Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 marca 2010 r. sygn. akt II SAB/Kr 13/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w pkt I umorzył postępowanie sądowe; w pkt II zwrócił skarżącym koszty postępowania obejmujące kwotę wpisu sądowego w wysokości 100 zł; w pkt III zasądził na rzecz skarżących od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Nowosądeckiego z siedzibą w Nowym Sączu zwrot pozostałych kosztów postępowania w wysokości 240 zł.
Pismem z dnia 28 kwietnia 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Nowosądeckiego z siedzibą w Nowym Sączu wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W załączonym zażaleniu do wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Nowosądeckiego z siedzibą w Nowym Sączu wniósł o wstrzymanie wykonania postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 marca 2010 r. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Nowosądeckiego z siedzibą w Nowym Sączu nie dochował terminu do wniesienia zażalenia, ponieważ o takiej możliwości i terminie do jego wniesienia nie został pouczony. Pouczenie obejmowało informację o sposobie wniesienia i terminie wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia, a nie zażalenia. Wskazano, że o możliwości wniesienia zażalenia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dowiedział się 26 kwietnia 2010 r., po dokonaniu analizy dokumentów przez prawników w Kancelarii Radcowskiej [...] sp. Jawna, której zlecił analizę akt sprawy 23 kwietnia 2010 r. W ocenie kancelarii jedynym możliwym środkiem zaskarżenia było wniesienie zażalenia w terminie 7 dni od daty otrzymania postanowienia.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie, postanowieniem z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt II SAB/Kr 13/10, w pkt I odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, a w pkt II odmówić wstrzymania wykonania postanowienia.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż wnioskodawca wniósł zażalenie tak po terminie do jego wniesienia (czyli po 7-dniowym terminie od daty otrzymania postanowienia) jak i po upływie 30 dni przewidzianych na ewentualne wniesienie skargi kasacyjnej, ponieważ wniosek o przywrócenie terminu wraz ze środkiem zaskarżenia (zażaleniem) wniesiono w 31 dniu od daty otrzymania postanowienia z uzasadnieniem. Oznacza to, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosząc środek zaskarżenia uchybił w tej sprawie nawet znacząco dłuższemu terminowi (30 dni w stosunku do 7 dni) do zaskarżenia postanowienia sądowego.
W ocenie Sądu I instancji nie można mówić o dochowaniu przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego należytej staranności w zachowaniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia, ponieważ Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego jest organem administracji publicznej, zobowiązanym do prowadzenia postępowań administracyjnych, a więc organem na co dzień stosującym prawo. Od organu administracji publicznej należy wymagać wyższego miernika dbałości o prowadzone sprawy niż od osób nie zajmujących się prawem. Organ administracji winien wiedzieć, jakie środki zaskarżenia przysługują od postanowienia sądu administracyjnego, a przynajmniej zastosować się do terminu wniesienia środka zaskarżenia wskazanego przez sąd administracyjny.
Zdaniem Sądu I instancji o zaistnieniu przesłanki "należytej staranności w dochowaniu terminu" można zasadnie mówić wówczas, gdy strona skarżąca uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak po jej stronie jakiejkolwiek winy, choćby w postaci niedbalstwa w uchybieniu terminu - a zatem podniesienia okoliczności wskazujących, że strona skarżąca nie miała możliwości dokonania czynności w wyznaczonym terminie. Zlecając w dniu 23 kwietnia 2010 r. analizę akt pod kątem wniesienia skargi kasacyjnej, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w praktyce znacząco ograniczył termin do potencjalnego wniesienia skargi kasacyjnej zaledwie do kilku dni.
Jednocześnie podniesiono, że art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwaną p.p.s.a.) nakazujący sądowi administracyjnemu udzielanie stronom występującym bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczanie ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań stanowi jedynie dyrektywę generalną przy wszystkich czynnościach procesowych. Nie można z tego przepisu wywieść obowiązku szczegółowego instruowania strony co do wszelkich możliwych jej zachowań, w szczególności alternatywnych. Jeszcze raz bowiem należy stwierdzić, że organ ten nie dochował 30-dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Oznacza to w ocenie Sądu I instancji, że przy dołożeniu należytej staranności strona skarżąca mogła przynajmniej w terminie zakreślonym dla wnoszenia skargi kasacyjnej, wnieść zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu.
Jednocześnie z uwagi na fakt, że oddalony został wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, brak było podstaw opartych o art. 196 p.p.s.a. do wstrzymania wykonania postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 marca 2010 r., sygn. akt II SAB/Kr 13/10.
W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie z, na podstawie art. 86 i art. 87 w zw. z art. 196 p.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia i odmówił wstrzymania wykonania postanowienia.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Powiatowy Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Nowosądeckiego z siedzibą w Nowym Sączu wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 marca 2010 r. sygn. akt II SAB/Kr 13/10. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez nieuznanie uprawdopodobnienia okoliczności wskazującej na brak winy strony skarżącej w uchybieniu terminu.
W uzasadnieniu zażalenia wskazano, iż o braku winy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w uchybieniu terminu świadczy okoliczność braku pouczenia strony o możliwości złożenia środka zaskarżenia, a zatem niewywiązanie się przez Sąd I instancji z obowiązku określonego w art. 106 § 2 zdanie 3 p.p.s.a.
Pismem z dnia 22 czerwca 2010 r. pełnomocnik G. S., B. S., M. S. i W. H. wniósł o oddalenie zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek tylko w części dotyczącej pkt II zaskarżonego postanowienia.
Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.), przy czym równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
Zatem, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a., przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest fakt, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Nowosądeckiego w Nowy Sączu nie został pouczony o możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 19 marca 2010 r. Stosownie do art. 173 p.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje natomiast na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej (art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a.). Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Nowosądeckiego został pouczony jedynie o terminie i sposobie wniesienia skargi kasacyjnej od zaskarżonego postanowienia.
Jednakże słusznie podkreśla Sąd I instancji, iż brak pouczenia organu administracji publicznej o sposobie i terminie wniesienia zażalenia nie może stanowić przesłanki braku winy we wniesieniu zażalenia. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Nowosądeckiego, jako organ administracji publicznej zobowiązany do prowadzenia postępowań administracyjnych, na co dzień stosuje prawo administracyjne, a więc należy od niego wymagać wyższego miernika dbałości o prowadzone sprawy, niż od osób niezajmujących się na co dzień prawem.
Dlatego też, Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze obiektywny miernik staranności, który wymaga od każdego należytego dbania o swoje interesy uznał za zasadną odmowę przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia przez Sąd I instancji.
Jednocześnie należy wskazać, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie błędnie rozpoznał wniosek organu o wstrzymanie wykonania postanowienia z dnia 19 marca 2010 r. zawartego w zażaleniu dołączonym do wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia, ponieważ do czasu prawomocnego przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia nie można uznać zażalenia za wniesionego prawidłowo, z czego wynika, iż nie można rozpoznać wniosków w nim zawartych.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184, art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.