Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2006 roku (sygn. akt II SA/Lu 1013/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę W. i Z. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 21 października 2005 roku z uwagi na nieuiszczenie w przepisanym terminie wpisu od skargi.
W dniu 15 marca 2006 roku pełnomocnik W. i Z. Z. radca prawny T. F. wniósł skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 67 § 1, art. 69, art. 73, art. 72 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwanej "p.p.s.a.", poprzez uznanie, iż zawiadomienie o złożeniu przesyłki na poczcie zostało prawidłowo doręczone, a tym samym uznanie, że pismo zostało skutecznie doręczone adresatom. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżących skupił się na podważeniu domniemania skutecznego doręczenia skarżącym wezwania do uiszczenia wpisu od skargi.
W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżących zamieścił jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2006 roku, wydanym na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia wpisu od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 21 października 2005 roku.
Uzasadniając powyższe orzeczenie Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie dopełnili obowiązku uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).
Zdaniem Sądu I instancji zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu od skargi koncentruje się na wykazaniu, że wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi nie zostało skarżącym prawidłowo doręczone, a tym samym nie było skuteczne. Wywód ten stanowi uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu. Przedstawiona argumentacja, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, nie może jednak uzasadniać wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej. Wniosek opiera się bowiem na przekonaniu strony, że do uchybienia terminu w ogóle nie doszło, co może mieć miejsce jedynie w przypadku niekwestionowanego skutku doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu od skargi. Prawidłowość doręczenia jest jednak przez skarżących kwestionowana. Skarżący nie podają żadnych okoliczności, które uprawdopodabniałyby, że do uchybienia terminu doszło bez ich winy, co jest warunkiem jego przywrócenia terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).
W zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie pełnomocnik W. i Z. Z. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżących kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych oraz o przywrócenie skarżącym terminu do uiszczenia wpisu od skargi – ewentualnie o przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania.
Autor zażalenia podniósł, iż w skardze kasacyjnej strona skarżąca przedstawiła stan faktyczny sprawy, tj. okoliczności, które spowodowały, że wezwanie do uiszczenia wpisu nie dotarło do skarżących. Zaznaczono, iż argumenty powołane w skardze kasacyjnej miały służyć wykazaniu braku winy skarżących w uchybieniu terminu do wniesienia wpisu od skargi. Fakt nieprawidłowego doręczenia przez doręczyciela pocztowego wezwania sądu całkowicie wpłynął na okoliczności, które zdecydowały o tym, że skarżący w ogóle przedmiotowej przesyłki nie otrzymali. Uchybienie terminu po stronie skarżących nastąpiło na skutek przeszkody, której nie mogli usunąć. Zdaniem skarżących opisane w skardze kasacyjnej okoliczności wyraźnie wskazują, że po ich stronie nie spoczywa wina w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu. Powołując się ogólnie na praktykę sądową autor zażalenia wskazał, iż do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy zainteresowanego w uchybieniu terminu zaliczyć należy nieprawidłowe doręczenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi został zamieszczony w petitum skargi kasacyjnej wniesionej przez W. i Z. Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 stycznia 2006 roku odrzucającego skargę.
Zarówno w doktrynie prawa, jak i orzecznictwie sądów przyjmuje się, że wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej oraz środek odwoławczy od orzeczenia Sądu o odrzuceniu pisma procesowego / z powodu uchybienia terminu/ wyłączają się wzajemnie.
Jeżeli bowiem strona twierdzi, że dokonała czynności w terminie, a sąd błędnie uznał, iż uchybiła terminowi, to powinna wnieść środek odwoławczy. Wniosek o przywrócenie uchybionego terminu jest natomiast aktualny wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie.
Powyższe stanowisko zostało wprawdzie wykształcone na gruncie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, lecz z uwagi na zbliżoną treść przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu w K.p.c. oraz w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zostało zaakceptowane i znajduje pełne zastosowanie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 czerwca 1957 roku, sygn. akt 2CZ 123/57, opubl. NP. 1958/3, z dnia 2 października 1984 roku, sygn. akt IV CZ 163/84, opubl. Lex nr 8625; z dnia 10 listopada 1998 roku, sygn. akt III CKN 874/98, opubl. Lex nr 78415; z dnia 4 października 2001 roku, sygn. akt I CZ 116/01, opubl. Lex nr 52578; z dnia 10 stycznia 2002 roku, sygn. akt I CZ 198/01, opubl Lex nr 53302; z dnia 3 października 2002 roku, sygn. akt I CZ 120/02, opubl. Lex nr 74409; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2004 roku, sygn. akt FZ 61/04, niepubl.; H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, str. 338)
Procedura zmierzająca do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła, może być wdrożona dopiero po stwierdzeniu, że czynność procesowa podjęta przez stronę jest – właśnie na skutek upływu terminu – bezskuteczna. Stwierdzenie takie wynika najczęściej z postanowienia sądu o odrzuceniu pisma procesowego.
Wyłączenie możliwości jednoczesnego uwzględnienia powołanego środka zaskarżenia i wniosku o przywrócenie terminu wynika nie tylko z konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Zażalenie oparte jest bowiem na twierdzeniu, że termin został zachowany a wniosek o przywrócenie terminu na przeciwnym – że do uchybienia terminu doszło.
Przywrócenie terminu jest niedopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.).
Termin ten nie rozpoczyna biegu dopóki strona nie dowie się, że do naruszenia doszło. Wobec tego w sytuacji, gdy strona złożyła skargę kasacyjną od postanowienia o odrzuceniu skargi na skutek nieuiszczenia w terminie wpisu od skargi (art. 220 § 3 p.p.s.a.) początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia tej opłaty wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie skargi kasacyjnej.
Przedwczesny wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej uznać należy za niedopuszczalny z mocy ustawy.
(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 stycznia 2002 roku, sygn. akt I CZ 198/01, LEX nr 53302, z dnia 7 lutego 2000 r. CKN 1261/99, Prok. i Pr. 2001/4/30)
Stosownie do art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.
W niniejszej sprawie – jak wyżej wskazano – W. i Z. Z. wnieśli skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 stycznia 2006 roku odrzucającego skargę, negując uchybienie terminu do jej wniesienia. A zatem, kwestia uchybienia terminu do wniesienia skargi będzie podlegała ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 stycznia 2006 roku. W tej sytuacji przedwczesny jest wniosek skarżących o przywrócenie terminu do złożenia skargi.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.