Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 48/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie pozostawił wniosek J. F. o zwolnienie od kosztów sądowych bez rozpoznania.
Sąd podał w uzasadnieniu, że pismem z dnia 1 lutego 2012 roku J. F. zwrócił się do Sądu z wnioskiem o udzielenie prawa pomocy. Ponieważ wniosek ten nie został złożony w prawem przewidzianej formie, a zatem pismem z dnia 9 lutego 2012r. przesłano J. F. formularz wniosku PPF o przyznanie prawa pomocy celem jego wypełnienia i odesłania do Sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy. Przesyłka ta została odebrana przez wnioskodawcę w dniu 21 lutego 2012 r.
W zakreślonym terminie J. F. przesłał formularz wnosząc o zwolnienie go od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i rodziny (żony i dwóch synów). Nie wypełniono natomiast rubryk formularza dotyczących majątku i dochodów.
W związku z brakami wniosku, uniemożliwiającym jego merytoryczne rozpoznanie, zarządzeniem z dnia 2 marca 2012 roku referendarz sądowy wezwał J. F. do uzupełnienia wniosku o oświadczenie dotyczące majątku, dochodów i wydatków. Przedmiotowe oświadczenie miało zostać udokumentowane aktualnymi rachunkami wydatków, wykazami i wyciągami wszystkich posiadanych przez J. F. i jego małżonkę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Nadto referendarz sądowy wezwał do przedłożenia odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe tj. rok 2010 oraz 2011. Przedmiotowe braki należało uzupełnić w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.
W zakreślonym terminie do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca złożył wniosek o przedłużenie 7 – dniowego terminu.
Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 23 marca 2012 roku termin do uzupełnienia wniosku o przedłużenie prawa pomocy został przedłużony o 14 dni licząc od dnia doręczenia zarządzenia. Zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru przedmiotowa korespondencja odebrana została przez dorosłego domownika – B. G. w dniu 6 kwietnia 2012 roku, a zatem termin do uzupełniania braków, które nie zostały uzupełnione, upłynął z dniem 20 kwietnia 2012 roku.
Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 11 maja 2012 roku pozostawiono wniosek bez rozpoznania na podstawie art. 257 w zw. z art. 258 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 270).
W dniu 29 czerwca 2012r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sprzeciw wniesiony przez J. F. od przedmiotowego zarządzenia, w którym podniósł, iż spełnia on warunki do uzyskania prawa pomocy oraz "ustanowienia adwokata", a zarządzenie referendarza sądowego z dnia 11 maja 2012 roku nie odpowiada "stanowi rzeczywistemu".
Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał sprawę będącą przedmiotem sprzeciwu.
Sąd przytoczył art. 243 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane stronie wyłącznie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 cyt. ustawy) według wzoru określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określania wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2003 r., nr 227, poz. 2245).
Ponadto, wniosek ten powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradca podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 252 § 1 cyt. ustawy).
Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, strona na wezwanie sądu jest zobowiązana złożyć w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 cyt. ustawy).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podał, iż J. F., mimo przedłużenia terminu do uzupełnienia braków wniosku, nie złożył brakujących dokumentów i zaświadczeń, do czego był zobligowany zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 2 marca 2012 roku. Wobec powyższego myśl art. 257 w zw. z art. 258 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi zasadnie referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 11 maja 2012 roku pozostawił bez rozpoznania wniosek o przyznanie prawa pomocy z powodu nie uzupełnienia braków w terminie.
Ponadto Sąd zwrócił uwagę, iż wykreślenie (niewypełnienie) rubryk we wniosku o prawo pomocy nie jest równoznaczne z przedstawieniem rzeczywistego stanu faktycznego (majątkowego) wnioskodawcy. Sąd nie dał wiary, że czteroosobowa rodzina (J. F., jego żona i dwójka dzieci) utrzymują się bez żadnych dochodów. Wskazał, iż wniosek o prawo pomocy ma zawierać treści merytoryczne - informacje umożliwiające Sądowi jego rozpoznanie. Sąd wezwał wnioskodawcę do uzupełniania brakujących dokumentów, które w wyznaczonym terminie nie zostały uzupełnione, a zatem wniosek J. F. należało pozostawić bez rozpoznania.
W zażaleniu na powyższe postanowienie J. F. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy oraz o zwolnienie od uiszczenia wpisu od niniejszego zażalenia. Podniósł, że rozstrzygnięcie Sądu jest niesłuszne i godzące w jego prawa, czego efektem jest naruszenia jego prawa do obrony oraz konstytucyjnej zasady równości stron. Skarżący wskazał, że pozbawienie prawa pomocy uniemożliwia mu dochodzenie praw na drodze sądowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej "p.p.s.a." wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wzór wniosku został określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245).
Niezachowanie określonego w art. 252 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 257 tej ustawy, który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 21 kwietnia 2008 r., ONSAiWSA 2008/5/74, ZNSA 2008/5/123, Prok.i Pr.-wkł. 2008/11/54). Jeżeli wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony przez osobę fizyczną na urzędowym formularzu, przesyła się stronie formularz w celu jego wypełnienia (§ 2 ust. 3 rozporządzenia). W myśl art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania.
Pozostawienie bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, umożliwia art. 257 p.p.s.a. W myśl tego przepisu pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania ma miejsce, gdy strona złożyła wniosek w innej formie niż na urzędowym formularzu jak również gdy strona nie uzupełniła w zakreślonym przez sąd terminie braków wniosku, uniemożliwiając tym samym ocenę możliwości płatniczych lub zakresu wniosku.
W rozpoznawanej sprawie wezwanie do uzupełniania braków wniosku o przyznanie prawa pomocy m. in. przez złożenie oświadczenia dotyczącego majątku, dochodów i wydatków, aktualnych rachunków oraz wykazów i wyciągów wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę rachunków bankowych nie zostały w zakreślonym terminie uzupełnione. Podkreślić wypada, iż na wniosek J. F. termin do uzupełnienia braków wniosku został zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 23 marca 2012 r. przedłużony.
Rygor przewidziany w art. 257 p.p.s.a. ma charakter zobiektywizowany, a termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku jest terminem ustawowym. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zasadnie pozostawił wniosek J. F. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.
Nadto nadmienić należy, iż pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania na podstawie art. 257 p.p.s.a., nie stanowi jego merytorycznego rozstrzygnięcia, a zatem ponowne wniesienie takiego wniosku we właściwej formie będzie podstawą do jego rozpoznania.
Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.