Uzasadnienie
P. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na uchwałę Rady Miejskiej w Kowarach z dnia [...] października 2012 r. w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego.
W dniu 10 maja 2013 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o wyłączenie sędziego. Postanowieniem z dnia 14 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił ten wniosek. W dniu 11 czerwca 2013 r. skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie. Zarządzeniem z dnia 14 czerwca 2013 r. Przewodniczący Wydziału III wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od tego zażalenia w wysokości 100 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia.
Skarżący w dniu 9 lipca 2013 r. wniósł zażalenie na to zarządzenie, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie:
- - art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy zażalenie na postanowienie o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego nie jest pismem wszczynającym postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji,
- - art. 231 zdanie pierwsze p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy przedmiotem zaskarżenia nie była należność pieniężna,
- - art. 231 zdanie ostatnie p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie,
- - § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.) poprzez błędne ustalenie wysokości wpisu na kwotę 100 zł, w sytuacji, gdy zaskarżony akt nie obejmował należności pieniężnej,
- - § 2 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy skarga dotyczyła postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, które nie obejmowało należności pieniężnej.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest zasadne, aczkolwiek nie z przyczyn w nim wskazanych.
Zaskarżona uchwała, którą stwierdzono wygaśnięcie mandatu radnego P. P. została podjęta na podstawie art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1190 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "Ordynacją wyborczą" w zw. z art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 113 ze zm.). Zgodnie z art. 191 ust. 1 Ordynacji wyborczej od uchwały rady o wygaśnięciu mandatu radnego z przyczyny, o której mowa w art. 190 ust. 1 pkt 1, pkt 1b, pkt 2a i pkt 3, zainteresowanemu służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia uchwały. Przepis art. 191 Ordynacji wyborczej jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), regulującym tryb wnoszenia skargi na uchwałę rady gminy stwierdzającą wygaśnięcie mandatu radnego.
Stosownie do art. 204 Ordynacji wyborczej wszelkie pisma oraz postępowanie sądowe i administracyjne w sprawach wyborczych są wolne od opłat. Na marginesie należy wskazać, że podobne uregulowanie zawiera ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. nr 21, poz. 112 zez m.), która będzie miała zastosowanie do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego począwszy od ich następnej kadencji. Przepis art. 6 Kodeksu wyborczego stanowi, iż wszelkie pisma oraz postępowanie sądowe i administracyjne w sprawach wyborczych są wolne od opłat administracyjnych i kosztów sądowych.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sprawa ze skargi na uchwałę rady gminy stwierdzającą wygaśnięcie mandatu radnego należy do kategorii "spraw wyborczych". Przemawia za tym przede wszystkim wykładnia systemowa przepisów dotyczących stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. Przepis art. 190 i art. 191 Ordynacji wyborczej umiejscowione są bowiem w Dziale IV tej ustawy zatytułowanym "Wybory do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego". Stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego pozostaje w ścisłym związku z wyborami, gdyż może doprowadzić do wyeliminowania ze składu organów stanowiących samorządu terytorialnego osób wybranych w powszechnych wyborach.
Należy również zauważyć, iż od wyniku postępowania związanego ze stwierdzeniem wygaśnięcia mandatu radnego zależy ewentualna konieczność przeprowadzenia wyborów uzupełniających. Wykładnia systemowa i celowościowa wskazanych przepisów przemawia za uznaniem, że sprawa ze skargi radnego na uchwałę rady gminy stwierdzającą wygaśnięcie jego mandatu jest sprawą wyborczą w rozumieniu art. 204 Ordynacji wyborczej i postępowanie sądowoadministracyjne toczące się w tej sprawie jest wolne od opłat sądowych.
Zauważyć należy ponadto, iż analogiczne uregulowanie wprowadzające zwolnienie od opłat sądowych w sprawach ze skargi na zarządzenie zastępcze wojewody stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnego zawiera art. 100 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
W związku z tym, że postępowanie sądowe w rozpoznawanej sprawie - na podstawie art. 204 Ordynacji wyborczej - jest wolne od opłat sądowych, brak było podstaw prawnych do wezwania skarżącego przez Przewodniczącego Wydziału do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z dnia 14 maja 2013 r.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela w związku z tym stanowiska wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 marca 2013 r., II OZ 118/13. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu powinien zatem rozważyć możliwość zwrotu skarżącemu wpisu od skargi na podstawie art. 225 p.p.s.a. jako nienależnie pobranego.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a. uchylił zaskarżone zarządzenie.