Uzasadnienie
Sygn. akt II OZ 702 / 15
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał skarżącym W. S. i Z. S. prawo pomocy poprzez zwolnienie ich od części wpisu sądowego od skargi w wysokości 300 złotych oraz ustanowienie adwokata (pkt I), zaś w pozostałym zakresie Sąd oddalił wniosek (pkt II postanowienia).
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazali, iż posiadają mieszkanie w starym budynku z 1970 r. o pow. 90 m2, które wymaga ciągłych remontów. Utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 3.825,15 złotych netto miesięcznie. Podnieśli, że nie są w stanie ponieść kosztów bez uszczerbku koniecznego dla rodziny. Są osobami starszymi i schorowanymi, ponoszącymi wydatki na leczenie i lekarstwa – na leczenie W. S. ponad 1200 zł, zaś na leczenie Z. S. 1000 zł miesięcznie. Wnioskodawcy oświadczyli, że na utrzymanie mieszkania wydają 1.100 złotych miesięcznie i na zakup żywności i własne utrzymanie pozostaje im 525 zł. Muszą także pokryć wydatek w wysokości 3.000 zł na aparat słuchowy i nie są w stanie zaoszczędzić na wpis sądowy. W sprzeciwie od postanowienia z dnia 22 kwietnia 2015 r. skarżący dodali, że z uwagi na długi czas oczekiwania na operację w NFZ starają się o przeprowadzenie operacji wstawienia endoprotezy u skarżącej w prywatnym szpitalu, gdzie koszt wynosi kilka tysięcy złotych. Muszą zakupić kule oraz balkonik umożliwiający przynajmniej chodzenie w domu, a jest to wydatek w kwocie 1.500 zł. Konieczny jest również zakup aparatu słuchowego dla skarżącej, a dopłata przy częściowym dofinansowaniu przez NFZ wynosi co najmniej 3.000 zł. Wskazali też, że przyznane zostało skarżącemu sanatorium, a koszt pobytu wynosi łącznie około 1.200 zł.
Podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie, Sąd pierwszej instancji dokonał analizy instytucji prawa pomocy, a następnie doszedł do wniosku, że przedstawiona sytuacja majątkowa i rodzinna skarżących nie pozwala na uiszczenie jednorazowo kosztów, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 500 zł (wpis sądowy od skargi) oraz ustanowić profesjonalnego pełnomocnika do prowadzenia niniejszej sprawy. Zdaniem Sądu nie ma jednak podstaw do uznania, że wnioskodawcy nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego samodzielnie. Skarżący otrzymują stały miesięczny dochód w kwocie 3.825,15 zł, a decydując się na prowadzenie sprawy na drodze sądowej powinni liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i przez swoje działanie zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki. Sytuacja finansowa skarżących nie jest na tyle trudna, by nie byli oni w stanie choćby w części partycypować w kosztach sądowych związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem. Sąd uznał, że skarżący będą w stanie samodzielnie ponieść koszty pozostałej części wpisu sądowego w wysokości 200 zł i ewentualne późniejsze koszty postępowania sądowego. Za zasadny uznał również Sąd wniosek o ustanowienie adwokata, gdyż dochód skarżących nie jest wystarczający do zapewnienia sobie we własnym zakresie pomocy prawnej profesjonalnego pełnomocnika.
Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) orzekł jak na wstępie.
Zażalenie na powyższe postanowienie w zakresie punktu I złożyli W. S. i Z. S. Wskazując na swój wiek, stan zdrowia, konieczność przeprowadzenia dalszych badań lekarskich, operacji kolan oraz zakupu sprzętu rehabilitacyjnego, skarżący podnieśli, że nie mają możliwości poniesienia kosztów poprzez uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 200 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest niezasadne.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) osobie fizycznej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia żadnych (jakichkolwiek) środków na poniesienie kosztów sądowych. Oznacza to, że instytucja ta ma charakter wyjątkowy. Jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się bardzo trudną sytuacją materialną, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Jak zwraca się uwagę w orzecznictwie i doktrynie, całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo, w przypadku osób żyjących w ubóstwie (por. M. Niezgódka - Medek (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2009, str. 696 i n. oraz powołane tam orzeczenia).
Wskazując na powyższe, stwierdzić trzeba, iż w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bowiem nie wykazali, że są osobami, która nie są w stanie ponieść jakichkolwiek (żadnych) kosztów postępowania. Skarżący osiągają regularne dochody, które umożliwiają im opłacenie wpisu sądowego od wniesionej skargi, który z uwagi na częściowe zwolnienie od kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania wynosi 200 zł. Nie przeczą temu również problemy zdrowotne skarżących oraz wydatkowane na ten cel kwoty.
Mając powyższe względy na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie.