Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2006 r., sygn. akt 3 II SA/Wr 2503/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek skarżącego M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Miesięczny dochód skarżącego z tytułu stosunku pracy wynosi 2.660,04 netto. Wnioskodawca oświadczył również, że zgromadził kwotę około 50.000,00 zł stanowiących "współwłasność oszczędności". Wzywany pod rygorem negatywnych skutków prawnych o dostarczenie dodatkowych dokumentów nie przedłożył ich kompletu oraz nie sprecyzował i nie udokumentował danych dotyczących wysokości miesięcznych wydatków związanych ze swoim utrzymaniem. Ograniczył się do stwierdzenia, że nie korzysta z pomocy osób trzecich, a według własnej oceny posiada zdolność kredytową.
Sąd w oparciu o dane zwarte w Obwieszczeniu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 17 lutego 2006 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2005 r. i w drugim półroczu 2005 r. stwierdził, że osiągane przez skarżącego miesięczne dochody netto przekraczają zdecydowanie średnią krajową, tj. są na tyle wysokie, iż wykluczają uprawnienie do korzystania z prawa pomocy. Bez wpływu na ocenę zasadności wniosku pozostają zaś twierdzenia skarżącego odnośnie liczby inicjowanych przez niego postępowań sądowych i tam ponoszonych kosztów.
W ocenie Sądu, przeprowadzona analiza wniosku doprowadziła do przekonania, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, a tym bardziej w zakresie całkowitym.
Na powyższe postanowienie M. S. wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając Sądowi pierwszej instancji błędną analizę jego możliwości finansowych, poprzez uznanie, iż jego dochód jest bardzo wysoki przy jednoczesnym pominięciu obciążeń finansowych wynikających z jego stanu zdrowia jak też trudności w korzystaniu ze swojego mieszkania i mienia. Wyjaśnił, że nie mógł przedstawić wyciągów bankowych, bowiem środki pieniężne tam się znajdujące stanowią współwłasność jego, żony oraz pozostałych spadkobierców matki. Zdaniem skarżącego, Sąd pominął kwestie "alternatywnego" wniosku o ustanowienie radcy lub adwokata, który to wniosek jest szczególnie zasadny wobec złożoności sytuacji prawnej w związku z licznymi trwającymi lub zakończonymi postępowaniami cywilnymi i karnymi mającymi znaczenie dla niniejszego postępowania. Koszty ewentualnego opłacenia adwokata lub radcy prawnego z wyboru wielokrotnie przekroczyłyby niewielką kwotę 100 zł, do możliwości uiszczenia której odniósł się Sąd. Nie do przyjęcia jest także stanowisko Sądu, że możliwość przyznania prawa pomocy zależy tylko od obciążeń związanych z jednym konkretnym postępowaniem.
W konkluzji zażalenia skarżący domaga się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Prawo pomocy polega na tym, że strona zostaje zwolniona przez sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu przez sąd adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia jego wynagrodzenia i wydatków (art. 244 § 1 i 2 P.p.s.a.). W art. 245 P.p.s.a. przewidziano możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym polega natomiast na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wchodzi zaś w rachubę, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Z takiego stanu rzeczy wynika, że na wnioskodawcy spoczywał obowiązek wykazania na podstawie okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej i rodzinnej, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów.
Z akt sprawy wynika, że skarżący uzyskuje miesięczny dochód na poziomie 2.760,00 zł. Na kwotę tę składają się wynagrodzenie za pracę w wysokości 2.660,04 zł oraz odsetki bankowe w wysokości 100,00 zł. Skarżący posiada wspólnie z żoną i innymi spadkobiercami matki oszczędności w kwocie około 50.000,00 zł oraz jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 54 m².
Mając na uwadze powyższe okoliczności należy podzielić pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżący nie wykazał w sposób przekonywający, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Skoro bowiem uzyskuje dochody w ustalonej przez Sąd wysokości, to brak podstaw do uznania, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych, które na tym etapie postępowania sprowadzają się do konieczności uiszczenia wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł. W toku postępowania w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów potwierdzających konieczność ponoszenia przez niego stałych wydatków związanych z wydatkami na wynajem mieszkania w Krakowie, dojazdy z Wrocławia do Krakowa, kosztów około 20 postępowań oraz wydatków na leczenie czy ponoszenia innych niezbędnych dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
Ponadto niedopełnienie obowiązku przesłania pełnej dokumentacji dotyczącej stanu majątkowego skarżącego uniemożliwiło dokonanie właściwej oceny jego sytuacji majątkowej i w konsekwencji przesądziło o oddaleniu przedmiotowego wniosku.
Z punktu widzenia art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nieuzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy o dodatkowe informacje dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego należy bowiem potraktować jako niewykazanie, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Kwestia, iż skarżący ma inne wydatki, wynikające np. z konieczności prowadzenia postępowań sądowych, które ograniczają jego zdolności płatnicze nie oznacza jeszcze, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uprawniałaby go do korzystania z pomocy państwa w postaci przyznania prawa pomocy, które ma co do zasady charakter wyjątkowy.
Mając na uwadze, że w komparycji zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji omyłkowo wpisał rok jego rozpoznania i wydania tj. podał 2005 r. zamiast 2006 r., na podstawie art. 156 w zw. z art. 166 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił z urzędu w pkt 1 sentencji sprostować oczywistą omyłkę.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 2 sentencji.