Uzasadnienie
Pismem z 21 marca 2018 r. M. W. (nazywana dalej: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 26 stycznia 2018 r., znak... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII z 12 kwietnia 2018 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na ww. postanowienie w kwocie 200 złotych, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi.
W terminie do uiszczenia wpisu sądowego skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w pełnym zakresie. Wniosek ten uzupełniony został następnie poprzez złożenie go na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF.
Postanowieniem z 8 stycznia 2019 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.
Po rozpatrzeniu sprzeciwu skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 27 marca 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 874/18 utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 8 stycznia 2019 r. Sąd wskazał, że wnioskodawczyni nie wykazała w sposób przekonywujący i bezsporny, że nie jest w stanie zdobyć środków na poniesienie kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie.
Tak więc Przewodniczący Wydziału VII WSA w Warszawie zarządzeniem z 1 kwietnia 2019 r. wezwał skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia z 12 kwietnia 2018 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. W piśmie wykonującym powyższe zarządzenie wskazano, że wpis należy uiścić w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Pismo to zostało doręczone skarżącej w dniu 23 kwietnia 2019 r. W zakreślonym w wezwaniu terminie skarżąca nie uiściła wymaganego wpisu od skargi.
W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem z 29 maja 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 874/18, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), dalej jako: "ppsa", odrzucił wniesioną przez M. W. skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 26 stycznia 2018 r. z uwagi na nieuiszczenie w wyznaczonym terminie wpisu od skargi.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła M. W. wnosząc o jego uchylenie z uwagi na naruszenie art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 1950 r. poprzez świadome i celowe zamknięcie skarżącej drogi do sądu w wyniku popełnienia przez Sąd urągających powadze państwa prawa nieprawidłowości na etapie rozpoznawania jej wniosku o prawo pomocy w pełnym zakresie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 214 § 1 ppsa jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie. Stosownie do treści art. 230 § 1 ppsa od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami wszczynającymi postępowanie przed sądem administracyjnym są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 ppsa). Z kolei art. 220 § 1 ppsa stanowi, że sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. W takim przypadku przewodniczący obowiązany jest wezwać wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 ppsa).
Mając powyższe na uwadze, należy zauważyć, że z akt sprawy wynika, że wezwanie z 2 kwietnia 2019 r. do wykonania prawomocnego zarządzenia z 12 kwietnia 2018 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł od skargi na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 26 stycznia 2018 r. zostało doręczone skarżącej w dniu 23 kwietnia 2019 r. (k. 53 akt sądowych). W wezwaniu poinformowano skarżącą, że uiszczenie wpisu powinno nastąpić w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, a nieuiszczenie wpisu we wskazanym terminie spowoduje odrzucenie skargi. Termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi upływał zatem w dniu 30 kwietnia 2019 r. W zakreślonym terminie wpis od skargi nie został wpłacony, czego nie kwestionuje również skarżąca.
Ponadto skarżącej nie zostało także przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie WSA w Warszawie z 27 marca 2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego tego Sądu z 8 stycznia 2019 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego). Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem z 29 maja 2019 r. odrzucił, jako nieopłaconą, skargę skarżącej na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 26 stycznia 2018 r.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia wobec skarżącej prawa do sądu należy wskazać, że prawo do sądu reguluje art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz. U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284, ze zm.). Odrzucenie skargi przez sąd nie powoduje więc z automatu naruszenia tego prawa, bowiem merytoryczne rozpoznanie skargi przez sąd nie zawsze jest możliwe i prawnie dopuszczalne. Sąd w pierwszej kolejności bada dochowanie przez skarżącego obowiązków o charakterze proceduralnym i w sytuacji stwierdzenia uchybień w tym zakresie ogranicza się jedynie do formalnego rozpoznania skargi.
Nie można bowiem procedować nad środkiem prawnym wadliwie wniesionym, którego braki nie zostały usunięte. Dopiero w sytuacji prawidłowego wniesienia skargi, w tym jej właściwego opłacenia, możliwe jest jej merytoryczne rozpoznanie. Zauważyć także należy, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach, które w niniejszej sprawie, jak wskazano powyżej, nie zaistniały. Powyższe ograniczenie nie może być zatem rozumiane jako sprzeczne z przepisami Konstytucji RP i powołanej Konwencji, gdyż ponoszenie kosztów postępowania sądowego nie świadczy o naruszeniu istoty prawa do sądu. Prawo to istnieje i pozwala stronie na dochodzenie jej słusznych roszczeń, a ustanowienie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych umożliwia jego realizację. A zatem brak merytorycznego rozpoznania sprawy, nie oznacza automatycznie naruszenia zasady prawa do sądu.
Wobec powyższych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ppsa, orzekł jak w sentencji.