Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 633/13, po rozpoznaniu wniosku S. K., odmówił przyznania prawa pomocy.
W uzasadnieniu Sąd podał, że wnioskiem z dnia 17 kwietnia 2014 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy nie wskazując zakresu swojego żądania. Zarządzeniem z dnia 18 kwietnia 2014 r. zobowiązano wnioskodawcę do wskazania zakresu jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z kolei z uwagi na fakt, iż oświadczenie o majątku i dochodach zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem referendarza sądowego z tej samej daty wezwano - na podstawie art. 255 p.p.s.a. - wnioskodawcę do przedłożenia, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, następujących dokumentów i oświadczeń:
- a) kopii dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość świadczenia emerytalnego otrzymywanego przez wnioskodawcę;
- b) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych i innych (w tym rachunków lokat terminowych), na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu;
- c) kopii dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy (opłaty za wynajmowaną nieruchomość, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, inne) oraz wydatków na leczenie (koszty wizyt lekarskich, koszty zakupu lekarstw, inne);
- d) oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości).
Wezwania o wskazanie zakresu wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i o przedłożenie stosownych dokumentów i oświadczeń nie zostały przez wnioskodawcę wykonane.
Z uwagi na fakt, że wnioskodawca nie zakreślił w rubryce nr 4 wniosku o przyznanie prawa pomocy o jaki zakres prawa pomocy wnosi, jak też nie odpowiedział na wezwanie z dnia 18 kwietnia 2014 r. - mając na uwadze etap postępowania, treść zażalenia z dnia 17 kwietnia 2014 r. oraz treść uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd uznał, że wnosi on o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Sąd podkreślił dalej, że wnioskodawca nie wykonał zarządzenia o przedłożenie określonych dokumentów źródłowych i zwrócił uwagę, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń potwierdzających okoliczności wskazane we wniosku. To wnioskodawca jest zobligowany do wykazania zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Nadto art. 255 p.p.s.a. nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy i braku możliwości zweryfikowania bardzo ogólnych danych podanych w formularzu PPF (m.in. zestawienia ponoszonych wydatków w stosunku do generowanych dochodów i posiadanych ewentualnie zasobów pieniężnych), Sąd pierwszej instancji uznał, ze nie jest możliwe określenie, że Stefan Kozieł nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie wskazał na swoją trudną sytuację finansową. Podkreślił, że wynajmuje pokój, za który płaci 600 zł miesięcznie, na wyżywienie i lekarstwa wydaje 250 zł miesięcznie a na opiekę 200 zł miesięcznie. Jest inwalidą I grupy z 37 % ubytkiem zdrowia i utrzymuje się z emerytury w kwocie 1600 zł miesięcznie. Dalej podniósł kwestie merytoryczne niezwiązane z przedmiotem zaskarżonego postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy.
Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Uwzględniając brak wystarczających danych w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy zasadnie Sąd wezwał skarżącego do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Skarżący w wyznaczonym terminie, ani w sprzeciwie nie przedstawił swojej sytuacji co do ponoszonych kosztów utrzymania. W takim stanie sprawy trafnie uznał Sąd Wojewódzki, że skarżący w istocie uniemożliwił weryfikację swojej sytuacji majątkowej z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy, o których stanowi art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie zawiera wyczerpującą i przekonującą argumentację odnoszącą się do stanu faktycznego ustalonego obiektywnie na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie. Z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy, niemożliwe okazało się dokonanie wszechstronnej analizy jego sytuacji majątkowej, co musiało skutkować dokonaną przez Sąd Wojewódzki odmową przyznania prawa pomocy.
Wskazanie przez skarżącego dopiero w zażaleniu informacji dotyczących ponoszonych kosztów utrzymania było spóźnione i nie mogło podważyć zaskarżonego postanowienia.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.