Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 1124/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił U.M. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi U.M. i A.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy dotyczącej zawieszenia postępowania o ustalenie warunków zabudowy.
Sąd pierwszej instancji wskazał, iż zarządzeniem z dnia 8 stycznia 2015 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie pozostawił bez rozpoznania wniosek U.M. z dnia 19 listopada 2014 r. o przyznanie prawa pomocy.
W złożonym sprzeciwie skarżąca przyznała, że wezwaniem z dnia 28 listopada 2014 r. została zobowiązana do uzupełnienia przedmiotowego wniosku, lecz wyznaczony termin 7 dni był za krótki, aby wykonać to wezwanie. Wprawdzie podjęła próbę uzupełnienia wniosku, lecz nie zdołała w wyznaczonym terminie zrealizować wezwania.
Zarządzeniem z dnia 24 marca 2015 r. Sąd wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia, w terminie 14 dni, braków formalnych w formularzu wniosku PPF z dnia 19 listopada 2014 r. oraz do przedłożenia określonych dokumentów i oświadczeń.
Pismem procesowym z dnia 28 kwietnia 2015 r. skarżąca wniosła o przedłużenie terminu do złożenia wskazanych w piśmie informacji do dnia 19 maja 2015 r., gdyż nie była w stanie zebrać żądanych informacji i dokumentów w wyznaczonym terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wskazując, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm. dalej "p.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W sytuacji zaś gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się, w ocenie Sądu, niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych czy stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), strona zobowiązana jest przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej.
Sąd wskazał, iż w niniejszej sprawie skarżąca złożyła oświadczenie na formularzu PPF, a w związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji finansowej i majątkowej, skierowane zostało do niej wezwanie z dnia 24 marca 2015 r., doręczone dnia 14 kwietnia 2015 r. Pomimo zawartego w nim zobowiązania, skarżąca nie przesłała żądanych dokumentów. Sąd zaznaczył, że ich zakres ograniczał się do nadesłania kopii dokumentów, z których wynika wysokość brutto/netto dochodów skarżących - czyli zgodnie z oświadczeniem złożonym we wniosku PPF- kopii decyzji przyznającej emerytury lub potwierdzenia ich wypłaty oraz kopii dowodów uiszczenia czynszu, opłat za media, itp. Skarżąca nie złożyła nawet pisemnych oświadczeń, w tym dotyczących wysokości i przeznaczenia ponoszonych miesięcznie wydatków, takich jak wyżywienie, opłaty, raty pożyczek, itp., oraz źródeł ich pokrycia.
Sąd zauważył, że wiedzę o konieczności uzupełnienia złożonego wniosku PPF w powyższym zakresie skarżąca uzyskała już w dniu 18 grudnia 2014 r., kiedy to doręczono wezwanie wystosowane przez starszego referendarza sądowego. Wezwanie to, podobnie jak wezwanie Sądu, pozostało bez odpowiedzi. Skarżąca wniosła jedynie o przedłużenie wyznaczonego terminu o kolejne 21 dni, do dnia 19 maja 2015 r. Natomiast, nawet uwzględniając wiek skarżących, na zgromadzenie i wykonanie kserokopii powyższych dokumentów oraz złożenie pisemnych oświadczeń wyznaczony przez Sąd okres 14 dni winien być wystarczający.
Sąd pierwszej instancji uznał, iż w wykazanym przez stronę skarżącą stanie faktycznym sprawy brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżąca podała, że prowadzi tylko z mężem gospodarstwo domowe, a ich źródłem utrzymania są otrzymywane świadczenia emerytalne w łącznej kwocie 5.968,35 zł. Ponadto, są oni właścicielami mieszkania o pow. 70,5 m² i działki rolnej o pow. 700 m², na której posadowiony jest budynek rekreacji indywidualnej. Poza gołosłownym stwierdzeniem, że zapożyczyła się u rodziny, aby skorzystać z pomocy prawnej w celu sporządzenia skargi w niniejszej sprawie, skarżąca nie wykazała istnienia jakichkolwiek okoliczności, które uzasadniałyby wniosek, że przy dochodzie będącym w dyspozycji rodziny i posiadanym stanie majątkowym, nie są oni w stanie uiścić wpisu sądowego w kwocie 100 zł, warunkującego rozpoznanie wniesionej w niniejszej sprawie skargi.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła U.M. wnosząc o jego uchylenie. Skarżąca przyznała, iż zarządzeniem z dnia 24 marca 2015 r. została wezwana do uzupełnienia braków formalnych w formularzu wniosku PPF z dnia 19 listopada 2014 r. oraz do przedłożenia określonych dokumentów i oświadczeń. W odpowiedzi na powyższe skarżący wnieśli o przedłużenie terminu do złożenia wskazanych w piśmie informacji do dnia 19 maja 2015 r., gdyż nie byli w stanie zebrać żądanych informacji i dokumentów w wyznaczonym terminie. Pomimo złożonego wniosku skarżący nie otrzymali informacji czy termin został przedłużony, zamiast powyższego Sąd wydał postanowienie o odmowie wydania prawa pomocy. Skarżąca nie może się zgodzić z twierdzeniem, iż wyznaczony termin 14 dniowy był wystarczający.
Mając na uwadze wiek skarżących oraz brak możliwości technicznych, dni ustawowo wolne od pracy oraz inne okoliczności Sąd winien przedłużyć wskazane terminy. Nadto podniesiono, iż w uzasadnieniu postanowienia brak jest odniesienia do wniosku o przyznanie profesjonalnego pełnomocnika i wskazania okoliczności, dla których wniosek ten spotkał się z odmową.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Orzeczenie w tej sprawie sąd wydaje na podstawie oświadczeń strony mając na uwadze okoliczności podane w tym oświadczeniu i w razie potrzeby przedstawione przez stronę dowody. Z powyższego wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie przez nią wnioskowanym. Jak wynika z art. 255 p.p.s.a. w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona zobowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Jak przyjęto w judykaturze, dopiero fakt niedopełnienia w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W niniejszym postępowaniu Sąd pierwszej instancji skorzystał z możliwości określonej w art. 255 p.p.s.a. i wezwał stronę do przedłożenia odpowiednich dokumentów i wyjaśnień. Wezwana nie uczyniła jednak zadość wezwaniu, bowiem nie udzieliła odpowiedzi na postawione w nim pytania oraz nie przedstawiła wskazanych w wezwaniu dokumentów, uniemożliwiając tym samym pełną ocenę jej rzeczywistego stanu majątkowego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony. Strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania sądu, nie ma podstaw, by oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego ze złożonym wnioskiem (por. postanowienie NSA z dnia 28 kwietnia 2015 r. sygn. II OZ 348/15; postanowienie NSA z dnia 5 grudnia 2014 r. sygn. II OZ 1262/14; postanowienie NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r. sygn. II OZ 321/14). Taki kierunek wykładni nadawanej art. 255 p.p.s.a. Sąd rozpoznający niniejsze zażalenie w pełni podziela.
W związku z powyższym należało uznać, że wobec faktu niewykazania przez skarżącą, iż spełnia ona przesłanki uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Nie znajdując zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.