Uzasadnienie
Postanowieniem z 10 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Po 803/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Poznaniu odrzucił sprzeciw P. K. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy.
W uzasadnieniu w/w postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że wniesiony w dniu 9 października 2020 r. (data nadania u operatora pocztowego) przez P. K. sprzeciw nie odpowiadał warunkom z art. 64b § 2 w zw. z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm., Ppsa) i miał braki formalne, a mianowicie nie zawierał numeru PESEL strony wnoszącej sprzeciw.
W dniu 27 listopada 2020 r. P. K. został skutecznie wezwany do uzupełnienia wymienionego braku sprzeciwu (w trybie awiza z art. 73 Ppsa) – poprzez podanie numeru PESEL – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia sprzeciwu. Termin do wykonania tej czynności upływał skarżącemu z dniem 4 grudnia 2020 r. Wzywany w wyznaczonym terminie nie uzupełnił wymienionego braku tegoż pisma.
W następstwie tych ustaleń sąd pierwszej instancji stwierdził, że wobec nie uzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych wniesionego pisma na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa "skarga" podlegała odrzuceniu.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył P. K., podnosząc że sprawa toczy się przed organami administracyjnymi od 4 lat i jego numer PESEL wielokrotnie się w nich pojawia. Nadto podnosi, że nie został skutecznie powiadomiony o potrzebie usunięcia braku formalnego.
Żalący się wnosi o nadanie sprawie biegu na skutek uzupełnienia braku numeru PESEL dokonanego w niniejszym piśmie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 46 § 2 pkt 1 lit. b Ppsa pismo strony powinno zawierać w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Powyższy obowiązek został wprowadzony na mocy art. 1 pkt 1 z 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2019, poz. 934, ustawa nowelizująca z 2019). Jak wynika z uzasadnienia projektu ww. ustawy (Sejm RP VIII Kadencji, nr druku 3260) wymóg wskazania numeru PESEL ma na celu zapewnić lepszą identyfikację stron lub innych uczestników postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie NSA z 7 listopada 2019 r. II OZ 999/19, LEX nr 2740112). Zaznaczyć przy tym należy, że zgodnie z art. 5 pkt 2 w/w ustawy do postępowań prowadzonych na podstawie przepisów Ppsa, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej z 2019, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że do pierwszego pisma wniesionego przez stronę w danej sprawie po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepis art. 46 § 2 Ppsa w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z 2019.
Sąd pierwszej instancji wypełniając obowiązki nałożone na niego ustawą nowelizującą z 2019 przeoczył, że PESEL skarżącego znajduje się w aktach administracyjnych sprawy. Jest on wskazany w informacji z rejestru gruntów (k. 84 akt adm. I instancji). W świetle powyższego sąd wojewódzki dysponował numerem PESEL skarżącego, przez co podstawowy cel, a zarazem i wymóg ustalony ustawą nowelizującą z 2019 w omawianym zakresie został spełniony (por. postanowienie NSA z 4 grudnia 2019 r., I OZ 1204/19, LEX nr 2751779). Nieuzupełnienie wskazanych warunków formalnych przedmiotowego pisma nie uniemożliwiało zatem nadania prawidłowego biegu temu sprzeciwowi.
Powyższe stanowisko nawiązuje do zasady szybkości postępowania sądowego w powiązaniu z zasadą ekonomii procesowej. Nie można tracić z pola widzenia konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), które – w powiązaniu z nakazem wykładni prokonstytucyjnej – prowadzi do odrzucenia wyników wykładni zbyt rygorystycznej, zamykającej stronie drogę do rozpoznania jej sprawy przez sąd przez nadmierny formalizm (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2013 r. II OSK 1656/11, LEX 1323655). Koresponduje z tym także dorobek orzeczniczy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w świetle którego sądy muszą, stosując przepisy proceduralne, unikać zarówno nadmiaru formalizmu, który mógłby podważyć rzetelność postępowania, jak i nadmiernej elastyczności, która prowadziłaby do zniesienia wymogów proceduralnych ustanowionych przez prawo (zob. wyrok ETPC z 11 października 2018 r. w sprawie Parol przeciwko Polsce, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo).
Na marginesie wskazać również należy na błędne posłużenie się w sentencji zaskarżonego postanowienia nazwą wniesionego środka zaskarżenia jako "skargi" zamiast "sprzeciwu".
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.