Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 czerwca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 761/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przyznania S. T. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu postanowienia z dnia 25 czerwca 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący jest zatrudniony i na bieżąco osiąga z tego tytułu dochód w wysokości 3000 zł miesięcznie (2281 zł netto), pomniejszony o potrącenia komornicze w wysokości 600 zł miesięcznie, który przekracza kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującą w 2012 r., tj. kwotę 1500 zł, co oznacza, że jest on w stanie ponieść koszty postępowania sądowego.
W ocenie Sądu I instancji, dochód skarżącego, który nie posiada żadnych osób na swoim utrzymaniu, znacznie przekracza kwotę 477 zł stanowiącą kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2003 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.), uprawniające do ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej, które przysługują m. in. osobom znajdującym się w trudniej sytuacji materialnej.
W zażaleniu z dnia 18 lipca 2012 r., S. T. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2012 r. odmawiającego mu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
S. T. podniósł, że nie stać go na wynajęcie adwokata, a kancelarie prawnicze, z których korzysta, żądają wysokiego wynagrodzenia za napisanie skargi kasacyjnej. Wskazał, że aktualnie toczy w jego sprawie postępowanie przed sądem cywilnym, co wiąże się z koniecznością ponoszenia kosztów. Część wynagrodzenia za pracę zajmuje komornik, a dodatkowo nie może w związku z tym otrzymać kredytu. Poza tym S. T. stwierdził, że począwszy od dnia 1 sierpnia 2012 roku, przez okres 2 miesięcy będzie otrzymywał jedynie 80 % normalnego wynagrodzenia, ponieważ w tym czasie będzie przebywał w szpitalu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie S. T. nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, że prawo do sądu przewidziane w art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.) nie ma charakteru absolutnego. Może ono podlegać pewnym ograniczeniom. Należy tu wskazać opłaty sądowe oraz tzw. przymus radcowsko – adwokacki. W przypadku jednak, gdyby ograniczenia te zamykały w konkretnej sprawie prawo dostępu do sądu, każdy ma prawo uzyskania zwolnienia od kosztów postępowania oraz uzyskania pomocy profesjonalnego prawnika z urzędu.
Stosownie do treści art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) powoływanej dalej jako p.p.s.a., zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez strony kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom znajdującym się w trudnej sytuacji majątkowej.
Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W zakresie częściowym zaś wtedy, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej z dnia 10 maja 2011 r., S. T. oświadczył, że jest samotny i ma pracę, za którą otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 3000 zł brutto miesięcznie. Podał, że jego wydatki związane z utrzymaniem wynoszą: czynsz za najem "sublokatorki" 550 zł, lekarstwa od 150 do 200 zł. Ponadto komornik potrąca mu kwotę 400 zł miesięcznie. Dodał, że nie posiada żadnego majątku, mieszkania i innych nieruchomości ani oszczędności, jak również papierów i przedmiotów wartościowych. Oświadczył również, że w toku postępowania korzystał z bezpłatnych punktów pomocy prawnej.
Z kolejnych, nadesłanych przez S. T. dokumentów źródłowych wynikało, że w okresie od lutego do maja 2012 r. uzyskał w tych poszczególnych miesiącach wynagrodzenie odpowiednio: 1754,11 zł, 1777,14 zł, 1762,85 zł, 1146,03 zł. Z zaświadczenia wystawionego przez pracodawcę S. T., Spółkę G. w W. wynika, że wynagrodzenie netto wyniosło w 2012 r. kolejno: w lutym 2229,98 zł, marcu 2215,69 zł, kwietniu 2398,87 zł oraz że przeciętne wynagrodzenie w okresie tych trzech miesięcy wyniosło 2281,51 zł.
Z zeznania podatkowego za 2011 r. znajdującego się w aktach sprawy wynika zaś, że dochód brutto z tytułu zatrudnienia (przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania) wyniósł w ubiegłym roku 37.615,71 zł.
Wnioskodawca przestawił również zaświadczenie o ograniczeniu zajęcia komorniczego z dnia 22 maja 2012 r., z którego wynika, że obie egzekucje z wynagrodzenia za pracę zostały ograniczone do kwoty 600 zł miesięcznie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawiona przez S. T. i opisana powyżej sytuacja majątkowa nie uniemożliwia mu poniesienia kosztów w wysokości 700-900 złotych za sporządzenie skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego ustanowionego z wyboru. Niewątpliwie wnioskodawca będzie także w stanie ponieść koszty związane z uiszczeniem wpisu od skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, którego wysokość w tej sprawie wynosi 100 złotych. Instytucja prawa pomocy ma na celu zniwelowanie zagrożenia pozbawienia prawa do sądu osób najbiedniejszych, a więc takich, które żyją w ubóstwie. Zważywszy na dochód osiągnięty przez S. T. w ubiegłym roku (tj. 37.615,71 zł), a także aktualnie otrzymywane wynagrodzenie zwykle wynoszące ponad 1500 złotych miesięcznie, nie należy do on osób ubogich i jest w stanie ponieść koszty związane z prowadzonym procesem sądowym.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.
- s. Małgorzata Jaśkowska