Postanowienie NSA z 7 sierpnia 2018 r., II OZ 787/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 7 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 262/17 o odrzuceniu zażalenia

Sprawa

w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Skład

sędzia NSA Małgorzata Miron przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 27 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 262/17 odrzucił zażalenie Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R. (dalej: Stowarzyszenie) na postanowienie tego Sądu z dnia 31 października 2017 r.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 31 października 2017 r. odrzucono zażalenie Stowarzyszenia na pismo Sądu z dnia 22 września 2017 r. wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 31 lipca 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu i odrzucono skargę Stowarzyszenia na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2016 r. nr [...]. Stowarzyszenie wniosło zażalenie na postanowienie z dnia 31 października 2017 r. Zarządzeniem z dnia 29 grudnia 2017 r. wezwano Stowarzyszenie do usunięcia braków formalnych zażalenia poprzez złożenie trzech odpisów zażalenia. Stowarzyszenie nie uzupełniło tych braków w wyznaczonym terminie, toteż Sąd zażalenie odrzucił na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: p.p.s.a.).

Stowarzyszenie wniosło zażalenie na postanowienie z dnia 27 lutego 2018 r., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia, jak również jego sprostowania i uzupełnienia oraz rozpoznania zażalenia z dnia 29 stycznia 2018 r. i ustanowienia pełnomocnika z urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie podlega uwzględnieniu, jednakże z innych przyczyn niż w nim podniesione.

Stosownie do treści art. 47 § 1 w zw. z art. 194 § 3 p.p.s.a. do zażalenia należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich pozostałym stronom występującym w sprawie. Jeżeli zażalenie nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienie lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia zażalenia.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 32 p.p.s.a.). Ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania (art. 12 p.p.s.a.). Natomiast przepis art. 33 § 1 p.p.s.a. stanowi, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, nabywa status uczestnika postępowania na prawach strony wyłącznie w przypadku skutecznego wszczęcia postępowania sądowego zainicjowanego skargą innej osoby. Celem postępowania przed sądem administracyjnym jest dokonanie przez ten sąd kontroli działalności administracji publicznej. Co oczywiste, warunkiem merytorycznego rozpoznania sprawy jest skuteczne wszczęcie postępowania sądowego. Do tego z kolei niezbędne jest skuteczne wniesienie skargi, tj. takiej, która nie jest obarczona brakami formalnymi i fiskalnymi ani nie podlega odrzuceniu z innych przyczyn wymienionych w art. 58 § 1 p.p.s.a. W sytuacji, gdy z powodów wyżej wymienionych skarga nie może zainicjować postępowania sądowego, w którym Sąd merytorycznie rozpozna skargę, a więc kiedy skarga podlega odrzuceniu, przyjąć należy, że stosunek procesowy nawiązuje się wyłącznie między skarżącym i organem, którego akt lub czynność jest przedmiotem zaskarżenia, a Sądem. W opisanej sytuacji nie można jednak mówić o powstaniu takiego stosunku w odniesieniu do osoby, o której mowa w art. 33 § 1 p.p.s.a. Przyjąć należy, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, nabywa status uczestnika postępowania na prawach strony i związane z tym uprawnienia procesowe jedynie, gdy postępowania to zmierzać będzie do merytorycznego rozpoznania skargi. Odrzucenie skargi jest rozstrzygnięciem formalnym, które w żaden sposób nie wpływa na sytuację prawną osób, które w przypadku jej skutecznego wniesienia byłyby uznane za uczestnika postępowania w myśl art. 33 § 1 p.p.s.a. Są one wprawdzie bezpośrednio zainteresowane rozstrzygnięciem sprawy, jednakże nie można twierdzić, że odrzucenie skargi naruszy interes prawny tych osób (por. postanowienia NSA: z dnia 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OZ 367/18; z dnia 6 lutego 2018 r., sygn. akt II OZ 75/18; z dnia 7 lutego 2017 r., sygn. akt II OZ 64/17; z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt II OZ 512/16; orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym przedmiotowe zażalenie w pełni podziela.

W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 31 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę Stowarzyszenia z uwagi na brak uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Po wpłynięciu zażalenia Stowarzyszenia na to postanowienie Sąd przeprowadził wstępne badanie, w wyniku którego zarządzeniem z dnia 29 grudnia 2017 r. wezwano Stowarzyszenie do usunięcia braków formalnych zażalenia poprzez złożenie trzech jego odpisów, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. W związku z niewykonaniem powyższego zarządzenia kontrolowanym obecnie postanowieniem z dnia 27 lutego 2018 r. Sąd pierwszej instancji odrzucił zażalenie na postanowienie z dnia 31 października 2017 r., wskazując jako przyczynę nieuzupełnienie braków formalnych tego pisma.

Wprawdzie przepis art. 47 § 1 w zw. z art. 194 § 3 p.p.s.a. nakazuje do zażalenia dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich pozostałym stronom występującym w sprawie, jednakże, w świetle powyższych wywodów, przyjąć należy, że obowiązek ten powstaje dopiero z momentem skutecznego wniesienia skargi. Skoro w niniejszej sprawie, na tym etapie postępowania, nie mamy do czynienia ze skutecznym wniesieniem skargi, to w tej sytuacji uznać trzeba, że nie było podstaw do wzywania Stowarzyszenia do uzupełnienia braków formalnych zażalenia poprzez przedłożenie trzech jego odpisów celem doręczenia podmiotom innym niż organ, gdyż na tym etapie postępowania osoby, które brały udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosły skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy ich interesu prawnego, nie mają statusu uczestników postępowania na prawach strony i nie posiadają związanych z tym uprawnień procesowych. W konsekwencji Sąd wadliwie wezwał Stowarzyszenie do nadesłania trzech odpisów zażalenia – zamiast jednego (przeznaczonego dla organu) – pod rygorem jego odrzucenia, jak również odrzucił zażalenie z powodu nienadesłania tych odpisów. Z tego powodu postanowienie z dnia 27 lutego 2018 r. podlega uchyleniu.

Z powyższych względów, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.