Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 2 października 2023 r., sygn. akt II SA/Po 200/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne, z uwagi na śmierć uczestnika postępowania T. Ś. Sąd wskazał, że uzyskał odpis skrócony aktu zgonu T. Ś., z którego wynika, iż zmarł on dnia 27 sierpnia 2023 r., a więc po dacie wniesienia skargi (odpis skrócony aktu zgonu znak: [...] z dnia 22 września 2023 r.).
Zażalenie na ww. postanowienie wniósł skarżący – M. K., formułując zarzuty dotyczące naruszenia:
- art. 124 § 1 p.p.s.a. przez błędną wykładnię, a w rezultacie poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu poprzez wadliwe przyjęcie, że zmarły T. Ś. był stroną niniejszego postępowania i fakt jego śmierci stanowi przesłankę, pozwalającą Sądowi z urzędu zawiesić postępowanie do czasu zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego lub ustanowienia we właściwym trybie kuratora spadku;
- art. 12 p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie tych norm prawnych i wadliwe ograniczenie się do przywołania w uzasadnieniu tych norm prawnych jako podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia bez jakiegokolwiek ich wyjaśnienia, w szczególności niewyjaśnienie jakie przesłanki i w jaki sposób ustalono krąg podmiotów uprawnionych do udziału w postępowaniu, niesprawdzenie i nieustalenie, czy ww. zmarły posiadał interes prawny w postępowaniu administracyjnym, a w konsekwencji, czy rzeczywiście był legitymowany do udziału w postępowaniu administracyjnym i czy rzeczywiście brał udział w postępowaniu jako aktywna strona postępowania administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. "sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela, z zastrzeżeniem § 3".
Z ww. przepisu wynika, że zawieszenie postępowania z przyczyn w nim wskazanych jest obligatoryjne i następuje z urzędu (por. postanowienie NSA z 4 grudnia 2014 r., I OSK 2930/14).
Natomiast stosownie do treści normy art. 12 p.p.s.a. "ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o stronie rozumie się przez to również uczestnika postępowania".
Rozważając kwestię zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego należy mieć na uwadze to, że z zawieszeniem postępowania możemy mieć do czynienia wówczas, gdy w toku postępowania powstaną przemijające przeszkody uniemożliwiające jego prowadzenie. Niewątpliwie śmierć uczestnika postępowania co do zasady jest podstawą do zawieszenia postępowania z urzędu (art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), ale tylko wówczas gdy zdarzenie to nastąpi w jego toku (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2013 r., II OZ 927/13). W niniejszej sprawie taka sytuacja właśnie zaistniała, co wynika z treści skróconego aktu zgonu.
Ponadto zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a. "osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony". W tym miejscu należy skarżącemu wskazać, że ww. zmarły był uczestnikiem postępowania, ponieważ został uznany przez organy administracyjne za stronę postępowania administracyjnego i były mu doręczane decyzje administracyjne wydane w postępowaniu wznowieniowym. Przepis art. 33 § 1 p.p.s.a. nie uzależnia uznania danego podmiotu za uczestnika od tego, czy dany podmiot "czynnie" brał udział w postępowaniu administracyjnym. Wystarczający w tym zakresie jest sam fakt udziału danego podmiotu w postępowaniu administracyjnym, co w okolicznościach niniejszej sprawy miało miejsce. Ponadto z akt sprawy wynika, że ww. zmarły był współwłaścicielem nieruchomości sąsiedniej (działka nr [...]), a w takiej sytuacji wynik niniejszej sprawy dotyczył jego interesu prawnego, którego źródłem jest art. 140 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, a nadto uwzględnienie interesów wynikających z prawa własności w procesie planowania przestrzennego wynika z art. 1 ust. 2 pkt 7 i art. 6 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Natomiast wskazywany w zażaleniu art. 33 § 1a p.p.s.a. nie miał w sprawie zastosowania. Zgodnie z tym przepisem odrębną kategorię uczestników na prawach strony – wśród osób biorących wcześniej udział w postępowaniu administracyjnym, które muszą, podobnie jak podmioty wymienione w § 2, wykazać inicjatywę, aby przystąpić do postępowania sądowoadministracyjnego – stanowią uczestnicy postępowań regulowanych przepisami szczególnymi, dopuszczającymi zawiadamianie o aktach i czynnościach organu podjętych w takich postępowaniach w drodze obwieszczenia lub publicznego ogłaszania w inny sposób. Postępowanie dotyczące decyzji o warunkach zabudowy (art. 59-64 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) nie zawiera przepisu szczególnego, ponieważ zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym do decyzji o warunkach zabudowy nie znajduje zastosowania art. 53 ust. 1 tej ustawy. Poza tym, ww. zmarłemu doręczono decyzje administracyjne, o czym już wyżej była mowa.
Ponadto jeżeli skarżący wskazuje na konieczność przeprowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego, to powinien swoje działania ukierunkować celem ustalenia kręgu następców prawnych ww. zmarłego.
Z tych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.