Uzasadnienie
Postanowieniem z 2 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił J.J. (dalej jako "skarżący") przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody Pomorskiego z [...] stycznia 2012 r. w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem oceny jest kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożony w tej samej sprawie. Wszystkie poprzednio złożone wnioski zostały prawomocnie oddalone.
W celu ustalenia, czy w sprawie zaszły jakiekolwiek nowe okoliczności, które mogłyby skutkować odmienną oceną sytuacji wnioskodawcy, referendarz sądowy zarządzeniem z 30 marca 2015 r. wezwał skarżącego do przedłożenia szeregu, szczegółowo opisanych oświadczeń.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wyjaśnił, że we wskazanym okresie nie składał jakichkolwiek skarg na przewlekłość postępowania sądowego ani pozwów. Skarżący przedstawił zaświadczenie z 18 maja 2015 r. (podpisane przez Dyrektora Aresztu Śledczego w Wejherowie), zgodnie z którym wnioskodawca posiada na koncie depozytowym jako akumulację kwotę 1.535,69 zł. Z zaświadczenia wynikało ponadto, że zajęcia komornicze wobec wnioskodawcy wynoszą 295.590,02 zł.
Sąd I instancji uznał, że wniosek skarżącego stanowi powtórzenie argumentacji, jaką zawierał wcześniejszy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie. W ocenie Sądu I instancji, nie można uznać podnoszonych w nim kwestii (w tym oświadczenia, że nie składał w podanym okresie żadnych pozwów i skarg na przewlekłość) za nowe okoliczności, skoro istniały one już podczas rozpoznawania poprzedniego wniosku w niniejszej sprawie.
Ponadto, zdaniem Sądu I instancji, zmiana stanu zadłużenia (zajęć komorniczych) czy też wysokości środków pieniężnych na koncie depozytowym (tzw. akumulacji przekazywanej osadzonemu w momencie zwolnienia z jednostki penitencjarnej), nie może być uznana za taką, która automatycznie przesądza o zasadności nowego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ocenie podlega bowiem całokształt sytuacji materialnej skarżącego. Sąd I instancji podkreślił, że skarżący nadal w sposób wybiórczy i niepełny stara się przedstawiać swoją sytuację materialną.
Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Wniósł o zmianę postanowienia zgodnie z treścią wniosku o przyznanie prawa pomocy. W jego ocenie, ze złożonego oświadczenia wynika, że skarżący nie jest w stanie uiścić kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
W niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma fakt, że jest to kolejny wniosek w przedmiocie prawa pomocy złożony przez skarżącego. Okoliczność, że skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym nie wykluczała możliwości ponownego złożenia wniosku, ponieważ stosownie do treści art. 243 § 1 zdanie pierwsze ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (na każdym jego etapie).
Zgodnie jednak z art. 170 ustawy p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Sąd I instancji rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł więc odstąpić od oceny sytuacji materialnej skarżącego zawartej w poprzednio wydanych w sprawie prawomocnych postanowieniach.
Możliwość zmiany bądź uchylenia prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy daje natomiast art. 165 p.p.s.a., jednak tylko przy spełnieniu wskazanego w nim warunku - zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy.
Rozpoznając obecnie złożony wniosek Sąd I instancji zobowiązany był zatem zbadać, czy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Takiej analizy Sąd I instancji dokonał, a Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Sytuacja materialna skarżącego nie uległa zmianie w sposób uzasadniający zmianę dotychczasowego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Jednocześnie Sąd I instancji ponownie przedstawił szczegółową analizę oświadczeń skarżącego oraz okoliczności znanych temu Sądowi z urzędu. Analiza ta prowadzi do wniosku, że skarżący składa sprzeczne oświadczenia oraz unika udzielenia odpowiedzi na kierowane do niego wezwania. W takiej sytuacji Sąd I instancji trafnie przyjął, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy.
Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.