Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjny w Poznaniu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.
W sprzeciwie z dnia 27 sierpnia 2014 r. od powyższego postanowienia skarżący wniósł między innymi o wyłączenie referendarza Damiana Mataczyńskiego. W uzasadnieniu sprzeciwu stanowiącym również uzasadnienie wniosku o wyłączenie referendarza wskazano, iż notorycznie podaje on nieprawdę i bezużyteczne ogólniki zmierzające do oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów czy o pełnomocnika z urzędu.
Do akt niniejszej sprawy dołączono oświadczenie referendarza sądowego Damiana Mataczyńskiego z dnia 10 września 2014 r., w którym wskazał on, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w przepisach art. 18 § 1 – 3 lub w art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), mogące wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy skarżącego R. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 1168/12 na podstawie art. 19, art. 22 § 2 i art. 24 § 1 p.p.s.a. odmówił wyłączenia referendarza sądowego Damiana Mataczyńskiego od orzekania w przedmiotowej sprawie.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że instytucja wyłączenia referendarza ukształtowana jest poprzez odesłanie do przepisów o wyłączeniu sędziego (art. 24 § 1 p.p.s.a.) i ma na celu zagwarantowanie bezstronności przy orzekaniu w danej sprawie, to znaczy ma zapewnić, aby na treść rozstrzygnięcia nie miały wpływu osobiste zapatrywania i uprzedzenia osoby biorącej udział w jego podjęciu. Powołana ustawa przewiduje dwie grupy przyczyn wyłączenia referendarza, tj. z mocy prawa oraz na wniosek strony (czy też żądanie referendarza). Sąd podkreślił, że referendarz sądowy, o którego wyłączenie wnioskował skarżący złożył stosowne oświadczenie w dniu 10 września 2014 r. Jego treść w pełni odpowiada wymogom stawianym przez ustawodawcę w tym zakresie. Skoro referendarz, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, złożył oświadczenie, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenia nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie może zatem stanowić przesłanki wyłączenia referendarza od udziału w sprawie samo twierdzenie wnioskodawcy, że – w jego ocenie – podaje on nieprawdę czy bezużyteczne ogólniki. Kwestia zaś prawdziwości i wiarygodności oświadczeń składanych przez skarżącego w ramach postępowania o przyznanie prawa pomocy oceniana jest bowiem w postępowaniu wszczętym na skutek wniesionego sprzeciwu, który w niniejszej sprawie rozpoznany został w odrębnym postanowieniu z dnia 9 września 2014 r. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że wniosek o wyłączenie referendarza mogą uzasadniać jedynie takie okoliczności, które obiektywnie mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności, takich zaś przyczyn nie ma w niniejszej sprawie.
Sąd stwierdził, że nie zachodzą również przyczyny opisane w art. 18 p.p.s.a. powodujące wyłączenie referendarza z mocy ustawy.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył R. P. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym kwestię wyłączenia sędziego (w tym przypadku referendarza sądowego) normują przepisy art. 18 - 24 p.p.s.a. Wyczerpujący katalog przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy wymieniony został w art. 18 p.p.s.a., natomiast art. 19 p.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia wskazując, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego (referendarza sądowego) na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Wskazać należy, że wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego (referendarza sądowego) musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego (referendarza sądowego), którego wniosek dotyczy. Złożenie takich wyjaśnień miało miejsce w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. W niniejszej sprawie referendarz sądowy, którego wyłączenia domagają się skarżący, złożył oświadczenie z dnia 10 września 2014 r., że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia go od rozpoznawania w niniejszej sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości.
Argumenty skarżącego zawarte we wniosku o wyłączenie referendarza sądowego nie mogą być w żaden sposób uznane za takie, które podważyłyby wiarygodność złożonego przez referendarz oświadczenia. W ocenie NSA w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wyłączenia w odniesieniu do referendarza sądowego Damiana Mataczyńskiemu i prezentowane w tym zakresie stanowisko sądu I instancji należy podzielić. Ponadto zauważyć trzeba, że w rozpoznawanym zażaleniu skarżący nie podniósł żadnych takich okoliczności, które poddawałyby w wątpliwość prawidłowość zajętego przez sąd I instancji stanowiska.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.