Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił J. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] lipca 2011 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie kary za usunięcie drzew bez zezwolenia. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący nie wykazał w sposób przekonywujący, że faktycznie znajduje się w takiej sytuacji materialnej, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca, mimo wezwania, nie nadesłał żądanych dokumentów poświadczających wysokość aktualnego miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez żonę skarżącego z tytułu pracy oraz rachunków i faktur potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków ponoszonych przez jego rodzinę, co uniemożliwiło pełną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy.
W zażaleniu skarżący podniósł, że jest osobą bezrobotną, nieposiadającą dochodu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270), dalej P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, zgodnie z art. 255 P.p.s.a., strona obowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest przy tym pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W rozpoznawanej sprawie skarżący, pomimo wezwania Sądu do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, które pozwoliłyby na dokładną analizę jego sytuacji materialnej, wezwania tego w całości nie wykonał. W szczególności skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających wysokość aktualnego miesięcznego dochodu jego żony (stanowiącego jedyny dochód czteroosobowej rodziny) ani potwierdzających miesięczne wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Wnioskodawca nadesłał jedynie pismo (k. 14), z którego wynika, że nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego mieszkania, nie jest właścicielem żadnego samochodu, a jego pełnoletni syn nie pracuje i nie osiąga jakichkolwiek dochodów. Ponadto w odpowiedzi na wezwanie skarżący wskazał, że pozostałe dane zostały zawarte w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym, dochodach i źródłach utrzymania na urzędowym formularzu.
Należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, iż strona, nieprzedstawiając żądanych dokumentów, uniemożliwiła dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny jej sytuacji finansowej. Dla wykazania, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania niewystarczające są twierdzenia, że skarżący jest osobą bezrobotną, nieposiadajacą dochodów.
W rozpoznawanej sprawie uznać należy, że strona nie wykazała dostatecznie, że nie dysponuje jakimikolwiek środkami na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Trafnie więc Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.