Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 maja 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił zażalenie B. S. na postanowienie tego Sądu z dnia 16 marca 2010 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że mimo wezwania do uzupełnienia braków formalnych zażalenia na postanowienie z dnia 16 marca 2010 r., poprzez dołączenie odpisów zażalenia, skarżąca nie uzupełniła tego braku w zakreślonym terminie. Wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 15 kwietnia 2010 r. (doręczenie zastępcze, stosownie do art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a wobec tego termin do uzupełnienia braków formalnych upłynął w dniu 22 kwietnia 2010 r.
W zażaleniu na postanowienie z dnia 4 maja 2010 r. skarżąca podniosła, że nie otrzymała żadnego awiza o pozostawieniu pisma z Sądu w urzędzie pocztowym. Ponadto wskazała, że w tym okresie przebywała w domu, nigdzie nie wyjeżdżała i podejmowała wszelką korespondencje, bowiem oczekiwała na pisma z Sądu. Skarżąca podniosła, że regularnie sprawdza skrzynkę pocztową. W załączeniu skarżąca przesłała reklamację, którą złożyła w Urzędzie Pocztowym w Kielcach.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Funkcją doręczenia zastępczego jest zapewnienie szybkości postępowania i ochrona interesów stron, zwłaszcza o sprzecznych interesach. Doręczenie zastępcze nie może natomiast być traktowane jako zamknięcie drogi sądowej do ochrony interesów strony (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 października 2002 r., sygn. akt SK 6/02). Za datę doręczenia pisma złożonego w urzędzie pocztowym, stosownie do treści art. 73 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyjmuje się datę odbioru pisma lub datę, w której upłynął termin jego odbioru. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie, stanowiące rodzaj fikcji prawnej, stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Taki sposób doręczenia pisma stronie sam przez się nie uniemożliwia obalenia domniemania doręczenia pisma. Strona może w szczególności wykazywać, że nie zostało doręczone jej pismo w trybie zwykłym (do rąk własnych), ani też nie dotarło do niej zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym.
Przepis art. 73 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi reguluje doręczenie zastępcze poprzez pozostawienie zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jego odbioru (awizo) w miejscu zamieszkania adresata (umieszczenie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata). Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. Ocena standardu prawidłowości doręczenia zastępczego nie odnosi się, bowiem do samego istnienia tej instytucji, lecz prawidłowej praktyki korzystania z niej.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny z góry przyjął, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych została doręczone w trybie doręczenia zastępczego. Takie stanowisko jest wadliwe. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wynika jednoznacznie z jakich przyczyn awizowano pismo. Z jednej strony ze stempla pocztowego na potwierdzeniu odbioru wynika, że pismo awizowano dnia 1 kwietnia 2010 r., bowiem mieszkanie było zamknięte, z drugiej strony w punkcie trzecim potwierdzenia odbioru zaznaczono punkt a) "adresat odmówił przyjęcia". Przy czym nie można jednoznacznie stwierdzić, czy punkt 3a) został zaznaczony (zgodnie z wytycznymi), czy też skreślony. Natomiast odnośnie powtórnego awizowania w dniu 9 kwietnia 2010 r. w ogóle nie zaznaczono z jakich przyczyn pismo awizowano.
Mając na uwadze szczególny charakter doręczenia zastępczego, jego funkcje, a także okoliczność, iż doręczenie zastępcze nie może stanowić zamknięcia drogi do sądowej ochrony interesów strony, Sąd powinien uwzględnić wszystkie okoliczności związane z prawidłowością doręczenia dokonanego w sposób zastępczy, a w szczególności, dotyczące zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej. W sytuacji, gdy skarżąca kwestionuje doręczenie zastępcze, podnosząc, że nie otrzymała w ogóle zawiadomienia o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym (awiza), wadliwe wypełnienie przez doręczyciela zwrotnego potwierdzenia odbioru uniemożliwia jednoznaczne stwierdzenie skuteczności doręczenia dokonanego w trybie art. 73 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Należy przy tym mieć na uwadze, że przepis art. 73 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma zastosowanie wówczas, jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu. Tymczasem z adnotacji doręczyciela przy powtórnym awizowaniu nie wynika, że adresata nie było w mieszkaniu (k. 116).
W takiej sytuacji, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości co do tego, czy spełnione zostały warunki do zastosowania doręczenia w trybie art. 73 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd powinien dokonać ponownie doręczenia pisma stronie.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.