Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2012 r., II SA/Kr 1892/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (zwany dalej "WSA") wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. R. na decyzję Wojewody Małopolskiego (zwanego dalej "wojewodą") z dnia [...] października 2011 r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu wskazano, że w skardze złożonej do WSA na decyzję wojewody z dnia [...] października 2011 r. w przedmiocie pozwolenia na budowę budynku hali magazynowej obejmującego m. in. działki [...] udzielonego dla [...] Spółka Jawna w Z. skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. We wniosku podniósł, że na gruncie inwestora toczą się już prace budowlane, a ich kontynuowanie grozi inwestorowi niepowetowaną szkodą, gdyż może uniemożliwić skarżącemu dojazd do jego nieruchomości, na których znajduje się m. in. zakład zatrudniający 110 osób. Skarżący wskazał także, że prowadzenie prac na gruncie jest sprzeczne z treścią postanowienia Sądu Rejonowego w Tarnowie, ponieważ [...] Spółka Jawna nie respektuje tego postanowienia uniemożliwiając skarżącemu przejazd przy pomocy zamontowanej bramy i szlabanu.
Rozpatrując ten wniosek WSA wskazał, że zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim należy mieć na uwadze podniesioną przez skarżącego okoliczność, iż kontynuowanie prac na podstawie zaskarżonej decyzji może uniemożliwić uzyskanie przez skarżącego prawidłowego dojazdu do swoich nieruchomości, na których znajduje się m. in. należący do skarżącego Zakład [...]. WSA wskazał, że z akt administracyjnych sprawy wynika, iż prawomocnym postanowieniem z dnia 25 stycznia 2011 r., wydanym w sprawie z powództwa L. R. przeciwko [...] Spółka Jawna w Z. o ochronę posiadania służebności Sąd Rejonowy w Tarnowie zabezpieczył powództwo poprzez zakazanie stronie pozwanej na czas trwania postępowania czynienia powodowi jakichkolwiek przeszkód w przejeździe i przechodzie związanych z prowadzoną dzielnością gospodarczą szlakiem szerokości 6 metrów biegnącym po działkach [...].
Zażalenie na powyższe zarządzenie złożył pełnomocnik [...] Spółka Jawna w Z. żądając uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych jak również - z daleko posuniętej ostrożności w przypadku nie rozpatrzenia pozytywnie ww. żądań - zmiany zaskarżonego postanowienia w ten sposób, ażeby zobowiązać L. R. do zapłaty na podstawie art. 35a § 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zmianami - zwanej dalej "pb") na zabezpieczenie roszczeń inwestora [...] Spółka Jawna w kwocie 2667680,11 zł. W uzasadnieniu podano, że zaskarżona decyzja wojewody utrzymująca w mocy decyzję Starosty Tarnowskiego w przedmiocie pozwolenia na budowę budynku hali magazynowej została w całości wykonana, co potwierdzają w sposób niebudzący żadnej wątpliwości załączone do niniejszego pisma dokumenty w postaci powykonawczej inwentaryzacja położenia budynku na gruncie z dnia 28 grudnia 2011 r., wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego z dnia 13 stycznia 2012 r., kserokopii dziennika budowy złożonego do Powiatowego Nadzoru Budowlanego w Tarnowie, zawiadomienia z dnia 22 grudnia 2011 r. o zamierzeniu rozpoczęcia użytkowania obiektu złożonego do PSP; protokołu odbioru technicznego kanalizacji teletechnicznej, oświadczenie Spółki o zakończeniu budowy, oświadczenia kierownika budowy o zakończeniu robót z dnia 5 stycznia 2012 r., świadectwa charakterystyki energetycznej z dnia 20 grudnia 2011 r. i zdjęcia terenu oraz wybudowanego obiektu hali magazynowej.
Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, w sytuacji gdy decyzja została już wykonana, wniosek o wstrzymanie jej wykonanie staje się bezprzedmiotowy. Zdaniem autora zażalenia w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny był taki, że przed datą wydania zaskarżonego postanowienia przez WSA decyzja pozwolenie na budowę wydana przez Starostę Tarnowskiego i utrzymana w mocy przez wojewodę została w całości wykonana, co potwierdzają przedstawione dowody, a w konsekwencji wniosek skarżącego L. R. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji był całkowicie bezprzedmiotowy w momencie orzekania, co powinno skutkować niedopuszczalnością uwzględnienia wniosku.
