Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przyznania prawa pomocy skarżącemu M.B. w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] stycznia 2011 r. w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i małoletnim synem. Skarżący otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 2 274 zł brutto, a jego żona 2404 zł netto.
Skarżący mieszka w domu o powierzchni 87 m2, którego jest współwłaścicielem. Skarżący spłaca pożyczkę z zakładowego funduszu socjalnego po 600 zł miesięcznie. W ocenie Sądu sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy, ponieważ wraz z żoną osiąga dochody umożliwiające ponoszenie kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Tym samym nie wykazał, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy, określone w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.".
W zażaleniu na postanowienie z dnia 30 czerwca 2011 r. skarżący zarzucił naruszenie art. 246 1 pkt 2 w związku z art. 260 P.p.s.a., art. 163 1 i 2 w związku z art. 141 4 i art. 166 w związku z art. 246 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1 i art. 77 ust.2 Konstytucji. Skarżący podniósł, że wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Do pism z dnia 12 kwietnia 2011 r. i 4 maja 2011 r. zostały załączone wszystkie dokumenty żądane przez Sąd, w tej sytuacji brak było przeszkód do przyznania prawa pomocy. Zdaniem skarżącego Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej oceny jego sytuacji rodzinnej i majątkowej. Ponadto uzasadnienie postanowienia zostało sporządzone w sposób nieprawidłowy, z treści postanowienia nie wynikają konkretne przyczyny nieuwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W rozpoznawanej sprawie uznać należy, że skarżący nie wykazał dostatecznie, że nie dysponuje wystarczającymi środkami na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Trafnie więc Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. Dla oceny, czy strona jest w stanie ponieść koszty postępowania (koszty sądowe i inne wydatki) istotne znaczenie ma jej stan majątkowy i dochody oraz sytuacja rodzinna. Analiza tych okoliczności dokonana przez Sąd pierwszej instancji jest szczegółowa i wynika z niej, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i małoletnim synem, jest współwłaścicielem domu o pow. 87 m2., w którym zamieszkuje wraz z rodziną.
Skarżący otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 2 274 zł brutto, zaś żona 2404 zł netto. Ponadto, jak wynika z pisma z dnia 4 maja 2011 r. skarżący uzyskuje także dochód z tytułu najmu garażu, znajdującego się na jego nieruchomości w wysokości 270 zł brutto miesięcznie. Skarżący przedstawił rachunki: za energię (średnia wysokość ponoszonych kosztów wynosi około 150 zł miesięcznie), wodę (średnio 120 zł za miesiąc), za usuwanie nieczystości (132 zł miesięcznie). W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji miał podstawy do oceny, iż skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu, skarżący nie przytoczył takich okoliczności, które wskazywałyby, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowy bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, w szczególności nie wykazał takich wydatków, które w istocie pochłaniałyby większość jego dochodów. Sam fakt spłacania pożyczki z zakładowego funduszu socjalnego w kwocie 600 zł miesięcznie przy dochodach rodziny skarżącego nie jest wystarczający do przyjęcia, że skarżący spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Chybione są również zarzuty naruszenia art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji poprzez ograniczenie prawa skarżącego do sądu. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów. Obowiązek ponoszenia kosztów postępowania nie narusza zagwarantowanego w art. 45 Konstytucji RP prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Natomiast udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym.
Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 163 § 1 i 2 oraz art. 166 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Uzasadnienie postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego zawierało zwięzłe przedstawienie stanu sprawy zgodnie ze stanem faktycznym, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Pisemne motywy zaskarżonego postanowienia odpowiadają konstrukcji prawidłowego uzasadnienia i zawierają elementy przewidziane w art. 141 § 4 P.p.s.a.. Sąd wyjaśnił powody odmowy przyznania prawa pomocy wskazując, że uzyskiwane przez skarżącego i jego żonę dochody umożliwiają poniesienie kosztów postępowania w tej sprawie. Okoliczność, że zdaniem skarżącego stanowisko Sąd pierwszej instancji jest wadliwe nie oznacza, że naruszony został art. 141 § 4 p.p.s.a.
Z powyższych względów zażalenie skarżącego nie mogło być uwzględnione i podlega oddaleniu.
Niezależnie od tego należy wskazać, że w przypadku uwzględnienia skargi, skarżącemu przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 P.p.s.a.).
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.