Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 345/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, w sprawie ze skargi Z.B. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017 r. w przedmiocie uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczego, odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie 2 egzemplarzy jej odpisów. W odpowiedzi na powyższe w piśmie z dnia 27 kwietnia 2017 r. skarżący wyjaśnił, że nie posiada odpisów skargi, która była napisana tylko w jednym egzemplarzu. Do pisma dołączył formularz urzędowy wniosku o przyznanie prawa pomocy, wskazując, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W ocenie Sądu pierwszej instancji należało odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy na podstawie art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". W uzasadnieniu Sąd wskazał, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuci skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Skarżący w terminie wyznaczonym do wykonania wezwania do nadesłania dwóch odpisów skargi nie nadesłał ich. W świetle cytowanego powyżej art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. okoliczność ta kwalifikuje skargę do odrzucenia, gdyż skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi. Tym samym do oceny wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy zastosowanie będzie miał art. 247 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, domagając się jego uchylenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednakże, stosownie do treści art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2010, str. 573, wyrok NSA z 7.01.2003 r. I SA 745/02 oraz postanowienia NSA z 19.08.2009 r. I OZ 788/09, czy z 1.10.2009 r. I OZ 918/09). W orzecznictwie wyrażone zostało stanowisko, iż prawo pomocy nie przysługuje przede wszystkim w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, np. nie ulega wątpliwości, że upłynął termin do jej wniesienia, czy też strona nie wyczerpała toku instancji (zobacz: postanowienie NSA z 28.01.2009 r. I OZ 35/09).
Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 8 stycznia 2009 r. I FSK 1892/07, przepis art. 247 p.p.s.a. jest instrumentem służącym ekonomii procesowej, bowiem pozwala zakończyć postępowanie w jak najkrótszym czasie bez potrzeby angażowania procedur sądowych w sytuacji, gdy skarga bez głębszej analizy prawnej jest oczywiście bezzasadna.
W niniejszej sprawie oczywistą bezzasadność skargi Sąd pierwszej instancji wyprowadził z faktu nieusunięcia braku formalnego skargi w postaci dwóch jej odpisów, do uzupełnienia którego skarżący został wezwany. Jak wynika z akt sprawy w terminie otwartym do uzupełnienia braków skargi pismem z dnia 27 kwietnia 2017r. strona wyjaśniła, że nie posiada odpisów skargi, gdyż skarga była napisana tylko w jednym egzemplarzu. W związku z tym skarżący przesłał tylko formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu pierwszej instancji zaprezentowanego w zakwestionowanym postanowieniu, że w takich okolicznościach faktycznych jak w sprawie niniejszej zastosowanie winien mieć art. 247 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie każdy przypadek warunkujący ewentualne odrzucenie skargi, w tym przewidziany w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., może być kwalifikowany jako podstawa zastosowania art. 247 p.p.s.a. Ponadto względy ekonomiki procesowej przemawiają przeciwko rozstrzyganiu o prawie pomocy na podstawie art. 247 p.p.s.a., kiedy można założyć, że po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi strona może ponowić wniosek, aby skorzystać z możliwości złożenia właściwego środka odwoławczego.
Wskazać także trzeba, że stosowanie przepisu art. 247 p.p.s.a. nie może stanowić nadmiernego ograniczenia instytucji prawa pomocy, która stanowi gwarancję realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu (por. postanowienie NSA z 21.08.2014 r. II OZ 765/14).
Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.