Dodatkowo autor zażalenia wskazał, że kluczowe jest wskazanie, że WSA nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie, bowiem wykonanie prac budowlanych związanych z budowa obiektu nie uniemożliwiało jak i nadal nie uniemożliwia dojazdu skarżącemu do jego nieruchomości, na których znajduje się należący do skarżącego Zakład [...], a wszelkie działania skarżącego, w tym poszukiwanie ochrony przed sądem cywilnym są działaniami z czystej złośliwości i zazdrości. Brak bowiem jakichkolwiek przeszkód w niczym nieograniczonym funkcjonowaniu zakładu [...] przy wykorzystywaniu ustanowionego prawomocnie szlaku drożnego. Zdaniem autora zażalenia, skoro zatem L. R. i jego zakład faktycznie ma dostęp do drogi publicznej, a ponadto i tak nie korzystał z rzekomego szlaku po działkach to tym samym należy uznać, że L. R. nie wykazał, że grozi mu znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki, a tym samym nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 61 § 3 ppsa pozwalające na wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Autor zażalenia zarzucił też WSA, że Ten w żaden sposób nie zbadał czy wykonanie decyzji pozwolenia na budowę w jakikolwiek sposób faktycznie naruszy możliwość przejścia i przejazdu zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Tarnowie w sprawie zabezpieczenia powództwa, a z treści zaskarżonego postanowienia nie wynika czy WSA zbadał czy wykonanie budynku na podstawie zaskarżonej decyzji pozwoli na przejście czy też nie, w szczególności nie zbadał dokumentacji technicznej tj. projektu budowlanego jak również nie dokonał oględzin nieruchomości. Dodatkowo autor zażalenia wskazał, że WSA całkowicie pominął przy rozstrzyganiu wniosku skarżącego L. R. kwestię unormowaną w art. 35a pb, dotyczącą kaucji zabezpieczającej.
Co więcej, WSA całkowicie jednostronnie rozważył wniosek skarżącego nie zważając na zabezpieczenie słusznego interesu inwestora, który przecież w przedmiotowej sprawie mógł pozostać z niedokończoną budową. Autor zażalenia podkreślił także, iż [...]Spółka Jawna zawarła kontrakty na realizację produktów spożywczych na okres 3 lat, gdzie w przypadku naruszenia kontraktów może być zobowiązana do zapłaty kar sięgających 105000000 zł, a kontrahenci spółki wymagają, ażeby wyprodukowane towary były składowane w magazynach, które spełniają standardy HACCP. Brak możliwości korzystania z wybudowanych obiektów, a w konsekwencji niemożność magazynowania produktów może spowodować poważne naruszenie kontraktu przez spółkę, a w konsekwencji uruchomić roszczenie o zapłatę kary umownej. Efektem takich działań może być zaistnienie szkody po stronie spółki, która doprowadzi do utraty płynności finansowej, a także zwolnienia pracowników, a nawet upadłości spółki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie ma uzasadnione podstawy.
Stosownie do treści art. 61 § 3 ppsa po przekazaniu sądowi skargi Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Oznacza to, że Sąd nie bada zasadności samej skargi na etapie rozpoznania wniosku. Przepis art. 61 § 3 ppsa zobowiązuje stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia.
NSA doszedł jednak do przekonania, że w niniejszej sprawie oprócz argumentów wnioskodawcy należy także wziąć pod uwagę oświadczenie inwestora, zgodnie z którym sporna inwestycja została już zrealizowana, co uzasadnia rozważenie przez WSA ponownie rozpoznający sprawę celowości orzekania o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, po wcześniejszym ustaleniu czy rzeczywiście do zakończenia inwestycji doszło.
W przypadku ewentualnego ustalenia, że do zrealizowania całości czy też części inwestycji nie doszło, a zatem, że nadal mogą istnieć podstawy do wstrzymania całości bądź części zaskarżonej decyzji, Sąd pierwszej instancji powinien także rozważyć możliwość zastosowania art. 35a pb, który umożliwia uzależnienie wstrzymania wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę od uiszczenia przez wnioskodawcę kaucji mającej służyć zabezpieczeniu roszczeń inwestora.
Mając powyższe na uwadze i na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i § 2 ppsa, NSA orzekł jak w postanowieniu.
Odnośnie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych NSA wskazuje, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada wynikająca z art. 199 ppsa, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że co do zasady stronie, która poniosła koszty postępowania nie przysługuje zwrot kosztów. Wyjątki od tej zasady określa art. 200 - 204 ppsa. Dlatego też w art. 209 ppsa przyjęto unormowanie, iż wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 ppsa) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 ppsa. Tak więc w innych przypadkach, Sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania.
Należy zaznaczyć, iż o kosztach postępowania kasacyjnego sąd orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 ppsa wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem sądu pierwszej instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę. W razie uwzględnienia skargi kasacyjnej na postanowienie o odrzuceniu skargi, poniesione przez skarżącego koszty postępowania kasacyjnego związane ze skargą kasacyjną na postanowienie o odrzuceniu skargi, podlegają zaliczeniu do poniesionych przez skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw i mogą być zasądzone na rzecz skarżącego od organu w razie uwzględnienia skargi, na podstawie art. 200 ppsa. Analogicznie wygląda sytuacja, jeśli chodzi o postępowanie zażaleniowe, a więc gdy NSA uwzględnia zażalenie strony i uchylając zaskarżone postanowienie przekazuje sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.