Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił wniosek skarżącego A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] stycznia 2008 r. w przedmiocie wymeldowania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Oznacza to, że prawo pomocy nie może być przyznane, gdy postępowanie w sprawie zostało zakończone. W rozpoznawanej sprawie postanowienie o odrzuceniu skargi, na skutek odrzucenia skargi kasacyjnej uprawomocniło się.
Tym samym przyznanie stronie prawa pomocy jest bezzasadne, niezależnie od sytuacji materialnej skarżącego, gdyż ewentualne przyznanie prawa pomocy nie miałoby wpływu na byt postanowienia o odrzuceniu skargi.
W zażaleniu na to postanowienie skarżący podniósł, że przysługuje mu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i zwolnienia z kosztów sądowych, gdyż złożył wniosek w tej materii oraz oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, z których wynika, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Prawo pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Brak środków finansowych nie może stanowić bariery uniemożliwiającej stronie dochodzenie swych słusznych praw przed sądem. Stosownie do art. 243 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania.
Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, postępowanie w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] stycznia 2008 r. w przedmiocie wymeldowania zostało prawomocnie zakończone. Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę. Osobiście sporządzona przez skarżącego skarga kasacyjna od tego postanowienia została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 października 2008 r. Skarżący wniósł osobiście sporządzone zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 20 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił zażalenie na postanowienie z dnia 27 października 2008 r. Zażalenie na postanowienie z dnia 20 lutego 2009 r. zostało odrzucone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OZ 338/09. Oznacza to, że postępowanie w tej sprawie zostało prawomocnie zakończone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, oddalając wniosek o przyznanie prawa pomocy, przyjął, że skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] stycznia 2008 r. w przedmiocie wymeldowania, która została prawomocnie zakończona postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2008 r. o odrzuceniu skargi. Takie stanowisko nie jest trafne, albowiem z pisma skarżącego z dnia 30 kwietnia 2009 r. (k. 147), w którym skarżący wystąpił o "ustanowienie pomocy w postaci powołania adwokata z urzędu" nie wynika jednoznacznie, że domaga się przyznania prawa pomocy w postępowaniu w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] stycznia 2008 r. Wprost przeciwnie zarówno w piśmie tym, jak i w zażaleniu skarżący wskazał, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata "do sporządzenia skargi o niezgodność z prawem orzeczeń sądowych WSA w Szczecinie i NSA (...)".
Tak sformułowane żądanie może wskazywać, iż skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2008 r., którym skarga została odrzucona. Kwestia ta wymagała jednak wyjaśnienia, z uwzględnieniem art. 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem skarżący występuje w sprawie bez adwokata (radcy prawnego). Wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie o wznowienie postępowania byłby dopuszczalny, stosownie do art. 243 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, także gdy został złożony przed wszczęciem postępowania wznowieniowego.
Należy więc uznać, że Sąd pierwszej instancji przedwcześnie odmówił przyznania prawa pomocy, z góry przyjmując, iż wniosek skarżącego dotyczy przyznania prawa pomocy w postępowaniu w sprawie prawomocnie zakończonej, podczas gdy z uwagi na treść pisma z dnia 30 kwietnia 2009 r., w pierwszej kolejności należało wyjaśnić, w jakiej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.