Uzasadnienie
E.K. wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2012 r. złożył wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Z powyższego wniosku wynika, że skarżący prowadzi wraz z żoną wspólne gospodarstwo domowe, osiągając łączny, comiesięczny dochód ze stosunku pracy żony 3000 zł, wskazując brak dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Jako posiadany majątek skarżący wskazał nieruchomość o powierzchni 235 m², mieszkanie o powierzchni 49 m² oraz działkę o powierzchni 765 m². Jednocześnie skarżący zadeklarował, że nie posiada innych nieruchomości, jak również oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Jako ponoszone comiesięczne wydatki, skarżący wskazał bieżące comiesięczne wydatki związane z utrzymaniem siebie i małżonki.
Następnie, w odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia określonych dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej, skarżący nadesłał kserokopie zeznań podatkowych małżonków za 2010 i 2011 rok, wyciągi z konta skarżącego, a także kopie rachunków, podając, że na koszty utrzymania mieszkania skarżący przeznacza ok. 900 zł, na bieżące utrzymanie siebie i żony natomiast 2500 zł miesięcznie. Jak wynika z wyjaśnień skarżącego, wraz z małżonką są współwłaścicielami działki o powierzchni 765 m² wraz z posadowionym na niej domem o powierzchni 235 m², posiadają ponadto nabyte w 1989 r. mieszkanie o powierzchni 49m². Skarżący wskazał również, że przychód z jego działalności gospodarczej pokrywa stratę poniesioną w ubiegłym roku.
Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym.
Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, postanowieniem z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 472/12, odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd podkreślił, że jako konieczne, ponoszone comiesięcznie wydatki stałe, skarżący wskazał typowe wydatki ponoszone przez większość osób – opłatę za gaz w wysokości 260 zł miesięcznie, opłatę za wodę i odprowadzanie ścieków (142 zł), opłatę za energię elektryczną (224 zł) – w łącznej kwocie 626 zł oraz ok. 274 zł innych, nieudokumentowanych wydatków, bowiem jak wynika z twierdzenia skarżącego, comiesięczny koszt utrzymania mieszkania to ok. 900 zł. Składka na ubezpieczenie samochodu wskazana przez skarżącego w kwocie 850 zł stanowi opłatę roczną.
Sąd podkreślił, iż bieżące utrzymanie skarżącego wraz z żoną, określone przez skarżącego jako "towary (wyżywienie) i usługi konsumpcyjne" wynoszą ok. 2500 miesięcznie. Łącznie z kosztami utrzymania mieszkania (900 zł) kwota ta wzrasta do 3400 zł - przekracza zatem dochód małżonków (3000 zł). Skarżący natomiast wskazał, że dochody jego dwuosobowej rodziny zaledwie pokrywają wydatki. W związku z powyższym, zdaniem Sądu, nie jest wiadome w jaki sposób skarżący, nie deklarując żadnego zaciągniętego kredytu, pożyczki, czy też innego tego typu zobowiązania, uzupełnia brakującą lukę w budżecie.
Ponadto w niniejszej sprawie niewyjaśniona pozostała kwestia trzech nieruchomości posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę – gruntu wraz z posadowionym na nim budynkiem oraz mieszkania. Nie jest bowiem wiadomo, czy skarżący wraz żoną zamieszkują w domu i mieszkaniu jednocześnie, czy też może zajmują jedną z tych nieruchomości (na co wskazują kopie rachunków przedłożonych przez skarżącego) a druga ma inne przeznaczenie, co nie zostało wyjaśnione. Ponadto, zdaniem Sądu, skarżący nie przedstawił żadnych szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy, ani żadnych szczególnych wydatków uszczuplających jego comiesięczny budżet, takich jak raty kredytu, pożyczki, czy inne konieczne zobowiązania. Podkreślenia wymaga, że szczególnie wnosząc sprzeciw, skarżący miał szanse przekonać sąd, iż winien znaleźć się w gronie beneficjentów prawa pomocy, w sprzeciwie jednak nie zawarte zostały żadne informacje istotne z punktu widzenia prawa pomocy.
Zażaleniem E. K. zaskarżył powyższe postanowienie podnosząc, że Sąd I instancji niewłaściwie ocenił dokumentację znajdującą się w aktach sprawy. Wskazał, że ustalony stan faktyczny jest błędny - wynagrodzenie żony skarżącego wynosi 3000 zł brutto, co daje ok. 2100 zł netto faktycznego dochodu. Natomiast przychody z działalności skarżącego pokrywają stratę z 2011 r.
Skarżący wskazał ponadto, że w mieszkaniu o pow. 49 m2 bezpłatnie zamieszkuje od dzieciństwa jego córka wraz ze swoją rodziną. Natomiast skarżący wspólnie z żoną zamieszkują w domu jednorodzinnym, którego koszt utrzymania jest znaczny. Ponadto podniesiono, że wskazane przez skarżącego koszty utrzymania jego i żony (wyżywienie i usługi konsumpcyjne) oraz utrzymania domu, były kosztami w okresie zimowym. Wiadomo natomiast, że w okresie letnim są one niższe. W skali roku nie przewyższają one jednak dochodu. W sytuacji natomiast braku pokrycia w dochodzie skarżący posiłkuje się debetem lub krótkoterminowymi pożyczkami. W związku z powyższym wydatek, jaki musi ponieść skarżący i jego żona w niniejszym postępowaniu jest dla nich znaczny i w chwili obecnej nie do udźwignięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy Sąd bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy strony.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Słusznie podkreślono w zaskarżonym postanowieniu, że informacje wskazane przez wnioskodawcę domagającego się przyznania prawa pomocy muszą być informacjami wiarygodnymi i rzetelnymi, nie pozostawiającymi wątpliwości interpretacyjnych. Tymczasem z zestawienia deklarowanych przez skarżącego comiesięcznych wydatków (3400 zł) z dochodem jego dwuosobowej rodziny, który jest dochodem z wynagrodzenia za pracę żony skarżącego (ok. 2100 zł netto) wynika, iż skarżący posiada jeszcze inne, nieudokumentowane źródła dochodu. Posiłkowanie się skarżącego krótkoterminowymi pożyczkami nie zostało w żaden sposób przez niego udowodnione.
Ponadto w niniejszym przypadku należy mieć również na uwadze, że wnioskodawca posiada dwie nieruchomości mieszkaniowe, w tym dom o pow. 235 m2 oraz działkę o pow. 765 m2. Jest on więc w posiadaniu majątku, który w żadnym przypadku nie pozwala zaliczyć go do osób ubogich.
W takiej sytuacji należy uznać, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy jest prawidłowe.
Należy jednocześnie zaznaczyć, że w przypadku uwzględnienia skargi zgodnie z art. 200 p.p.s.a., skarżącemu będzie przysługiwał zwrot kosztów postępowania od organu, niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji.