Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 6 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 49/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie pozostawił wniosek J. F. o zwolnienie od kosztów sądowych bez rozpoznania.
Sąd podał w uzasadnieniu, że J. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] października 2011 r., znak: [...]. Następnie w piśmie z dnia 1 lutego 2012 r. zwrócił się o zwolnienie od obowiązku ponoszenia od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał jedynie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek koszów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, jednocześnie podając, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają jego żona i dwóch niepełnoletnich synów. Pozostałe rubryki formularza nie zostały wypełnione.
Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 2 marca 2012 r. skarżący został wezwany, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, do uzupełnienia wniosku poprzez podanie określonych informacji i przedłożenie dokumentów, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Z uwagi na niewykonanie wezwania w zakreślonym, przedłużonym dodatkowo na wniosek skarżącego terminie, zarządzeniem z dnia 11 maja 2012 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych bez rozpoznania.
Skarżący wniósł sprzeciw od ww. zarządzenia, zarzucając błędne ustalenie stanu faktycznego, mimo spełnienia warunków określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny Krakowie podniósł, iż warunkiem merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy jest złożenie wniosku na urzędowym formularzu określonym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. nr 227, poz. 2245).
Sąd przytoczył art. 257 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) dalej p.p.s.a. zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania.
Odnosząc się do sprawy J. F. Sąd podał, iż wniosek złożony przez skarżącego na urzędowym formularzu, poza informacją na temat osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowych nie zawierał żadnych danych pozwalających na dokonanie ustaleń odnośnie jego sytuacji majątkowej, co uniemożliwiło weryfikację prawdziwości oświadczenia, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Skarżący został wezwany do jego uzupełnienia, przy czym z uwagi na przedłużenie tego terminu o kolejne 14 dni, należy uznać, że miał wystarczająco dużo czasu na wykonanie zarządzenia. Wobec niewypełnienia zarządzenia wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych Sąd pozostawił bez rozpoznania.
W zażaleniu na powyższe postanowienie J. F. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy oraz o zwolnienie od uiszczenia wpisu od niniejszego zażalenia. Podniósł, że rozstrzygnięcie Sądu jest niesłuszne i godzące w jego prawa, czego efektem jest naruszenie jego prawa do obrony oraz konstytucyjnej zasady równości stron. Skarżący stwierdził, że pozbawienie prawa pomocy uniemożliwia mu dochodzenie praw na drodze sądowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej "p.p.s.a." wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wzór wniosku został określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245).
Niezachowanie określonego w art. 252 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 257 tej ustawy, który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 21 kwietnia 2008 r., ONSAiWSA 2008/5/74, ZNSA 2008/5/123, Prok.i Pr.-wkł. 2008/11/54). Jeżeli wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony przez osobę fizyczną na urzędowym formularzu, przesyła się stronie formularz w celu jego wypełnienia (§ 2 ust. 3 rozporządzenia). W myśl art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania.
Pozostawienie bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, umożliwia art. 257 p.p.s.a. W myśl tego przepisu pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania ma miejsce, gdy strona złożyła wniosek w innej formie niż na urzędowym formularzu jak również gdy strona nie uzupełniła w zakreślonym przez sąd terminie braków wniosku, uniemożliwiając tym samym ocenę możliwości płatniczych lub zakresu wniosku.
W rozpoznawanej sprawie wezwanie do uzupełniania braków wniosku o przyznanie prawa pomocy m. in. przez złożenie oświadczenia dotyczącego majątku, dochodów i wydatków, aktualnych rachunków oraz wykazów i wyciągów wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę rachunków bankowych - nie zostało w zakreślonym terminie wykonane, tj. nie zostały uzupełnione braki wniosku. Podkreślić należy, iż na wniosek J. F. termin do uzupełnienia braków wniosku został zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 23 marca 2012 r. przedłużony.
Rygor przewidziany w art. 257 p.p.s.a. ma charakter zobiektywizowany, a termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku jest terminem ustawowym. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zasadnie pozostawił wniosek J. F. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.
Nadto nadmienić należy, iż pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania na podstawie art. 257 p.p.s.a., nie stanowi jego merytorycznego rozstrzygnięcia, a zatem ponowne wniesienie takiego wniosku we właściwej formie będzie podstawą do jego rozpoznania.
Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.