Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 679/12, odmówił przyznania J.J. prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 7 września 2012 r., nr SO-III.621.2.178.2012.KS, w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 2 września 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę J. J. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 7 września 2012r. nr SO-III.621.2.178.2012.KS w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych.
Rozstrzygnięcie to uprawomocniło się w dniu 12 października 2013r.
Następnie w dniu 24 października 2013 r. do Sądu wpłynął, przekazany przez Naczelny Sąd Administracyjny, wniosek skarżącego z dnia 26 września 2013 r. o wykonanie i doręczenie kserokopii z akt sprawy.
Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2014r. sygn. akt II OZ 1245/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 listopada 2013r., mocą którego odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w następstwie jego wcześniejszego wniosku w tym przedmiocie złożonego w dniu 5 września 2013r.
W związku z rozstrzygnięciem Naczelny Sąd Administracyjny, Przewodniczący III Wydziału WSA w Gdańsku wezwał J. J. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 58 zł od wniosku z dnia 26 września 2013 r. o sporządzenia kopii dokumentów z akt sprawy.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wnioskiem z dnia 18 lutego 2014 r., uzupełnionym poprzez złożenie urzędowego formularza PPF w dniu 7 marca 2014r. (data stempla pocztowego) i sprecyzowanym co do zakresu, wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Postanowieniem z dnia 31 marca 2014 r., wydanym przez referendarza sądowego, odmówiono J. J. przyznania prawa pomocy.
Od powyższego postanowienia skarżący w ustawowym terminie wniósł sprzeciw podnosząc, że: z treści oświadczenia o stanie majątkowym i zaświadczenia AŚ w Wejherowie wynika brak możliwości opłacenia przeze mnie kosztów sądowych w całości". Wskazał też na warunki osobiste i zdrowotne i zawiłość sprawy, co w jego ocenie świadczy o potrzebie udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika.
Sąd Wojewódzki mając na uwadze treść art. 260 i art. 243 p.p.s.a. wskazał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadniczo dopuszczalny w każdym stadium postępowania sądowego, aż do zakończenia sprawy prawomocnym orzeczeniem - wyrokiem lub postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. Zatem wniosek ten składać można dopóki trwa postępowanie sądowe. Ponadto, że przez użyte w ww. przepisie określenie "tok postępowania" należy rozumieć także postępowanie, które zostało zainicjowane przez stronę postępowania po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. W tym sensie za dopuszczalne należy uznać złożenie wniosku o prawo pomocy w celu wzruszenia prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie na przykład poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego czy też skargi o wznowienie postępowania. Sąd Wojewódzki stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy ww. przypadek nie ma miejsca.
Rozwiązanie powyższe jest konsekwencją charakteru instytucji prawa pomocy, które polega na zwolnieniu od kosztów sądowych oraz ustanowieniu adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zwolnienie ma na celu umożliwienie stronie dochodzenia swoich praw w procesie toczącym się, jak też realizację zasady czynnego udziału strony w procesie, gdy jej sytuacja finansowa nie pozwala w pełni korzystać z przysługujących uprawnień.
Stąd przepis art. 243 § 1 p.p.s.a. wyłącza możliwość skutecznego złożenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika lub zwolnienie od uiszczania opłat sądowych i ponoszenia wydatków (w rozumieniu art. 211 – 213 p.p.s.a.) po uprawomocnieniu się rozstrzygnięcia sądu.
Sąd Wojewódzki ustalił, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 września 2013 r., którym odrzucono skargę J. J., uprawomocniło się w dniu 12 października 2013 r. Natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca złożył po uprawomocnieniu się ww. postanowienia, czego wnioskodawca miał świadomość. Z treści wniosku wynika, że nie został on złożony w celu wzruszenia prawomocnego orzeczenia, lecz w następstwie otrzymania wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wykonanie i doręczenie żądanych kserokopii z akt sprawy.
Z tych względów wniosek J. J. o przyznanie prawa pomocy złożony w następstwie wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej Sąd Wojewódzki uznał za niedopuszczalny, w sytuacji gdy wnioskodawca składa go już po uprawomocnieniu się postanowienia kończącego postępowanie w sprawie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. J..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Sąd Wojewódzki prawidłowo zastosował przepis art. 243 § 1 p.p.s.a. w świetle którego prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z przytoczonej regulacji wynika, że wniosek ten składać można dopóki trwa postępowanie sądowe. Rozwiązanie powyższe jest konsekwencją charakteru instytucji prawa pomocy.
Prawo pomocy, polegające na zwolnieniu od kosztów sądowych oraz ustanowieniu adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, ma na celu umożliwienie stronie dochodzenia swoich praw w procesie toczącym się, jak też realizację zasady czynnego udziału strony w procesie, gdy jej sytuacja finansowa nie pozwala w pełni korzystać z przysługujących uprawnień.
Stąd powołany wyżej przepis wyłącza możliwość skutecznego złożenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika lub zwolnienie od uiszczania opłat sądowych i ponoszenia wydatków (w rozumieniu art. 211 – 213 p.p.s.a.) po uprawomocnieniu się rozstrzygnięcia sądu.
Jak wynika z akt sprawy, postanowienie Sądu Wojewódzkiego z dnia 2 września 2013 r., którym odrzucono skargę J. J. uprawomocniło się w dniu 12 października 2013 r., natomiast przesyłka polecona zawierająca wniosek o przyznanie prawa pomocy, w tym ustanowienie pełnomocnika, została nadana w dniu 20 lutego 2014 r., a więc już po zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.