Postanowienie NSA z 29 stycznia 2016 r., II OZ 71/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 29 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2507/14 o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania

Sprawa

w sprawie ze skargi D. W. i M. W., M. W., J. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia postanowienia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Miron przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2507/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił bez rozpoznania wniosek D. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. W., M. W., M. W. i J. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2014 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia postanowienia.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Z uwagi na nowelizację przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") dokonaną przepisami ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), wezwano skarżących do uzupełnienia wniosku przez złożenie oświadczenia, o którym stanowi art. 252 § 1a p.p.s.a o treści "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Pozostawiając wniosek bez rozpoznania Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący złożyli oświadczenie o treści "jesteśmy świadomi odpowiedzialności karnej za składanie oświadczenia do wszystkich spraw zawisłych przed WSA w Warszawie we wnioskach o przyznanie prawa pomocy". W ocenie Sądu pierwszej instancji pominięcie słowa "fałszywego" całkowicie zmienia sens oświadczenia i nie może być uznane z zgodne z wymogiem prawa w tym zakresie.

Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli D. W. i M. W.. Skarżący wskazali, że postanowienie jest niesprawiedliwe, pozbawia ich prawa do wyroku i merytorycznego załatwienia sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, na skutek nowelizacji ustawy p.p.s.a. dokonanej powołaną wyżej ustawą z 9 kwietnia 2015 r., dodany został przepis art. 252 § 1a p.p.s.a., zgodnie z którym oświadczenia, o których mowa w § 1, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie sądu o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

W związku z tym Sąd pierwszej instancji prawidłowo wezwał skarżących do uzupełnienia wniosku złożonego jeszcze przed wejściem w życie nowelizacji ustawy p.p.s.a., który nie zawierał klauzuli o wskazanej wyżej treści. Błędnie jednak Sąd pierwszej instancji ocenił skutki, jakie wiązały się ze sposobem wykonania tego wezwania przez skarżących. Niewątpliwie skarżący zmodyfikowali ustawową klauzulę pomijając słowo "fałszywego". Nie oznacza to jednak, że sens złożonego oświadczenia został zmieniony w stopniu uzasadniającym pozostawienie wniosku bez rozpoznania tylko z tego powodu. Z treści oświadczenia skarżących wynika bowiem niezbicie, że są oni świadomi odpowiedzialności karnej za treść składanych informacji związanych z przyznaniem prawa pomocy, co oznacza, że są świadomi ewentualnej odpowiedzialności karnej za podanie informacji nieprawdziwych, a nie wszelkich informacji. Stanowisko Sądu piewszej instancji jest w tym zakresie zbyt rygorystyczne, szczególnie uwzględniając, że wymóg ten jest efektem nowelizacji przepisów dokonanej w toku toczącego się postępowania.

Ponadto należało także uwzględnić, że w poprzednim stanie prawnym strona również składała oświadczenie, że jest świadoma ewentualnej odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych. Oświadczenie to znajdowało się w formularzu prawa pomocy i miało brzmienie: Oświadczam, że znana mi jest treść art. 233 § 1 Kodeksu karnego o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy. Wzór formularza ustalony został na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. Nr 227, poz. 2245 ze zm.), wydanego na podstawie delegacji ustawowej z art. 256 pkt 1 p.p.s.a. Oświadczenie takie podpisali skarżący składając wniosek o przyznanie prawa pomocy. Po nowelizacji ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostało wydane nowe rozporządzenie Rady Ministrów z 19 sierpnia 2015 r. pod tym samym tytułem (Dz.U. z 2015, poz. 1257), które dostosowało wzór formularzy o przyznanie prawa pomocy do nowych wymogów ustawowych. W obecnym brzmieniu w formularzu zawarte jest oświadczenie: Oświadczam, że jestem świadomy(a) odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, ze zm.). Nie ulega zatem wątpliwości, że w obu przypadkach chodzi o odpowiedzialność karną na tej samej podstawie prawnej, a celem nowelizacji ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w konsekwencji również rozporządzenia, było precyzyjne sformułowanie zakresu i podstawy ewentualnej odpowiedzialności karnej za składane w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy oświadczenia, dokumenty i informacje. W niniejszej sprawie oznacza to, że skarżący składając formularz na poprzednio obowiązującym druku i podpisując znajdujące się w nim oświadczenie, a następnie składając oświadczenie na skutek wezwania Sądu, potwierdzili w sposób niebudzący wątpliwości, że są świadomi skutków składania fałszywych informacji, oświadczeń czy innych dowodów w postępowaniu o przyznanie im prawa pomocy. To natomiast oznacza, że brak było podstaw do pozostawienia ich wniosku bez rozpoznania.

Należy także zwrócić uwagę na treść ostatniego zdania art. 252 § 1a p.p.s.a., zgodnie z którym klauzula zastępuje pouczenie sądu o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Przepis ten stanowi nawiązanie do art. 233 § 2 Kodeksu karnego, zgodnie z którym warunkiem odpowiedzialności jest, aby przyjmujący zeznanie, działając w zakresie swoich uprawnień, uprzedził zeznającego o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznanie lub odebrał od niego przyrzeczenie. Zawarcie we wniosku klauzuli o treści "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia" jest więc równoznaczne ze spełnieniem warunku ewentualnej odpowiedzialności karnej wynikającym z art. 233 § 2 Kodeksu karnego. Taki jest też cel regulacji art. 252 § 1a p.p.s.a. Oczywiście wystarczającą dla spełnienia wynikającego z art. 233 § 2 Kodeksu karnego warunku odpowiedzialności karnej będzie również inna forma uprzedzenia o tej odpowiedzialności, a więc w przypadku postępowania w przedmiocie prawa pomocy, stosowne pouczenie. Jak wynika z art. 252 § 1a p.p.s.a. klauzula zastępuje pouczenie, a nie je wyłącza. O zakresie i podstawach odpowiedzialności karnej Sąd pierwszej instancji pouczył skarżących doręczając im wezwanie do złożenia klauzuli, w którym szczegółowo zacytowano zarówno art. 252 p.p.s.a. jak również art. 233 § 1 kodeksu karnego. Warunek ewentualnej odpowiedzialności karnej wynikający z art. 233 § 2 kodeksu karnego został więc spełniony, co oznacza, że został zrealizowany cel wynikający z art. 252 § 1a p.p.s.a.

Stąd też brak było przesłanek w niniejszej sprawie do zastosowania art. 257 p.p.s.a. i pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.

Z tych względów i na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.