Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 13 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Gd 702/16 odrzucił skargę R. D. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] października 2016 r. znak: [...]w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie stwierdzenia braku podstaw do wydania rozstrzygnięcia.
Uzasadniając powyższe postanowienie, Sąd I instancji wskazał, że skarżący zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z dnia 15 grudnia 2016 r. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi, który został rozpoznany odmownie postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 13 lipca 2017 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie, co skutkowało wydaniem przez Przewodniczącą Wydziału II zarządzenia z dnia 21 lipca 2017 r. wzywającego skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 15 grudnia 2016 r. w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi w przypadku nieuiszczenia wpisu w wymienionym terminie. Przesyłkę zawierającą powyższe wezwanie skarżący otrzymał w dniu 28 lipca 2017 r., niemniej nie uiścił wymaganego wpisu sądowego zgodnie z przekazanym mu pouczeniem, wnosząc zażalenie na ww. zarządzenie Przewodniczącej Wydziału II z dnia 21 lipca 2017 r., które Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 11 września 2017 r. odrzucił. Sąd I instancji zauważył, że wprawdzie w dniu 5 października 2017 r. skarżący uiścił wpis sądowy, jednakże czynność ta podjęta po upływie terminu była bezskuteczna, co skutkowało odrzuceniem skargi, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis stosownie do art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej: p.p.s.a.
Zażalenie na ww. postanowienie o odrzuceniu skargi złożył R. D., wnosząc o jego uchylenie, uznanie, że wpis sądowy od skargi został uiszczony w terminie, nakazanie doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu, rozpoznanie sprawy pod dotychczasowym numerem i "w sytuacji prawnej w jakiej została wszczęta sprawa przed organem I instancji", a także dopuszczenie dowodu z akt postępowania.
Skarżący wyjaśnił, że przed doręczeniem postanowienia rozpoznającego wniesiony sprzeciw otrzymał w dniu 28 lipca 2017 r. wezwanie z dnia 25 lipca 2017 r. wzywające do uiszczenia wpisu w trybie art. 220 § 3 p.p.s.a., pomimo braku prawomocnego rozstrzygnięcia co do złożonego sprzeciwu. Mając uzasadnione wątpliwości co do zasadności powyższego wezwania, skarżący złożył zażalenie na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału II z dnia 21 lipca 2017 r., które zostało jednak odrzucone. Postanowienie w tym przedmiocie skarżący odebrał, jak wyjaśnił, w dniu 8 sierpnia 2017 r. i po tej dacie nie został już wezwany do uiszczenia wpisu. W jego ocenie, zarządzenie Przewodniczącej Wydziału II z dnia 21 lipca 2017 r. zostało wydane bez podstawy prawnej i nie wywołało skutków procesowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Nie powinno budzić wątpliwości stanowisko interpretacyjne wyrażone w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a., zgodnie z którym, jeżeli strona po doręczeniu jej wezwania do uiszczenia opłaty sądowej, przed upływem siedmiodniowego terminu złoży wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych, to gdy zostanie wydane postanowienie odmawiające przyznania stronie prawa pomocy, sąd administracyjny jest uprawniony do odrzucenia skargi z uwagi na nieuiszczenie przez stronę wpisu dopiero, gdy strona nie zastosuje się do wezwania przewodniczącego wydziału do wykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia opłaty sądowej. W sytuacji, gdy postanowienie w przedmiocie przyznania prawa pomocy nie doprowadziło do zwolnienia strony od kosztów sądowych, powyższe zarządzenie przewodniczącego wydziału nie stanowi wprawdzie wezwania, o którym mowa w art. 220 § 1 p.p.s.a., niemniej wymagane jest pouczenie strony o ciążącym na niej obowiązku procesowym będącym konsekwencją wydania przez sąd administracyjny orzeczenia w przedmiocie przyznania prawa pomocy, jeżeli tenże obowiązek miałby być objęty sankcją prawną w postaci odrzucenia skargi.
