Postanowienie NSA z 22 sierpnia 2013 r., II OZ 653/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 22 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. i M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Po 381/12 o odmowie przyznania prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi P. B. i M. B. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru budowy postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Bożena Popowska

Uzasadnienie

W pierwszej kolejności Sąd wskazał, że w sprawie było już prowadzone postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, które zakończyło się postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 października 2012 r., sygn. akt II OZ 876/12, oddalającym zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 21 sierpnia 2012 r. oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy.

Zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W przedmiotowej sprawie zapadło już prawomocne orzeczenie dotyczące odmowy przyznania skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sadowych. Jak wskazał Sąd, w bieżącej sprawie w istocie należy, zatem porównać stan faktyczny, który zaistniał w momencie wydania poprzedniego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy ze stanem obecnym. Kluczowe w tym zakresie są ponowne oświadczenia złożone na urzędowym formularzu PPF. Ponieważ z ich analizy wynika, że skarżąca nie przedstawiła żadnych nowych danych uzasadniających stanowisko, że pogorszeniu uległ jej status finansowy, w zestawieniu z poprzednio ocenioną sytuacją majątkową i finansową, dlatego też nie można przyjąć, że okoliczności faktyczne w sprawie uległy zmianie, co uzasadniałoby zmianę powyższego rozstrzygnięcia. Oceniając ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych przez pryzmat przesłanek wynikających z art. 165 p.p.s.a. Sąd wskazał, że wniosek ten w zasadzie powielał argumentację, jaką zawierał wniosek wcześniejszy.

W uzasadnieniu ponownego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych skarżąca podała brak dochodów i pozostawanie na utrzymaniu męża. Podała, że mąż uzyskuje ze stosunku pracy wynagrodzenie w wysokości 1.600 zł brutto miesięcznie. Nadto wskazała, że prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe tylko z mężem i do wspólności majątkowej małżeńskiej należą budynki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Pozostały do spłaty zobowiązania w wysokości około 900.000 zł. Oświadczyła, że zobowiązania te spłaca wraz z mężem z przychodów z dzierżawy części budynków, w których prowadzona była działalność gospodarcza. Podała, że obsługują zaciągnięte w związku z funkcjonowaniem stacji kontroli pojazdów kredyty i raty leasingowe. Nadto skarżąca oświadczyła, że posiadają nieruchomość rolną o powierzchni 57,2452 ha.

Sąd podkreślił, że sytuację finansową skarżącej w niniejszej sprawie należy badać łącznie z mężem, z którym pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Z analizy treści powyższego oświadczenia wynika, że sytuacja finansowa i majątkowa uległa nawet poprawie. Mąż uzyskuje stałe dochody w wysokości o 100 zł wyższej niż poprzednio (1.500 zł). Powiększyli posiadaną nieruchomość rolną o około 50 ha (poprzednio podali, że posiadają nieruchomość rolną o powierzchni 7,37 ha). Skarżąca nie wskazała przy tym, by aktualnie mieli nowe zobowiązania wpływające na pogorszenie sytuacji majątkowej rodziny, czy powstały nowe, szczególne okoliczności rodzinne uzasadniające twierdzenie, że obecnie znalazła się w gorszej sytuacji niż w czasie rozpoznania poprzedniego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy Sąd odmówił zwolnienia od kosztów sądowych.

Na powyższe postanowienie skarżący wnieśli zażalenie, podnosząc że ich obecna sytuacja finansowa znacznie odbiega od tej przedstawionej przez Sąd.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

Dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej istotne znaczenie ma również okoliczność, na którą zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, że w sprawie było już prowadzone postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, które zakończyło się postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 października 2012 r., sygn. akt II OZ 876/12, oddalającym zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 21 sierpnia 2012 r. oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej postanowieniu z dnia 10 października 2012 r. uznał, że skarżący posiadają majątek wystarczający na pokrycie kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Tym samym, jak zauważył trafnie Sąd I instancji, przyznanie prawa pomocy wskutek rozpoznania ponownego wniosku byłoby możliwe jedynie w sytuacji, gdyby skarżąca wykazała w przekonujący sposób, że nastąpiło istotne pogorszenie się jej sytuacji materialnej.

Tymczasem należy podzielić pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja materialna uległa pogorszeniu w stosunku do poprzednio ocenianej sytuacji majątkowej i finansowej, a można stwierdzić wręcz coś przeciwnego. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, że o kwotę 100 zł wzrósł dochód miesięczny skarżącego – P. B. Powiększyła się także powierzchnia nieruchomości rolnej skarżących, z wykazywanych 7,37 ha na 57,2452 ha. Z drugiej strony skarżący podnosząc w zażaleniu, iż ich rzeczywista sytuacja odbiega od tej przedstawionej przez Sąd, nie przedstawili żadnych argumentów, które uzasadniałyby ich twierdzenia.

Wobec powyższego należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 czerwca 2013 r. odmówił przyznania M. B. prawa mocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, uznając że jej sytuacja materialna nie uległa pogorszeniu od czasu uprzednio złożonego wniosku.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.