Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił wniosek A. Spółki z o.o. w W. (dalej jako "skarżąca spółka") o przywrócenie terminu do wykonania wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2008 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca spółka w dniu 22 lutego 2013 r. uiściła kwotę 100 złotych tytułem wpisu sądowego od skargi. Powyższe stanowiło wykonanie zarządzenia z dnia 4 czerwca 2012 r. (doręczonego pełnomocnikowi spółki w dniu 2 lipca 2012 r.) wzywającego pod rygorem odrzucenia skargi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi z dnia 28 października 2011 r. Jednocześnie spółka wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu.
Spółka wskazała, że postanowieniem z dnia 10 września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił jej skargę z dnia 28 października 2011 r. i zwrócił kwotę 100 zł uiszczoną jako wpis. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 223/13 oddalił skargę kasacyjną na to postanowienie. W ocenie spółki istnieją jednak przesłanki do przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Wynika to z tego, że w tej sprawie nie miało miejsca zawinienie po stronie pełnomocnika spółki, ponieważ wezwanie do uiszczenia wpisu zostało doręczone w dniu 2 lipca 2012 r., ale nie do rąk pełnomocnika spółki ani też osoby upoważnionej do odbioru pism sądowych. Wezwanie od uiszczenia wpisu odebrał pracownik kancelarii, jednak nie dysponował on pełnomocnictwem do odbioru przesyłki, a więc doręczenie było nieskuteczne. Pełnomocnik otrzymał wezwanie dopiero w dniu 3 lipca 2013 r. W ocenie spółki oznacza to, że wpis został uiszczony w terminie. Spółka wskazała przy tym, że w dniu 18 lutego 2013 r. doręczono jej postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 223/13 o oddaleniu skargi kasacyjnej, a więc wniosek złożony w dniu 22 lutego 2013 r. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu został wniesiony z zachowaniem terminu.
Odrzucając wniosek Sąd I instancji wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 223/13 jednoznacznie przyjął, że doręczenie wezwania pracownikowi kancelarii w dniu 2 lipca 2012 r. było skuteczne, bowiem była to osoba upoważniona do odbioru tego rodzaju pism.
W ocenie Sądu I instancji, przyjęcie przez spółkę, że ustanie przyczyny uchybienia terminu w dniu 18 lutego 2013 r., tj. dniu, w którym pełnomocnik spółki otrzymał postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2013 r. o oddaleniu skargi kasacyjnej, jest nieprawidłowe. Wpis uiszczono bowiem w dniu 10 lipca 2012 r. Rozpoznanie skargi kasacyjnej nie stanowi w tej sprawie przyczyny uniemożliwiającej uiszczenie wpisu.
Sąd I instancji podkreślił, że istota wniosku o przywrócenie terminu dotyczy przyjęcia, że skutecznie doręczenie wezwania do uiszczenia wpisu miało miejsce nie w dniu 2 lipca 2012 r., ale w dniu 3 lipca 2013 r. Okoliczność ta została już prawomocnie rozstrzygnięta w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 września 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1925/11, w którym wyraźnie stwierdzono, że wezwanie to zostało skutecznie doręczone w dniu 2 lipca 2012 r. Pogląd ten podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 lutego 2013 r. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."), który w tej sprawie powinien być stosowany, sąd odrzuca wniosek, jeżeli sprawa objęta takim wnioskiem między tymi samymi stronami jest już prawomocnie osądzona. W ocenie Sądu I instancji, nie ulega wątpliwości, że sprawa dotycząca wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu została już raz prawomocnie osądzona i chociaż jest to kwestia formalna, to jednak w tej sprawie nie pojawiły się żadne nowe okoliczności, które nakazywałoby odmienną interpretację.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca spółka.
Zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione zastosowanie i przyjęcie, że sprawa objęta wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego została już raz prawomocnie osądzona. Spółka podkreśliła, że postępowanie, które toczyło się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie II OSK 223/13 zostało wszczęte skargą kasacyjną i brak jest podstaw do przyjęcia, że w sprawie mamy do czynienia ze stanem res iudicata.
