Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 21 sierpnia 2012 r., sygn. akt II OZ 671/12

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1046/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił W. N. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.

W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Postanowieniem z dnia 8 lutego 2012 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania W. N. prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Pismem z dnia 2 marca 2011 r. skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu podniosła, że jej roczny dochód wynosi 24066,12 złotych.

Sąd I instancji rozpoznając w/w sprzeciw wskazał, że pismem z dnia 20 kwietnia 2012 r. wezwano skarżącą do nadesłania:

1. a) wyciągów z posiadanych przez nią rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
2. b) do nadesłania kopii umowy kredytu "własny kąt" oraz kopii umów, na podstawie których udzielono skarżącej pozostałych spłacanych obecnie kredytów, a także dokumentów (np. harmonogramów spłat lub zaświadczeń z banków) potwierdzających aktualną wysokość rat kredytów,
3. c) oświadczenia o aktualnej wysokości niezbędnych miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym (poza kosztami spłaty kredytów i wydatkami na leczenie), ze wskazaniem poszczególnych źródeł tych wydatków oraz miesięcznej wysokości wydatków ponoszonych z każdego z tych źródeł - np. opłat związanych zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych (kosztów czynszu najmu, opłat za energię elektryczną, gaz),
4. d) oświadczenia wskazującego, czy posiadana przez nią nieruchomość rolna przynosi dochód - jeżeli tak, to jaka jest miesięczna wysokość tego dochodu.

W odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia 21 maja 2012 r. skarżąca nadesłała wyciąg z konta [...] BP za ostanie 3 miesiące, potwierdzenie stanu zadłużenia kredyty "własny kąt", wyciągi z 2 banków o spłacie kredytów, oświadczenie, że jej miesięczne wydatki na utrzymanie wynoszą 1050 zł. Oświadczyła ponadto, że nieruchomość rolna jest ugorem i nie przynosi żadnych zysków.

Sąd I instancji rozpoznając wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy uznał, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Sąd I instancji wskazał, że jak wynika ze złożonego formularza PPF skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie ma jakichkolwiek nieruchomości mieszkaniowych, a jednocześnie spłaca kilka kredytów m.in. "własny kąt". Jednocześnie w formularzu skarżąca wskazała, że nie osiąga żadnych dochodów. Sąd I instancji podkreślił, iż z nadesłanych dokumentów wynika jednak, że skarżącą otrzymuje comiesięczną emeryturę w kwocie ok. 2000 zł. Posiada także dwie karty kredytowe (limit kredytowy w L. na kwotę 3600 zł oraz w C. – 5 300 zł.) oraz kredyt o nazwie "własny kąt".

Sąd I instancji stwierdził, że nienadesłanie kopii umowy kredytu "własny kąt", uniemożliwia ustalenie, czy kredyt ten został zaciągnięty w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych skarżącej. Zdaniem Sądu I instancji z uwagi na fakt, że skarżąca korzysta z kilku kredytów udzielonych przez banki a nie podmioty "parabankowe" pozwala na przyjęcie, że posiada ona zdolność kredytową. Posiada stały dochód umożliwiający spłatę zaciągniętych kredytów. Sąd I instancji uznał, iż niemożliwe jest ustalenie czy całość wykazanych przez skarżącą miesięcznych obciążeń budżetu domowego, to niezbędne wydatki.

Nadto wskazał, iż na podstawie nadesłanych dokumentów i wyjaśnień, nie można uznać, że skarżąca jest w takiej sytuacji materialnej, która powoduje konieczność przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ponadto skarżąca otrzymała w lutym 2012 r. przelew z Centralnego Domu Maklerskiego [...] co świadczy o tym, że posiada jeszcze rachunek maklerski, który przynosi jej określony dochód.

Pismem z dnia 29 czerwca 2012 r. (data prezentaty) skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu podniosła, iż zaskarżone postanowienie jest niesprawiedliwe. Skarżąca wskazała, iż jest ciężko chora w wyniku wypadku komunikacyjnego, któremu uległa. Podniosła, iż na rehabilitację oraz leczenie wydaje miesięcznie nawet 700 złotych. Podkreśliła, iż nie nadaje się do żadnej pracy oraz, że posiada szereg kredytów, które spłaca z emerytury.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z konstrukcji powołanego przepisu wynika zatem, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zawsze zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, dodatkowo strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).

Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09, Lex 552404). Skarżąca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinna bowiem liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności.

W niniejszej sprawie Sąd I instancji skorzystał z możliwości uregulowanej w art. 255 p.p.s.a. uznając, że dane zawarte na wypełnionym formularzu PPF nie są wystarczające do wydania stosownego rozstrzygnięcia i wezwał skarżącą do złożenia stosownych dokumentów.

Wobec tego, iż skarżąca nie zastosowała się do wezwania z dnia 19 kwietnia 2012 r. przez to, że nie nadesłała wszystkich żądanych dokumentów - wskazać należy, iż częściowe wykonanie wezwania Sądu nie mogło zostać uznane za prawidłowe jego wypełnienie, a tym samym uniemożliwiało ocenę sytuacji majątkowej. Tym bardziej w sytuacji, gdy skarżąca nie ujawniła okoliczności posiadania rachunku maklerskiego, na którą to okoliczność wskazuje zestawienie operacji [...] BP za okres od dnia 1 luty 2012 r. do dnia 29 luty 2012 r., z którego wynika, iż skarżąca otrzymała przelew z Centralnego Domu Maklerskiego [...] w wysokości 3600,86 złotych (k- 81). Nie wykazała więc całości dochodów, a okoliczność zadłużenia skarżącej z tytułu zaciągniętych kredytów nie powoduje, iż znajduje się ona w sytuacji uniemożliwiającej uiszczenie kosztów sądowych, Tym bardziej, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, iż wydatki na spłatę kredytów nie mają pierwszeństwa przed uiszczeniem kosztów sądowych.

Zaznaczyć należy, iż to rolą zainteresowanej było wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.

Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.