W rozpoznawanej sprawie Przewodnicząca Wydziału II wydała zarządzenie z dnia 21 lipca 2017 r. wzywające skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 15 grudnia 2016 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] października 2016 r., niemniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucając skargę postanowieniem z dnia 13 listopada 2017 r. nie dostrzegł, że powyższe wezwanie zostało skarżącemu doręczone zanim doręczony mu został odpis postanowienia Sądu z dnia 13 lipca 2017 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 maja 2017 r. Wprawdzie zarządzenie powyższe zostało wydane po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowienia rozstrzygającego o niezasadności wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, niemniej okoliczność odnosząca się do określenia nie tylko daty wydania, ale również daty doręczenia powyższego zarządzenia oraz orzeczenia Sądu nie mogą pozostawać bez znaczenia dla kwestii dopuszczalności odrzucenia skargi jako niespełniającej wymogów fiskalnych. Istotne znaczenie ma tu bowiem gwarancyjny charakter wezwania przewodniczącego wydziału do wykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia opłaty sądowej, który realizuje się poprzez poinformowanie strony o skutku prawnym, jaki dla biegu dalszego postępowania, w tym skuteczności skargi ma orzeczenie sądu oddalające jej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Trudno dopuścić, by tego rodzaju skutek mógł wystąpić, jeżeli stronie nie został doręczony odpis postanowienia rozpoznającego złożony przez nią sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego.
W takiej sytuacji, jaka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, a więc, gdy wezwanie do wykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi zostało doręczone skarżącemu, który wniósł sprzeciw, zanim zostało mu doręczone postanowienie sądu, nie można przyjąć, by niezachowanie przez stronę 7-dniowego terminu mogło prowadzić do odrzucenia skargi. Tym bardziej, jeżeli się zważy, że w trakcie biegu tego terminu skarżącemu nie zostało doręczone postanowienie rozstrzygające o zasadności ubiegania się przez niego o zwolnienie od kosztów sądowych. W takich warunkach skarżący miał wszelkie powody, by przypuszczać, że wezwanie przewodniczącego wydziału do wykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi jest obarczone błędem, skoro według posiadanej przez stronę wiedzy o biegu czynności procesowych podejmowanych przez sąd, dotąd nie został rozpoznany wniesiony przez stronę sprzeciw. Powyższa okoliczność nie prowadzi do uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że złożone przez skarżącego w niniejszej sprawie zażalenie na zarządzenie z dnia 21 lipca 2017 r. mogło zainicjować postępowanie zażaleniowe, albowiem trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 września 2017 r. odrzucił powyższe zażalenie jako środek odwoławczy nieprzewidziany ustawą procesową, jednakże merytoryczne przyczyny, które stały za wniesieniem przez skarżącego zażalenia powinny były zostać uwzględnione przez Sąd I instancji, albowiem wzięcie ich pod uwagę mogło było doprowadzić Sąd do słusznej konstatacji, zgodnie z którą sankcji w postaci odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. nie można łączyć z upływem 7-dniowego terminu wyznaczonego datą doręczenia zarządzenia z dnia 21 lipca 2017 r.
Brak powtórnego wezwania skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 15 grudnia 2016 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi nie sprzeciwia się uznaniu, że uiszczenie przez skarżącego w dniu 5 października 2017 r. (k. 110 akt) wpisu od skargi na decyzję z dnia 5 października 2016 r. nastąpiło w ustawowym terminie. Tym bardziej, jeżeli się uwzględni, że uiszczenia powyższej opłaty skarżący dokonał w terminie nieprzekraczającym terminu 7 dni wyznaczonego datą doręczenia mu postanowienia z dnia 11 września 2017 r., w którym Sąd wypowiedział się wiążąco o skuteczności złożonego przez niego zażalenia na zarządzenie z dnia 21 lipca 2017 r.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.