Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 lutego 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 20/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę B. S. i R. S. (dalej jako Skarżące) na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.
Oddzielnymi postanowieniami z dnia 17 marca 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 20/15 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przyznał Skarżącym prawo pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Następnie, postanowieniem z dnia 24 marca 2015 r. Sąd odrzucił skargę kasacyjną Skarżących.
W piśmie z dnia 7 marca 2015 r. Skarżące zawarły między innymi wniosek o wyłączenie w sprawie sędziego WSA Macieja Busza. Uzasadniając wniosek o wyłączenie w sprawie sędziego Skarżące wskazały na art. 18 § 1 pkt 6a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Skarżące oceniły, że ten sam sędzia, skoro wydał postanowienie o odrzuceniu skargi, nie mógł następnie wydać postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, co uczynił, pomijając wniosek Skarżących o przyznanie prawa pomocy i przedłużenie terminu na uzupełnienie przez adwokata skargi kasacyjnej – poprzez podpisanie skargi kasacyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 19 maja 2015 r., na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. oddalił wniosek Skarżących o wyłączenie sędziego WSA Macieja Busza. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że Sąd stwierdza, że we wniosku o wyłączenie sędziego Skarżące nie przedstawiły okoliczności, które wskazywałyby, na istnienie przesłanek wyłączenia sędziego, o których mowa w art. 18 i 19 p.p.s.a. Odnosząc się do zarzutu, że postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej wydał ten sam sędzia, który wydał wcześniej postanowienie o odrzuceniu skargi zauważyć należy, że kwestia ta została rozstrzygnięta w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2005 r., sygn. akt I OPS 3/05 (ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 110). Zgodnie z powyższą uchwałą sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, zaskarżonego następnie skargą kasacyjną, nie jest wyłączony od badania w trybie art. 178 tej ustawy, czy skarga kasacyjna spełnia wymogi formalne, w tym także od udziału w wydaniu postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną. Uchwała ta będzie miała zastosowanie również w sprawie niniejszej, w której ten sam sędzia wydał postanowienie o odrzuceniu skargi, a następnie postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej.
Sąd stwierdził również, że z treści oświadczenia złożonego do akt sprawy przez sędziego WSA Macieja Busza wynika, że nie zachodzą żadne okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w sprawie ze skargi Skarżących.
Zażalenie na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 19 maja 2015 r. złożyli B. S. i R. S. zarzucając naruszenie art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. poprzez niewyłącznie sędziego w przedmiotowej spawie. W uzasadnieniu zażalenia skarżące podniosły, że sędzia który wydał postanowienie o odrzuceniu skargi nie może następnie wydać postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa - art. 18 § 1 p.p.s.a. - wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I instancji stwierdził, że brak jest podstaw do wyłączenia sędziego Macieja Busza zgodnie z wnioskiem skarżących. Podniesione przez stronę argumenty nie wypełniają dyspozycji przepisu art. 18 p.p.s.a., co skutkowałoby wyłączeniem sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Również nie stanowią wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego stosownie do treści art. 19 p.p.s.a.
Sędzia którego wniosek w niniejszej sprawie dotyczył, złożył wymagane oświadczenie oraz wyjaśnienie z dnia 27 listopada 2013 r., które zostało potwierdzone przez członków składu orzekającego. Wobec stanowiska, jakie zaprezentował Sąd Najwyższy, że "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55), oraz tego, że skarżący nie udowodnili żadnych okoliczności, które uzasadniałyby jego wniosek, należało uznać zarzuty w tej kwestii za nietrafne.
Odnosząc się do zarzutu zawartego w zażaleniu należy wskazać, że w orzecznictwie przyjmuje się, że pod pojęciem "sprawy", o której mowa w art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., należy rozumieć orzeczenie rozstrzygające sprawę sądowoadministracyjną co do istoty (to jest wyrok lub postanowienie w przedmiocie zaskarżonego aktu administracyjnego), nie zaś rozstrzygnięcie kwestii incydentalnej w toku postępowania. Podejmowane przez sąd postanowienia w kwestiach, takich jak: przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, przyznanie prawa pomocy, czy rozstrzyganie w przedmiocie innych wniosków stron - mają charakter wpadkowy i nie sposób przyjąć, by podjęcie w tym przedmiocie decyzji przez sędziego sprawozdawcę godziło w prawo strony do bezstronnego sądu.
Zasadnie zatem Sąd I instancji wskazał, że spośród wielu orzeczeń sądów administracyjnych dotyczących instytucji wyłączenia sąedziego w szczególności należy wymienić uchwałę NSA z 23 maja 2005 r., I OPS 3/05, w której wyrażono pogląd, zgodnie z którym sędzia, który brał udział w wydaniu wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, zaskarżonego następnie skargą kasacyjną, nie jest wyłączony na podstawie art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. od badania w trybie art. 178 p.p.s.a., czy skarga kasacyjna spełnia wymogi formalne, w tym także od udziału w wydaniu postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.