Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 września 2017 r. na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a.") odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 27 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Wspólnoty [...] w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2017 r. (Sąd błędnie podał datę [...] lipca 2017 r.) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd Wojewódzki stwierdził, że zarządzeniem z dnia 4 maja 2017 r. Przewodnicząca Wydziału IV wezwała skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie bądź złożenie podpisanego egzemplarza skargi w siedzibie sądu oraz złożenie jednego podpisanego egzemplarza odpisu skargi, a ponadto złożenie dokumentu potwierdzającego umocowanie osób podpisujących skargę oraz uiszczenia wpisu. Przy piśmie z 2 czerwca 2017 r. strona skarżąca nadesłała podpisaną skargę oraz dołączyła żądane dokumenty potwierdzające umocowanie oraz dowód uiszczenia wpisu. Strona skarżąca nie nadesłała jednak odpisu skargi.
Wspólnota [...] w W. wniosła zażalenie na postanowienie z dnia 27 czerwca 2017 r. Odrębnym pismem, wniesionym w tym samym dniu, co zażalenie, skarżąca Wspólnota wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zdaniem skarżącej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych było niejasne i skomplikowane. Podniosła również, iż nie rozróżnia sformułowań "skarga" i "odpis skargi" oraz nie korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika.
Sąd Wojewódzki zaznaczył, że jednym z bezwzględnych wymogów zastosowania instytucji przywrócenia terminu jest brak winy strony w niezachowaniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w przekroczeniu terminu do dokonania czynności procesowej, można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu niedającej się przezwyciężyć przeszkody. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd winien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy. Przywrócenia terminu może zatem domagać się strona, która nie tylko przyznaje, że nie dokonała czynności w terminie, ale także jest w stanie uprawdopodobnić, iż stało się tak bez jej winy ze względu na wystąpienie okoliczności od niej niezależnych, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była w stanie przeciwdziałać.
W ocenie Sądu Wojewódzkiego strona skarżąca uchybiła terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi, a także złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ustawowym, siedmiodniowym terminie. Jednakże skarżąca Wspólnota nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło bez jej winy. Powołana przez skarżącą argumentacja nie uzasadnia braku winy po jej stronie, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód. W analizowanym przypadku brak zrozumienia wezwania sądu, wzywającego skarżącą do przedłożenia 1 odpisu skargi, nie można traktować jako okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł o odmowie przywrócenia terminu na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.
Pismem z dnia 24 października 2017 r. Wspólnota [...] w W. wniosła zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 8 września 2017 r. zarzucając mu naruszenie art. 197 § 2 w zw. z art. 174 pkt 1 i 2 w zw. z art. 86 § 1 i art. 87 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że Wspólnota nie uchybiła terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi bez własnej winy, choć spowodowane to było wcześniejszym niejasnym i niejednoznacznym wezwaniem do uzupełnienia braków skargi.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że Sąd Wojewódzki kierował się "zbyt daleko idącym formalizmem". Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych było niejasne i skomplikowane. W jednym podpunkcie "a" wezwano Wspólnotę do podpisania skargi w siedzibie sądu "bądź" złożenia podpisanej skargi "oraz" nadesłanie odpisu skargi. Umieszczenie tych dwóch zobowiązań w jednym punkcie spowodowało mylne wyobrażenie skarżącego, że chodzi o jedną czynność, że wystarczy złożyć jeden podpisany egzemplarz skargi. Dlatego też wobec niejednoznacznego i niejasnego sformułowania wezwania Wspólnota uznała to wezwania, za jedno zobowiązanie, co uzasadnia brak winy w uchybieniu terminu.
Skarżąca Wspólnota wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uzupełniania braków formalnych skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
W myśl art. 87 p.p.s.a. uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną łącznie spełnione następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie z wniesieniem wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w niedokonaniu czynności w wyznaczonym terminie. Z treści powołanego przepisu wynika, że to na stronie spoczywa powinność przytoczenia we wniosku faktów i okoliczności, które w jej ocenie przemawiają za brakiem winy w uchybieniu. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu wiąże się z tym, że strona skarżąca powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, iż przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności w terminie była od niej niezależna. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
W niniejszej sprawie Sąd Wojewódzki prawidłowo ocenił, że wskazane przez pełnomocnika skarżącej okoliczności nie mogą być uznane za przesłanki przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Twierdzenie, że skarżąca Wspólnota nie zrozumiała skierowanego do niej wezwania do uzupełniania braków formalnych skargi, nie mogło stanowić okoliczności świadczącej o braku winy strony w uchybieniu terminu. Podkreślenia wymaga bowiem, że skierowane do skarżącej wezwanie zawarte w piśmie z 10 maja 2017 r. zostało sformułowane w sposób jasny i precyzyjny, wyraźnie wynikało z niego o co Sąd Wojewódzki wezwał skarżącą Wspólnotę, tj. o podpisanie skargi w siedzibie sądu, bądź złożenie podpisanego egzemplarza skargi oraz złożenie jednego podpisanego egzemplarza odpisu skargi.
Tym samym niedokładne bądź nieuważne przeczytanie wezwania oznacza, że strona nie dołożyła należytej staranności przy podejmowaniu czynności związanych z postępowaniem sądowym. Dodatkowo należy zauważyć, że wezwanie z 10 maja 2017 r. zostało odebrane przez osobę, która w późniejszym postępowaniu w sprawie występuje jako profesjonalny pełnomocnik.
Stwierdzić zatem należy, że skarżąca Wspólnota nie przedstawiła wiarygodnych okoliczności, świadczących o wystąpieniu sytuacji, która w znaczący sposób wpłynęła na niemożność podjęcia przez nią prawidłowych czynności procesowych. Skarżąca nie wykazała w konsekwencji podstaw do przywrócenia terminu. Podana w zażaleniu argumentacja nie mogła bowiem stanowić usprawiedliwienia dla niewłaściwego wykonania wezwania sądowego w przedmiocie braków formalnych skargi.
Jednocześnie trzeba podkreślić, że kwestia braku odpisu skargi jako braku istotnego powodującego odrzucenie skargi została ostatecznie rozstrzygnięta w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, w której przyjęto, że niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.