Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i jednocześnie przyznał skarżącym prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu.
Następnie wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd oddalił skargę T. K. i M. K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki wiaty.
Pismem z dnia 30 maja 2012 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu adw. D. M. poinformował Sąd, iż zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej o zwolnienie go z obowiązku reprezentowania skarżących z urzędu z uwagi na fakt, iż nie byli oni zadowoleni z opinii, jaką im przedłożył w przedmiocie braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej od ww. wyroku Sądu z dnia 20 kwietnia 2012 r.
W dniu 20 czerwca 2012 r. do Sądu wpłynęła skarga kasacyjna T. K. i M. K., sporządzona przez adw. K. P. ustanowioną we własnym zakresie przez skarżących w sprawie. Wraz ze skargą kasacyjną do Sądu wpłynął również wniosek T. K. i M. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. Strona utrzymuje się z emerytur o łącznej wysokości 2000 (poprzedni wniosek wskazywał na kwotę 1873 zł) zł netto. Posiadany majątek obejmuje dom o pow. 106 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 2,8 ha. Wnioskodawcy ponadto wskazali, że na leki wydają około 400 zł miesięcznie, na spłatę pożyczki 100 zł, na opłaty stałe 600 zł, - pozostała kwota, tj. 900 zł dochodów pozostaje na życie. T. K. dodała, że musi być często rehabilitowana, zaś M. K. wymaga stałej opieki lekarskiej (konsultacje kardiologiczne).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 czerwca 2012 r., na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej p.p.s.a. odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że porównując wysokość miesięcznych dochodów oraz wysokość miesięcznych wydatków udokumentowanych przez skarżących należy stwierdzić, iż są oni w stanie jednorazowo uiścić wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 250 złotych.
Wskazać również należy, że sytuacja materialna wnioskodawców nieco polepszyła się od stycznia 2012 r., kiedy to we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący określili swoje dochody - emerytury na łączną kwotę 1873 zł netto, obecnie zaś wysokość emerytur obojga skarżących wynosi 2000 zł netto. Nadto Sąd zauważył, że skarżący zrezygnowali z pełnomocnika ustanowionego z urzędu i mogą sobie pozwolić na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika we własnym zakresie.
Pełnomocnik skarżących pismem z dnia 10 lipca 2012 r. wniósł zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 27 czerwca 2012 r. podnosząc, że miesięczne wydatki kształtują się na różnym poziomie i musi skarżącym zostać pewna gwarantowana suma pieniężna na nieprzewidziane wydatki zwłaszcza z uwagi na podeszły wiek skarżących. Dodatkowo podniesiono, że M. K. wyjeżdża na leczenie do C. na okres 3 tygodni co wiąże się ze znacznymi wydatkami.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Należy podkreślić, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy Sąd bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy strony.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazali, iż znajdują się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ich do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, że stan majątkowy nie pozwala zaliczyć skarżących do rzeczywiście osób ubogich, których środki do życia są ograniczone. Skarżący wykazali bowiem, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i osiągają dochód miesięczny w wysokości 2000 zł netto.
Skarżący wskazali, że ponoszą miesięcznie wydatki na lekarstwa - 400 zł, spłatę pożyczki – 100 zł oraz 600 zł na opłaty (woda, gaz, telefon, wywóz nieczystości i środki czystości). Skarżący oświadczyli również, że posiadają dom o powierzchni 106 m2 i nieruchomość rolną (2,8 ha). Zestawienie przychodów i wydatków skarżących wskazuje, że skarżących nie można zaliczyć do osób znajdują się w trudnej sytuacji materialnej.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.