Uzasadnienie
II OZ 796/06
Uzasadnienie
Pismem z dnia 15 stycznia 2006 r. Stowarzyszenie Ekologiczne "[...]" wniosło skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 4 stycznia 2006 r. Nr: KOC/5053/Oś/05 w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew i przesadzenie krzewów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał pismem z dnia 27 marca 2006 r. skarżące Stowarzyszenie do uzupełnienia braków formalnych skargi, m.in. przez uiszczenie wpisu w wysokości 200 zł w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie Stowarzyszenie Ekologiczne "[...]" złożyło na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podało, iż działalność Stowarzyszenia jest finansowana wyłącznie z zasobów swoich członków, którzy są ludźmi niemajętnymi i uiszczanie kosztów sądowych przekracza ich możliwości.
Postanowieniem z dnia 19 maja 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 553/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd powołując art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o Stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855, ze zm.) stwierdził, iż stowarzyszenie zwykłe prowadzi swoją działalność opierając się na środkach finansowych pochodzących ze składek członkowskich, będących wyłącznym źródłem dochodów stowarzyszenia zwykłego. Jest to podstawowe założenie dla funkcjonowania stowarzyszenia zwykłego. Podmioty decydujące się na założenie tego typu organizacji muszą mieć świadomość formy pozyskiwania środków pieniężnych na realizację celów statutowych. Przystępując do aktywnej realizacji zadań w ramach działalności stowarzyszenia, jego członkowie powinni liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych, szczególnie w przypadku inicjowania postępowania sądowoadministracyjnego. Wysokość tych opłat należy uwzględniać przy ustalaniu wysokości składek członkowskich. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Stowarzyszenie Ekologiczne "[...]" nie wykazało przeszkód uniemożliwiających pobieranie od jego członków wyższych składek, natomiast argumentacja dotycząca zwalniania przez inne sądy administracyjne od ponoszenia kosztów nie może być okolicznością przemawiającą na korzyść Stowarzyszenia.
Na powyższe postanowienie Sądu Stowarzyszenie Ekologiczne "[...]" wniosło zażalenie przedstawiając wysokość dotychczas poniesionych opłat związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego wskazując jednocześnie na zbyt wysokie koszty sądowe. Zdaniem skarżącego Stowarzyszenia prawidłowa realizacja ich zadań statutowych zależy od dostępu do wymiaru sprawiedliwości, które zapewnia prawo polskie i prawo Unii Europejskiej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z generalną zasadą ponoszenia kosztów postępowania sądowego i stosownie do art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej "ppsa", jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Prawo pomocy jest wyjątkiem od tej zasady i zastosowanie tej instytucji ogranicza się do szczególnie uzasadnionych przypadków. Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej i innym jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, o jakie wnioskuje Stowarzyszenie Ekologiczne "[...]", następuje w przypadku wykazania braku środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ppsa).
W niniejszej sprawie skarżące Stowarzyszenie we wniosku o przyznanie prawa pomocy podało, że źródłem finansowania jego działalności są własne zasoby finansowe członków. Nie można więc uznać, że Stowarzyszenie nie wykazując we wniosku wysokości środków finansowych (chociażby składek członkowskich), wykazało ich brak. Ponadto, całkowity koszt na obecnym etapie postępowania sprowadza się do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Skoro Stowarzyszenie prowadzi działalność na rzecz ochrony środowiska, potencjalnie związaną z udziałem w postępowaniach sądowych, to wnosząc skargę musi liczyć się z koniecznością pokrycia kosztów wszczętego postępowania i powinno gromadzić na cele ewentualnych postępowań sądowych odpowiednie kwoty. Nie ma znaczenia natomiast przywołana w zażaleniu argumentacja, że Stowarzyszenie prowadzi wiele spraw, w których zobowiązane jest ponieść koszty postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpatrywany jest przy każdej sprawie osobno i przyznane prawa pomocy obejmuje tym samym zwolnienie z kosztów sądowych w danej sprawie. Ponadto odnosząc się do zarzutu zbyt wysokich opłat podkreślenia wymaga, iż wpis sądowy ustala się w oparciu o wydane na podstawie art. 233 ppsa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) wobec czego nie stanowi on dowolnej regulacji kosztów związanych z uruchomieniem postępowania sądowoadministracyjnego.
Należy również zwrócić uwagę, że zgodnie z przepisem art. 239 ppsa Stowarzyszenie nie jest zwolnione od ponoszenia kosztów sądowych w sprawach sądowoadministracyjnych.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 ppsa.