Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 6 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Po 1194/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.
Postanowienie sądu I instancji poprzedzone zostało postanowieniem referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 marca 2014 r który oddalił wniosek uczestnika postępowania – "[...]" Sp. z o.o. w R. o przyznanie prawa pomocy.
Referendarz podniósł, że spółka żądając przyznania prawa pomocy wskazała, że sprawozdanie finansowe za rok 2013 wykazało stratę w kwocie 51.600,45 zł, a w roku 2012 stratę w wysokości 139.328,64 zł. Obecnie wymagalne i niewymagalne wierzytelności wnioskodawczyni nie są wystarczające, aby pozwoliły na poprawę sytuacji finansowej w najbliższych miesiącach. Nadmieniono również, że kapitał zakładowy wynosi 150.000 zł, wartość środków trwałych w 2013r. wynosiła 2.208.397,62 zł, na rachunku bankowego znajduje się kwota 2.792,29 zł oraz 14,61 EUR i 0 USD.
W ocenie referendarza, w świetle przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że taki wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Zwrócono przy tym uwagę, że z oświadczeń zawartych we wniosku o prawo pomocy wynika, że sytuacja majątkowa i finansowa Spółki nie uzasadnia twierdzenia, że uiszczenie opłaty od zażalenia w wysokości 100 zł spowoduje zachwianie płynności finansowej Spółki, w taki sposób, że nie będzie w stanie dalej funkcjonować. Spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości 150.000 zł, dysponuje środkami trwałymi o wartości przekraczającej 2.208.000 zł. Na posiadanym rachunku złotówkowym ma kwotę wielokrotnie przekraczającą wysokość należnej opłaty sądowej. Wyjaśniono również, że w świetle orzeczeń sądów administracyjnych fakt ponoszenia straty z działalności gospodarczej nie jest wystarczającą przesłanką do przyjęcia zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, w sytuacji gdy Spółka mimo to swoją działalność nadal kontynuuje. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej.
Mając powyższe na uwadze referendarz odmówił przyznania prawa pomocy.
Sprzeciw od powyższego postanowienia wniosła "[...]" Sp. z o.o. podnosząc, że w jej ocenie w dostateczny sposób uzasadniła, że kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy. Przedstawione przez nią informacje w sposób szczegółowy i wiarygodny wskazywały, że nie posiada ona środków finansowych pozwalających na uiszczenie opłaty od zażalenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając wniosek za niezasadny wskazał, że w przedmiotowej sprawie obowiązkiem Sądu było zbadanie zasadności przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od zażalenia, zestawiając z sobą stan majątkowy Spółki i wysokość wpisu w wysokości 100 zł.
W opinii Sądu I instancji przedłożone przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym Spółki nie pozwala na przychylenie się do wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych. W szczególności, istotna jest w tym zakresie wartość kapitału zakładowego Spółki, środków trwałych, a także wielkość kwoty, znajdującej się koncie w wysokości 2.792,29 zł.. Sąd I instancji wskazał, że w kontekście powyższych ustalonych okoliczności należy uwzględnić, iż w przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, Baza NSA).
W rozpoznawanej sprawie trudno przyjąć, uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że Spółka, która dysponuje chociażby środkami trwałymi o tak wysokiej wartości nie jest w stanie wygospodarować kwoty 100 zł na pokrycie wpisu sądowego.
Sąd I instancji podkreślił, że powoływany przez wnioskodawcę fakt ponoszenia straty z działalności gospodarczej nie jest wystarczającą przesłanką do przyjęcia zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, w sytuacji gdy Spółka mimo to swoją działalność nadal kontynuuje. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania. Innymi słowy, samo powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej.
Zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Poznaniu złożyła skarżąca Spółka i wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazała, że w jej ocenie wykazała w stopniu dostatecznym we wniosku, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wbrew twierdzeniom Sądu sam fakt, że Spółka posiada na rachunku bankowym środki pieniężne przewyższające opłatę od zażalenia nie oznacza, że może ją uiścić. Spółka wskazała, że w przedmiotowej sprawie występują inne czynniki – oprócz straty finansowej, także brak znacznych oszczędności, czy też brak wymagalnych i niewymagalnych wierzytelności, uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Środki zgromadzone na rachunku bankowym są niewielkie w porównaniu z zobowiązaniami Spółki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnieć należy, że na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej niemającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a więc stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., obejmującego zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującego ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, uwarunkowane jest wykazaniem przez wnioskodawcę, że jego sytuacja majątkowa i zdolności płatnicze nie są wystarczające dla poniesienia pełnych kosztów postępowania przed sądem.
W przypadku osoby prawnej oznaczać to będzie wykazanie takiej sytuacji, która uniemożliwia jej realne wygospodarowanie środków finansowych niezbędnych na pokrycie pełnych kosztów postępowania przed sądem administracyjnym mimo ciążącego na niej zobowiązania, wynikającego z generalnej zasady ponoszenia przez strony postępowania kosztów swojego w nim uczestnictwa (art. 199 p.p.s.a.).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu zasadnie przyjął, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony o zwolnienie jej z kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Za decydujące uznać należy w tym względzie podane przez spółkę informacje odnośnie wielkości posiadanych przez nią środków trwałych, kapitału zakładowego, a także okoliczność iż na koncie spółki znajduje się kwota 2792,29 zł. Słusznie sąd I instancji podkreślił, że powoływany przez wnioskodawcę fakt ponoszenia straty finansowej z działalności gospodarczej nie jest wystarczająca przesłanką do przyjęcia zasadności wniosku, w sytuacji gdy spółka mimo to działalność kontynuuje, konieczne do uiszczenia koszty sądowe to kwota 100zł.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.