Postanowienie NSA z 26 czerwca 2008 r., II OZ 683/08

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 26 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. Z. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 1253/07, o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego

Sprawa

w sprawie ze skargi Z. Z. i Stowarzyszenia [...] na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Henryk Ożóg przewodniczący

Uzasadnienie

Z. Z. i Stowarzyszenie [...], pismem z dnia 27 listopada 2007 r., wnieśli skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], Nr [...]. Wraz ze skargą wpłynął wniosek skarżących o zwolnienie od opłat sądowych.

Zarządzeniem z dnia 18 marca 2008 r. sygn. akt IV SA/GL 1253/07 Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach, pozostawił wniosek Z. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od opłat sądowych bez rozpoznania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że pismem z dnia 7 lutego 2008 r. stronę wezwano do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W wyznaczonym terminie Z. Z. nie złożył urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Zarządzeniem z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 1253/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wezwał Z. Z., na podstawie § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.), do uiszczenia kwoty 200 zł tytułem wpisu sądowego od wniesionej skargi

Pismem z dnia 8 maja 2008 r. Z. Z. wniósł zażalenie na powyższe zarządzenie podnosząc, że jego dochody są niższe niż tzw. minimum społeczne czyli nie umożliwiają mu uczestniczenia w postępowaniu sądowym, gdyż nie jest w stanie ponieść opłat sądowych. Skarżący, nie kwestionując zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, wskazuje również, że odmowa przyznania prawa pomocy została uzasadniona jedynie na podstawie kryteriów ekonomicznych, nie uwzględniając faktycznych warunków życia osoby w jego wieku. Stosowanie takich kryteriów w ocenie skarżącego, wskazuje na dyskryminowanie jego osoby oraz stawia go w sytuacji, w której nie jest równoprawną stroną wobec Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Z. Z. wniósł jednocześnie o przyznanie prawa pomocy w postaci całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie wniesione przez skarżącego nie ma usprawiedliwionych podstaw, jako że nie kwestionuje ani ustalonej wysokości wpisu od skargi ani zasad jego pobierania. Wykazane w zażaleniu okoliczności są pozbawione znaczenia dla oceny zasadności zaskarżonego zarządzenia. Skarżący skupił się na kwestii prawa pomocy a zatem argumentacja ta nie dotyczy bezpośrednio wydanego rozstrzygnięcia, którego przedmiotem jest ustalenie wysokości wpisu od skargi sądowej. Jak wynika z akt sprawy zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu w powyższej sprawie poprzedzało zarządzenie referendarza sądowego z dnia 18 marca 2008 r. mocą którego wniosek strony skarżącej o prawo pomocy pozostawiony został prawomocnie bez rozpoznania.

Ustawową zasadą jest (art. 214 § 1 i art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), iż kto wnosi pismo do sądu podlegające opłacie sądowej ma obowiązek uiścić należną od niego opłatę sądową (np. wpis od skargi). Obowiązku tego nie mają tylko podmioty ustawowo zwolnione od kosztów sądowych (art. 239 p.p.s.a.) lub te, które uzyskały prawo pomocy obejmujące takie zwolnienie (art. 241 - 245 p.p.s.a.)

Skoro więc skarżący Z. Z. nie uzyskał dotychczas zwolnienia od kosztów sądowych i nie przysługuje mu takie zwolnienie z mocy prawa, to wezwanie do uiszczenia wpisu było zgodne z obowiązującymi przepisami. Niezależnie od tego skarżący może ponownie wystąpić do sądu I instancji o zwolnienie od wpisu sądowego zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Z uwagi zatem na fakt, iż wskazane zarzuty zażalenia nie podważają zasadności skarżonego rozstrzygnięcia należało orzec, jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a.

Zażalenie jest nieuzasadnione i podlega oddaleniu.

Sąd nie podejmie żadnych czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata (art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.),. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby opłatę uiścił w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, a jeżeli pismo to jest zażaleniem – pod rygorem jego odrzucenia.

