Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2005 r. sygn. akt II SA/Gd 374/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił złożony przez J. C. wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej do tego Sądu ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę czterech obiektów budowlanych. Do obiektów budowlanych objętych nakazem rozbiórki należą: 1) obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej o wymiarach 4,90 m x 9,65 m;
- tymczasowy obiekt budowlany – barakowóz, o wymiarach 2,50 m x 5,90 m;
- sanitariat o wymiarach 1,10 m x 1,15 m oraz 4) obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej pełniący funkcję gospodarczą o wymiarach 0,85 m x 1,00 m. Przyczyną wydania nakazu rozbiórki obiektów było ich wzniesienie bez pozwolenia na budowę. Ponadto obiekty usytuowane zostały na terenie Nadmorskiego Parku Krajobrazowego, na obszarze którego obowiązuje zakaz zabudowy letniskowej.
Jak wskazano w uzasadnieniu tego postanowienia, instytucja wstrzymania wykonania decyzji może zostać przez sąd zastosowana wyłącznie wówczas, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku nie zaszła żadna z tych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji organu nadzoru budowlanego. Obiekty objęte nakazem rozbiórki to niewielkie obiekty drewniane. Ponadto, ich nietrwały sposób połączenia z gruntem umożliwia przeniesienie w inne miejsce bez znacznej utraty ich wartości.
Postanowienie to zaskarżył J. C. zażaleniem skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie postanowienia.
W zażaleniu skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 61 § 4 i art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Skarżący podzielił stanowisko Sądu I instancji, że wszystkie cztery obiekty, których dotyczy nakaz rozbiórki, nie są trwale związane z gruntem i możliwe jest ich przeniesienie w inne miejsce. Jednakże, jak zauważył, wykonanie zaskarżonej decyzji narazi go na straty, które obciążą go w nadmierny sposób. Wartość wszystkich obiektów wynosi ok. 20 000 zł. Sąd powinien nadto wziąć po uwagę, że działka oraz usytuowane na niej obiekty są przez skarżącego udostępniane w celach rekreacyjnych jego matce oraz teściom. Osoby te, pobierające aktualnie świadczenia z ubezpieczeń emerytalno-rentowych, bez tak wyposażonej działki pozbawione byłyby swojej podstawowej formy wypoczynku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 61 § 3 zd. pierwsze p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności stanowiących przedmiot skargi, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Przede wszystkim podkreślić należy, iż zasadą jest wykonywanie ostatecznych decyzji administracyjnych, w tym także ostatecznych nakazów rozbiórki obiektów budowlanych. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. ma charakter wyjątku. Uprawnia sąd administracyjny do wstrzymania wykonania zaskarżonej do tego sądu ostatecznej decyzji, jeżeli dojdzie do przekonania, że jej wykonanie doprowadzić może do wyrządzenia znacznej szkody, albo też do spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Rację ma Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, że w badanej sprawie, żadna z tych dwu przesłanek nie zachodzi. Nakaz rozbiórki obejmuje cztery niewielkie drewniane obiekty, służące do celów rekreacyjnych. Obiekty te – jak przyznał sam skarżący w zażaleniu – nie są w trwały sposób związane z gruntem i nadają się do przeniesienia w inne miejsce. Udostępniane są przez skarżącego jego matce oraz teściom w celach wypoczynkowych.
Błędnie twierdzi skarżący, że szkoda, na jaką narazi go wykonanie zaskarżonej decyzji odpowiada kwocie 20 000 zł. Skarżącemu umknęło, że kwota ta jest odpowiednikiem wartości wszystkich czterech obiektów. Na wartość obiektów składa się cena zużytych do ich wzniesienia materiałów (drewna) oraz koszt ich wzniesienia. Zaskarżona decyzja nie odbiera tymczasem skarżącemu własności zużytych materiałów. Jak przyznał sam skarżący, brak trwałego związania drewnianych obiektów z gruntem umożliwia ich przeniesienie w inne miejsce. Ewentualna strata, jaką poniesie skarżący wykonując decyzję obejmie wyłącznie koszty demontażu, transportu oraz ewentualnego powtórnego montażu. Nie można przyjąć, że tak ustalone koszty mogą wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę.
Warunek niebezpieczeństwa znacznej szkody nie zaszedł też z tego powodu, że żaden z przeznaczonych do rozbiórki obiektów nie służy zaspokajaniu skarżącemu bądź jego rodzinie potrzeb mieszkaniowych. Czasowe ograniczenie w sposobach, a nawet uniemożliwienie spędzania wolnego czasu na działce rekreacyjnej nie może automatycznie uzasadniać odstąpienia od wykonalności decyzji, w stosunku do której działa domniemanie legalności.
Wspomniana możliwość przeniesienia drewnianych konstrukcji, z jakich wzniesiono obiekty w inne miejsce oraz możliwość ich ponownego montażu przesądzają również, że nie można przyjąć aby zaszła przesłanka trudnych do odwrócenia skutków.
Odnosząc się do powołanych przez skarżącego podstaw zażalenia obejmujących art. 61 § 4 i art. 165 p.p.s.a. stwierdzić należy, że obydwa przepisy są nieadekwatne do stanu rozpatrywanej sprawy, bowiem żadnego z nich nie zastosował Sąd I instancji. Regulują one kompetencje Sądu I instancji do zmiany lub uchylenia postanowienia organu bądź sądu. Skoro na tle badanej sprawy nie miało miejsca procedowanie Sądu I instancji w zakresie zmiany lub uchylenia postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji, to obydwa powołane w zażaleniu wzorce kontroli instancyjnej uznać należy za nieadekwatne.
Mając powyższe na względzie, należało w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.