę charakter sprawy (która okazała się być niezwykłe zawiłą) i duży wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.
Zdaniem skarżących wydanie orzeczenia po wniesieniu skargi na bezczynność, a przed dniem rozpoczęcia rozprawy musi być traktowane przez Sąd jako równorzędne z uwzględnieniem skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
W sytuacji, gdy organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, do daty orzekania przez sąd administracyjny wyda akt lub podejmie czynność, której domagała się strona, to organ ten przestaje tkwić w bezczynności. Oznacza to, że organ we własnym zakresie usunął istniejące naruszenie prawa, przyznając że pozostawał w bezczynności. Tym samym skarga na bezczynność uznać należy, że została uwzględniona w trybie tzw. samokontroli organu. Organ administracji publicznej, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, stosowanie do art. 54 p.p.s.a. może bowiem w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Powyższe stanowisko zostało również zaprezentowane w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. I OPS 6/08, LEX nr 463487.
W niniejszej sprawie, organ, któremu we wniesionej skardze zarzucano bezczynność zakończył postępowanie wydaniem decyzji, przed wydaniem orzeczenia przez Sąd, co spowodowało, iż Sąd pierwszej instancji z mocy art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowania sądowe jako bezprzedmiotowe. Tak więc organ sam usunął istniejące naruszenie prawa, którą w warunkach niniejszej sprawy stanowiła bezczynność, dokonując autokontroli swego działania.
W razie umorzenia postępowania z przyczyn określonych w art. 54 § 3 p.p.s.a., skarżący ma możliwość ubiegania się o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, stosownie do art. 201 § 1 p.p.s.a., który mimo że nie dookreśla rodzaju kosztów, których dotyczy, to względy natury systemowej oraz celowościowej przemawiają za przyjęciem, że dotyczy on tak, jak art. 200 p.p.s.a. kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, a nie tylko kosztów sądowych.
Przytoczone wyżej względy powodują, iż zasługują na uwzględnienie argumenty skarżących, że w niniejszej sprawie stanowisko Sądu pierwszej instancji prezentowane w skarżonym postanowieniu jest wadliwe co do przyczyn, dla których oddalono wniosek o zasądzenie kosztów postępowania.
Odnosząc się natomiast do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji (por. postanowienie NSA z dnia 25 lipca 2005 r., sygn. akt II OSK 552/05 publ. ONSA WSA 2006, nr 1, poz. 17). Natomiast zauważyć trzeba, iż koszty postępowania zażaleniowego podlegają zaliczeniu do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o czym stanowi art. 200 p.p.s.a. i ten fakt winien mieć na względzie Sąd pierwszej instancji rozpoznając ponownie przedmiotowy wniosek.
Mając powyższe okoliczności na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.