Skarżąca spółka zarzuciła ponadto naruszenie art. 88 w związku z art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenie wpisu sądowego od skargi,
Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści przepisu art. 88 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zarówno w doktrynie prawa, jak i orzecznictwie sądów przyjmuje się, że wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej oraz środek odwoławczy od orzeczenia Sądu o odrzuceniu pisma procesowego (w tym przypadku skarga kasacyjna od postanowienia o odrzuceniu skargi) wyłączają się wzajemnie. Jeżeli bowiem strona twierdzi, że dokonała czynności w terminie, a Sąd błędnie uznał, że uchybiła terminowi, to powinna wnieść skargę kasacyjną od postanowienia o odrzuceniu skargi. Wniosek o przywrócenie terminu jest natomiast właściwym środkiem prawnym w sytuacji, w której strona nie neguje, że uchybiła terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie (powyższe stanowisko wykształcone na gruncie postępowania cywilnego, zostało zaakceptowane i pozostaje aktualne również na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego - por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 listopada 1998 r., sygn. akt III CKN 874/98, Lex nr 78415; z dnia 4 października 2001 r., sygn. akt I CZ 116/01, Lex nr 52578; z dnia 10 stycznia 2002 r., sygn. akt I CZ 198/01, Lex nr 53302; z dnia 3 października 2002 r., sygn. akt I CZ 120/02, Lex nr 74409; a także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2004 r., sygn. akt FZ 61/04, niepubl. oraz H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, str. 338)
Oznacza to, że kwestia przywrócenia terminu może być przedmiotem oceny Sądu I instancji dopiero po stwierdzeniu, że czynność procesowa podjęta przez stronę jest bezskuteczna na skutek upływu terminu. Wyłączenie możliwości jednoczesnego uwzględnienia skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi i wniosku o przywrócenie terminu wynika nie tylko z konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania odmiennych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Skarga kasacyjna oparta jest bowiem na twierdzeniu, że termin został zachowany, a wniosek o przywrócenie terminu na wniosku przeciwnym – że do uchybienia terminu doszło.
Wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Termin ten nie rozpoczyna biegu dopóki strona nie dowie się, że do naruszenia terminu doszło. Wobec tego w sytuacji, gdy strona złożyła skargę kasacyjną od postanowienia o odrzuceniu skargi, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych czy fiskalnych skargi wyznaczać będzie data doręczenia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygającego skargę kasacyjną. Oznacza to, że Sąd I instancji błędnie zastosował w niniejszej sprawie art. 88 p.p.s.a., bowiem brak było podstaw do uznania, że wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu został złożony z uchybieniem terminu. Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku rozpoczął swój bieg od dnia doręczenia pełnomocnikowi spółki postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2013 r.
Wnosząc skargę kasacyjną od postanowienia Sądu I instancji z dnia 10 września 2012 r. o odrzuceniu skargi, skarżąca spółka nie podnosiła, że wpis został uiszczony w terminie, lecz, że do uchybienia terminu nie doszło, bowiem do skutecznego doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu doszło dopiero w dniu 3 lipca 2012 r. Stąd też nie sposób uznać, że kwestia przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu została już prawomocnie rozstrzygnięta. W postanowieniu z dnia 12 lutego 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny przesądził jedynie, że do skutecznego doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu doszło w dniu 2 lipca 2012 r. i oceną prawną wyrażoną w tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie będzie związany na etapie rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Nie oznacza to jednak w żadnym razie, że w sprawie mamy do czynienia ze swojego rodzaju stanem powagi rzeczy osądzonej. Brak więc było podstaw do zastosowania przez Sąd I instancji przepisu art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Przepis ten stanowi podstawą do odrzucenia skargi, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Przepis ten może mieć odpowiednie zastosowanie do wniosków, ale wyłącznie do wniosków wszczynających postępowanie w sprawie (art. 64 § 3 p.p.s.a.). Wniosek o przywrócenie terminu wszczyna jedynie postępowania incydentalne, toczące się w ramach postępowania wszczętego skargą bądź wnioskiem. Nie wszczyna natomiast postępowania w sprawie i nie mogą mieć do niego odpowiedniego zastosowania przepisy dotyczące skargi. Oznacza to, że jedyną podstawą prawną odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu może być art. 88 p.p.s.a., który jak już wyżej wskazano nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 orzekł jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach postępowania, bowiem żaden z przepisów ustawy p.p.s.a., ani też żaden przepis szczególny, nie pozwalają na zasądzenie kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia zażalenia na postanowienie Sądu I instancji o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu.