Uzasadnienie
A. C. złożył, na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmujący całkowite zwolnienie od kosztów sądowych.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 9 października 2009 r. zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w 1/2 części, a w pozostałej części oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
Od tego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, w wyniku czego, na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowienie referendarza utraciło moc.
W odpowiedzi na wezwanie o złożenia oświadczenia, czy z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego uzyskuje dopłaty z funduszy Unii Europejskiej, a jeśli tak o podanie kwoty uzyskiwanych dopłat, skarżący wskazał, że za rok 2007 otrzymał dopłatę z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego w kwocie około 2.300 zł, a w roku 2008 nie otrzymał dopłaty, ponieważ nie złożył wniosku w terminie z powodu obłożnej choroby, zaś obecnie po złożeniu wniosku oczekuje na wypłatę dopłat, za rok 2009. Wskazał też, że nie zna wysokości oczekiwanych dopłat, które otrzyma w pierwszym lub drugim kwartale 2010 roku.
Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1407/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zwolnił A. C. od uiszczenia połowy wpisu od skargi, a w pozostałej części oddalił jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
Sąd stwierdził, że z danych dotyczących sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że miesięczny dochód dwuosobowego gospodarstwa domowego skarżącego wynosi 1.650 zł, natomiast stałe wydatki miesięczne to kwota około 650 zł (opłata za energię elektryczną – 80 zł, koszty gazu – 60 zł, lekarstwa i leczenie – 250 zł oraz około 250 zł jako koszt opału na zimę). Zatem po odliczeniu stałych wydatków na utrzymanie dwuosobowego gospodarstwa domowego skarżącego przypada 1.000 zł, czyli 500 zł na osobę. Do dochodu tego należy doliczyć także dopłaty z funduszy Unii Europejskiej z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego.
Sąd zaznaczył przy tym, że skarżący nie może się powoływać na brak uzyskania przez niego dopłat z powodu niezłożenia wniosku w terminie, ponieważ nieuzyskanie możliwego do uzyskania dochodu wynikające z działania lub zaniechania strony nie może być przez stronę wykorzystywane jako uzasadnienie jej trudnej sytuacji.
W związku z tym Sąd pierwszej instancji stwierdził, że opłacenie pełnego wpisu sądowego w niniejszej sprawie w wysokości 500 zł narażałoby skarżącego na doznanie uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i rodziny, jednakże uiszczenie takiego wpisu w połowie jego wysokości nie spowoduje takiej sytuacji. Sąd uznał zatem, że konieczność uiszczenia połowy wpisu sądowego nie naraża skarżącego na pogorszenie warunków bytowych.
Na to postanowienie A. C. złożył zażalenie, w którym podniósł, że Sąd błędnie przyjął, iż dochód wynosi 1.650 zł, podczas, gdy w rzeczywistości jest to 950 zł. W związku z tym skarżący stwierdził, że nie jest w stanie ponieść kosztów w jakiejkolwiek części. W ocenie skarżącego również fakt nieuzyskania dopłat z Unii Europejskiej z powodu niezłożenia wniosku w terminie nie może przemawiać na jego niekorzyść.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Z ustaleń Sądu I instancji wynika, że A. C. wraz z matką w prowadzonym wspólnie gospodarstwie rolnym osiąga miesięczny dochód 1650 zł. Sam dysponuje kwotą 950 zł, z czego po uregulowaniu swoich wydatków jak energia elektryczna, gaz i lekarstwa, pozostaje mu na utrzymanie kwota 500 zł. Ustalenia powyższe Sądu I instancji nie budzą zastrzeżeń, jednak Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu, który uznał, że z tej kwoty skarżący może opłacić wpis sądowy w kwocie 250 zł i nie będzie to stanowiło nadmiernego obciążenia finansowego dla skarżącego ani jego rodziny.
Jeśli się zważy, iż na koszty utrzymania pozostanie mu tylko 250 zł na pozostały miesiąc, co stanowi kwotę znacznie poniżej minimum socjalnego, to należy dojść do wniosku, iż sytuacja materialna skarżącego nie pozwala mu, jak twierdzi w zażaleniu, na pokrycie nawet częściowych kosztów. Ta okoliczność uzasadnia uwzględnienie zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji i całkowite zwolnienie od wpisu sądowego.
Oceny tej nie zmienia fakt, nawet zawinionej utraty dotacji unijnej w 2008 roku. Ustalając stan majątkowy i dochody skarżącego oraz jego wydatki, Sąd uwzględnia je na datę orzekania.
Z powyższych względów, z mocy art. 182 w zw. z art. 188 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.