Uzasadnienie
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w dniu 10 listopada 2010 r. C. J.S. wniósł o wyłączenie sędziego WSA Bogumiły Kalinowskiej od rozpoznawania sprawy z jego skargi na zarządzenie Wójta Gminy B. w przedmiocie powołania M. B. na funkcję organu SPZAOZ w B.. W złożonym następnie w dniu 13 listopada 2010 r. pisemnym wniosku wskazał, że wniósł o wyłączenie ww. sędziego z uwagi na naruszenie konstytucyjnego prawa skarżącego do bezstronnego sądu (art. 45 Konstytucji RP) i odpowiadającemu temu prawu obowiązku Sądu przestrzegania zasady równego traktowania stron (art. 31 ust. 1 Konstytucji RP) z uwagi na zamknięcie rozprawy bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie. Uzasadniając swe stanowisko C. J. S. wskazał, że żądanie jego wynika z naruszenia przez przewodniczącego składu orzekającego reguł postępowania dowodowego oraz "rażącego naruszenia ustaleń faktycznych".
W bardzo obszernym uzasadnieniu wskazuje, że działanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w postaci dołączenia do akt wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] października 2001 r. dotyczącego K. G. i "jej przedmiotu powództwa (...) w tym stanie faktycznym (i prawnym) prowadzi do naruszenia przez tut. Sąd prawa do bezstronnego Sądu (art. 45 Kon. RP) i przestrzegania zasady równego traktowania stron postępowania (art. 33 ust. 1 Kon. RP)".
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, postanowieniem z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wr 318/08, oddalił powyższy wniosek stwierdzając, że wskazane przez skarżącego okoliczności nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie. Sąd wskazał, że po analizie protokołu rozprawy z dnia 10 listopada 2010 r., jak również uwzględniając oświadczenie sędziego, nie stwierdził istnienia przesłanek z art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stanowiących podstawę do wyłączenia sędziego. W szczególności nie stanowi powodu do wyłączenia sędziego błędne, w ocenie skarżącego, prowadzenie rozprawy, czy niezadowolenie skarżącego ze sposobu załatwiania wniosków.
Ponadto Sąd wskazał, że decyzja o oddaleniu wniosków strony podejmowana jest zawsze przez sąd w składzie obecnym na rozprawie (nie zaś przez jednego sędziego), na podstawie obowiązujących przepisów prawa, w odniesieniu do konkretnej sprawy, a kontrola jej zasadności odbywa się jedynie w drodze zaskarżenia rozstrzygnięcia kończącego postępowanie przez sąd wyższej instancji. Również subiektywne przekonanie strony co do stronniczości sędziego nie może stanowić podstawy do jego wyłączenia od orzekania.
W zażaleniu na powyższe postanowienie C. J.S. wskazał, że Sąd nie odniósł się do żadnego z zarzutów podniesionych przez niego we wniosku o włączenie sędziego. Z obszernego uzasadnienia zażalenia wynika, że podstawą wniosku o wyłączenie sędziego WSA Bogumiły Kalinowskiej było oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na rozprawie w dniu 10 listopada 2010 r. wniosków skarżącego, przede wszystkim wniosku o usunięcie z akt sprawy "wyroku pani K. G.". Zdaniem skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu poprzez uporczywe włączenie do akt sprawy jako dowód (z urzędu) ww. wyroku w sposób istotny naruszył normy prawa materialnego, a w pierwszej kolejności nadrzędne normy prawa konstytucyjnego – prawo do bezstronnego i sprawiedliwego sądu (art. 45 Konstytucji RP) oraz obowiązek sądu do równego traktowania stron postępowania z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (w tym przestrzegania zasad prowadzenia postępowania dowodowego).
Sąd przez próbę odrzucenia wniosku o usunięcie z akt ww. wyroku w sposób istotny i niewytłumaczalny naruszył art. 7 i 33 Konstytucji RP przez działanie wbrew wiążącym przepisom prawa i uniemożliwienie skarżącemu dowiedzenia braku wiarygodności tego dokumentu. Ponadto skarżący podkreślił, że wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, złożenie wniosku o wyłączenie sędziego nie wynika z jego subiektywnego przekonania lecz z obiektywnych przesłanek i dowodów, do których Sąd ten się nie odniósł w zaskarżonym postanowieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wyłączenia sędziego jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą.
Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;
- 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;
- 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
- 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;
- 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;
- 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie;
- 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.
Ponadto zgodnie z art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wyłączenie sędziego na podstawie tego przepisu ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08).
Odnośnie argumentów poniesionych przez skarżącego we wniosku oraz przedmiotowym zażaleniu wskazać należy, że z oświadczenia sędziego Bogumiły Kalinowskiej wynika, że w sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 p.p.s.a. ani inne tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności. Skarżący natomiast zarówno we wniosku o wyłączenie sędziego, jak i w zażaleniu na postanowienie o odmowie wyłączenia sędziego, nie wskazał żadnych ustawowych przesłanek uzasadniających wyłączenie. Podstawą wyłączenia nie może być bowiem sposób prowadzenia rozprawy przez sędziego ani niezgodne w wolą skarżącego rozpatrzenie jego wniosków składanych na rozprawie. Do tego sprowadza się bowiem uzasadnienie wniosku skarżącego o wyłączenie od orzekania w sprawie sędziego Bogumiły Kalinowskiej. Strona występująca z wnioskiem musi się liczyć z rozpoznaniem tego wniosku przez sąd oraz z tym, że rozpoznanie to może skończyć się dla strony negatywnie.
Również z protokołu rozprawy z dnia 10 listopada 2010 r. nie wynika, aby sędzia Bogumiła Kalinowska prowadziła rozprawę w sposób niezgodny z przepisami - podnoszone przez skarżącego okoliczności odnośnie zachowania sędziego na rozprawie mieszczą się w uprawnieniach przewodniczącego posiedzenia.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wniosek C. J. S. o wyłączenie od orzekania w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 318/08 sędziego WSA Bogumiły Kalinowskiej nie miał usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym słusznie został oddalony przez Sąd I instancji postanowieniem z dnia 9 grudnia 2011 r. Nie można się zgodzić przy tym z twierdzeniem skarżącego, że Sąd ten nie odniósł się w zaskarżonym postanowieniu do zarzutów podniesionych we wniosku o włączenie sędziego.
Nie znajdując zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.