W niniejszej sprawie zarządzeniem z dnia 18 marca 2008 r. wniosek Z. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od opłat sądowych pozostawiono bez rozpoznania z uwagi na niezłożenie urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w przepisanym terminie.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 kwietnia 2008 r. skarżący wezwany został do uiszczenia w terminie 7 dni w kwoty 200 zł tytułem wpisu od skargi, pod rygorem odrzucenia skargi.

Wysokość wpisów w sprawach sądowoadministracyjnych reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.). W myśl § 2 ust. 6 tego rozporządzenia w sprawach skarg niewymienionych w ustępach wcześniejszych tego przepisu pobiera się wpis stały w kwocie 200 zł.

Na marginesie trzeba podkreślić, że w przypadku ciężkiej sytuacji materialnej strona może być zwolniona w całości lub w części od ponoszenia kosztów sądowych, ale musi najpierw złożyć wniosek o przyznanie takiego prawa. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, ale na wezwanie Sądu nie wypełnił go na urzędowym formularzu, przez co uniemożliwił weryfikację wniosku w tym przedmiocie i ocenę swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Samo oświadczenie co do tego, że skarżący znajduję się w ciężkiej sytuacji finansowej, nie jest wystarczające do zwolnienia go z ponoszenia kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawidłowo zatem ustalił w zaskarżonym postanowieniu wysokość należnego wpisu. Sąd ponadto pouczył skarżącego o sposobie uiszczenia wpisu oraz o rygorze niedopełnienia tego obowiązku. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż zaskarżone zarządzenie spełnia wszystkie przewidziane prawem wymogi i nie narusza prawa.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i 198 p.p.s.a.

Niemniej jednak należy zauważyć, że w przypadku braku możliwości uiszczenia kosztów sądowych, strona skarżąca może zwrócić się do wojewódzkiego sądu administracyjnego o przyznanie prawa pomocy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie wniesione przez skarżącego nie ma usprawiedliwionych podstaw, jako że wniesione zażalenie nie kwestionuje ani ustalonej wysokości wpisu od skargi ani zasad jego pobierania. Wykazane w zażaleniu okoliczności są pozbawione znaczenia dla oceny zasadności zaskarżonego zarządzenia. Skarżący skupił się na kwestii prawa pomocy a zatem argumentacja ta nie dotyczy bezpośrednio wydanego rozstrzygnięcia, którego przedmiotem jest ustalenie wysokości wpisu od skargi sądowej. Jak wynika z akt sprawy zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu w powyższej sprawie poprzedzało zarządzenie referendarza sądowego z dnia 18 marca 2008 r. mocą którego wniosek strony skarżącej o prawo pomocy pozostawiony został prawomocnie bez rozpoznania.

Ustawową zasadą jest (art. 214 § 1 i art. 230 § 1 p.p.s.a.), iż kto wnosi pismo do sądu podgalające opłacie sądowej ma obowiązek uiścić należną od niego opłatę sądową (np. wpis od skargi). Obowiązku tego nie mają tylko podmioty ustawowo zwolnione od kosztów sądowych (art. 239 p.p.s.a.) lub te, które uzyskały prawo pomocy obejmujące takie zwolnienie (art. 241 - 245 p.p.s.a.)

Skoro więc skarżący Zygmunt Zielonka nie uzyskał dotychczas zwolnienia od kosztów sądowych i nie przysługuje mu takie zwolnienie z mocy prawa, to wezwanie do uiszczenia wpisu było zgodne z obowiązującymi przepisami. Skarżący może też obecnie wystąpić o zwolnienie od wpisu sądowego zgodnie z obowiązującymi przepisami do sądu I instancji.

Z uwagi zatem na fakt, iż wskazane zarzuty zażalenia nie podważają zasadności skarżonego rozstrzygnięcia należało orzec, jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a.