Uzasadnienie
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki, skarżący S.D. zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie na jego rzecz pełnomocnika z urzędu, gdyż nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
We wniosku wskazano, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną K.D. oraz dziećmi: 25-letnim synem Ł., 23-letnią córką K. oraz 11-letnim synem W.. Ich miesięczny dochód z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej wynosi 9.000 zł. Członkowie rodziny pozostają na utrzymaniu skarżącego. W skład majątku skarżącego wchodzi dom jednorodzinny o powierzchni 460 m² oraz działka wielkości 73 arów. Jako przedmioty wartościowe skarżący wskazał samochód osobowy marki Audi, rok produkcji 2006, o wartości około 70.000 zł (siedemdziesiąt tysięcy) oraz samochód osobowy marki Toyota, rok produkcji 2007, o wartości około 55.000 zł (pięćdziesiąt pięć tysięcy). Skarżący nie dysponuje zasobami pieniężnymi.
Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że w związku z jego sytuacją majątkową nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania procesowego. Skarżący uważa, że w niniejszej sprawie niezbędne jest ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika upoważnionego do reprezentowania jego interesów, dlatego wnosi o ustanowienie radcy prawnego z urzędu, gdyż nie jest w stanie ponieść wysokich kosztów związanych z jego zatrudnieniem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 7 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 388/10 oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie radcy prawnego z urzędu.
Sąd wskazał, że dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazują bez wątpliwości, że sytuacja majątkowa S. D. jest stosunkowo dobra, gdyż dochód na członka rodziny stanowi niemal dwukrotnie wyższą kwotę od kwoty najniższego wynagrodzenia. Posiadanie domu i dwóch markowych samochodów - 4 i 3 -letniego w żaden sposób nie pozwala zaliczyć skarżącego do kręgu osób ubogich, dla których została przeznaczona ustawowa instytucja zwolnienia od kosztów sądowych.
Sąd zaznaczył, że zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy jest możliwe wobec osoby, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (zakres całkowity) lub wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (zakres częściowy). W ocenie Sądu z przepisów tych wynika, że to wnioskodawca powinien wykazać odpowiedni stan faktyczny, w którym nie mógłby on zapewnić sobie i rodzinie minimum warunków życiowych - socjalnych. Sąd stwierdził, że w sprawie, sytuacja wyznaczona powyższym przepisem nie tylko nie zachodzi, ale odwrotnie: dochody wnioskodawcy i jego majątek świadczą o całkowitym jej wykluczeniu.
Sąd I instancji stwierdził, że w przedstawionej sytuacji wnioskodawca w żadnym stopniu nie wykazał, że poniesienie przez niego kosztów postępowania narazi go na uszczerbek koniecznego utrzymania. Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. art. 260 w zw. z art. 245 § 1 i § 2 oraz art. 246 § 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił wniosek.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając postanowienie w całości, opierając zażalenie na:
- - naruszeniu przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- a) art. 246 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata;
- b) art. 141 § 4 w związku z art. 166 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez zbyt skrótowe uzasadnienie okoliczności faktycznych i prawnych, które nie wyjaśnia w wystarczający sposób motywów podjętego rozstrzygnięcia.
Na tych podstawach skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny".
Pomoc prawna jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 199 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasady, zgodnie z którą "Strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej". Na pomoc państwa w postaci przyznania prawa pomocy może liczyć osoba, która wykaże, że udzielenie jej tej pomocy jest niezbędne ze względu na brak możliwości poniesienia przez nią jakichkolwiek kosztów postępowania (zakres całkowity) lub pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (zakres częściowy). Powyższe przesłanki stanowią pokłosie konstytucyjnej zasady pomocniczości, zgodnie z którą państwo podejmuje tylko te działania, których obywatele wykonać nie potrafią i nie mogą.
W sprawie Sąd I instancji zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie zgodnym z wnioskiem skarżącego. Sąd przeanalizował oświadczenia złożone przez skarżącego w sprawie i uwzględniając ustawowe kryteria przyznania prawa pomocy, prawidłowo ocenił sytuację materialną i rodzinną skarżącego. Zasadnie Sąd stwierdził, że sytuacja majątkowa skarżącego jest dobra, biorąc pod uwagę, że dochód na członka rodziny stanowi dwukrotnie wyższa kwota od najniższego wynagrodzenia, oraz to, że skarżący dysponuje majątkiem w postaci dużego domu jednorodzinnego (460 m²) oraz pojazdami samochodowymi których łączna wartość wynosi ok. 125.000,00 złotych (sto dwadzieścia pięć tysięcy), a także stałym miesięcznym dochodem w kwocie 9.000,00 złotych (dziewięć tysięcy). Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, podstawę rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z tego względu nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 166 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 246 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W motywach uzasadnienia zażalenia skarżący wywodził, że poczynienie oszczędności w wydatkach rodziny jest procesem długotrwałym, tymczasem opłaty sądowe należy uiścić "z góry, w stosunkowo krótkim okresie czasu". W sprawie z wniosku o przyznanie prawa pomocy sąd administracyjny opiera się przede wszystkim na oświadczeniach i dokumentach przedłożonych przez wnioskodawcę. Sąd bada aktualną sytuację materialną i rodzinną strony. W sprawie skarżący wnioskując o przyznanie prawa pomocy wykazał, że jego sytuacja majątkowa jest dobra – przede wszystkim otrzymuje on stały miesięczny dochód i dysponuje majątkiem. Skoro skarżący nie wskazał innych danych, które uważał za istotne i które mogłyby stanowić podstawę do odmiennej oceny jego sytuacji majątkowej, nie może skutecznie podnosić zarzutu błędnej oceny jego sytuacji majątkowej i rodzinnej.
Skarżący nie kwestionuje ustaleń Sądu dotyczących jego stanu rodzinnego i majątkowego ale ich ocenę. Biorąc pod uwagę to, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady zawartej w art. 199 – powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą "Strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej", oraz to że sytuacja materialna i rodzinna skarżącego jest dobra, Sąd I instancji w pełni prawidłowo oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.