Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 maja 2012 r. (sygn. akt II SA/Łd 314/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu wniosku skarżącej Administracji Nieruchomościami Ł. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] stycznia 2012 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podał, że w dniu [...] marca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła, złożona za pośrednictwem organu, skarga Administracji Nieruchomościami Ł. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] stycznia 2012r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Zarzucając naruszenie szeregu przepisów prawa procesowego, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Uzasadniając sformułowany wniosek o wstrzymanie wykonania aktu strona argumentowała, iż wykonanie postanowienia doprowadzi do skutków trudnych do usunięcia, gdyż strona spłacając grzywnę zostanie pozbawiona środków przeznaczonych m.in. na remonty budynków w bieżącym półroczu, a z uwagi na zasady finansów publicznych, budżet nie będzie mógł być uzupełniony o środki pochodzące z innego źródła.
Oddalając wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia Sąd podniósł, że stosownie do treści art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. natomiast po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.
Sąd wyjaśnił, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu ma charakter wyjątkowy, a jego warunkiem jest uprawdopodobnienie istnienia przesłanek wymienionych w cytowanym przepisie. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest katalogiem zamkniętym.
Sąd podkreślił, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., przy czym przepis zobowiązuje stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia. Uprawdopodobnienie nie może z reguły opierać się na samych twierdzeniach strony. Sąd musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko. Ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń (por. Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem pod red. J. Jodłowskiego, Warszawa 1989, s. 426). Nadto z treści art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, iż chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie pierwotnego stanu.
Sąd wyjaśnił, iż dolegliwość finansowa związana z obowiązkiem uiszczenia grzywny stanowi istotę zastosowania tego środka przymusu w postępowaniu egzekucyjnym i tym samym nie może przesądzać sama przez się o ziszczeniu się przesłanek, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., szczególnie, że strona skarżąca może uniknąć uiszczenia nałożonej grzywny w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Powoływanie się przez stronę na dolegliwość nałożonej grzywny, nie może stanowić przesłanki do zastosowania ochrony tymczasowej. Funkcją grzywny w celu przymuszenia, jest stworzenie stanu ekonomicznego zagrożenia, które skłoni stronę, do wykonania nałożonego obowiązku.
W ocenie Sądu, strona skarżąca wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie wykazała przesłanek uzasadniających takie wstrzymanie. Użyte w powołanym przepisie nieostre pojęcia "trudne do odwrócenia skutki" i "znaczna szkoda" wymagają skonkretyzowania w postaci dokładnej i wyczerpującej argumentacji, czego strona nie uczyniła.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Administracja Nieruchomościami Ł. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji celem ponownego rozpoznania.
Strona skarżąca podniosła, że z uzasadnienia postanowienia Sądu wynika jedynie, iż zastosowana w sprawie wykładnia przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. spowodowała błędne przyjęcie, że na stronie wnioskującej spoczywa prawo nie uprawdopodobnienia, a udowodnienia podnoszonych okoliczności. W ocenie skarżącej, okoliczności podniesione we wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] stycznia 2012 r. są notoryjnie znane Sądowi i ich dalsze dowodzenie stanowiłoby udowodnienie przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a., nie zaś uprawdopodobnienie. Skarżąca podkreśliła, że szkoda jest oczywista, w szczególności zważywszy na to, że skarga może okazać się zasadną, a wtedy roboty budowlane przeprowadzone przez stronę okażą się zbędne i trudne do odwrócenia.
W ocenie skarżącej w sprawach z zakresu prawa budowlanego, których przedmiotem jest wykonanie robót budowlanych o szerokim spektrum powodujących znaczne nakłady finansowe, a zarazem daleko idące skutki budowlane, Sąd winien z urzędu wstrzymywać wykonanie decyzji i postanowień do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 193 oraz art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
Podkreślenia wymaga, że postępowanie w sprawie ze skargi Administracji Nieruchomościami Ł. zostało zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia [...] czerwca 2012 r.. Orzeczenie jest prawomocne od dnia 31 lipca 2012 r. – postanowienie WSA w Łodzi z dnia [...] sierpnia 2012 r.
Istotą ochrony tymczasowej udzielanej na podstawie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest zabezpieczenie interesów strony skarżącej poprzez wstrzymanie wykonalności aktu administracyjnego do czasu zakończenia jego kontroli pod względem zgodności z prawem, dokonywanej przez sąd administracyjny. Zgodnie z art. 61 § 6 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania aktu lub czynności upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji.
W konsekwencji, zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego wydaniem prawomocnego wyroku powoduje, że sąd nie ma ani obowiązku ani też uprawnienia do udzielenia ochrony tymczasowej.
Rozpoznanie zażalenia na postanowienie Sądu I instancji z dnia [...] maja 2012 r. odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] stycznia 2012 r. stało się bezprzedmiotowe z uwagi na wydanie w niniejszej sprawie w dniu 29 czerwca 2012 r. wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 193 oraz art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie sentencji.