Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 27 września 2013 r., sygn. akt II OZ 798/13

Uzasadnienie

1. W piśmie z 7 stycznia 2013 r. H. Z. i A. Z. (dalej: wnoszący zażalenie) wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie scalenia nieruchomości.
2. W piśmie z 7 marca 2013 r. wnoszący zażalenie wnieśli o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

We wniosku wskazali, że H. Z. ma [...] lata, jest emerytem, wdowcem i choruje. Często pojawiają mu się trudne do zrozumienia przeszkody życiowe. Wnoszący zażalenie wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe zamieszkując w budynku o powierzchni [...] m2, nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000,00 euro. W skład ich majątku wchodzi nieruchomość rolna o powierzchni [...] m2. Źródłem utrzymania się wnoszących zażalenie jest emerytura H. Z. oraz okresowo otrzymywany dochód z prac dorywczych wykonywanych przez A. Z.. W okresie zimowym brakuje tego dochodu.

Postanowieniem referendarza sądowego z 12 kwietnia 2013 r. (sygn. akt II SA/Gl 174/13) zwolniono wnoszących zażalenie z wpisu od skargi, a w pozostałym zakresie oddalono wniosek.

Na postanowienie z 12 kwietnia 2013 r. skarżący nie wnieśli sprzeciwu.

4. Postanowieniem z 14 czerwca 2013 r. (sygn. akt II SA/GL 174/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
5. W piśmie z 21 czerwca 2013 r. wnoszący zażalenie złożyli zażalenie na postanowienie z 14 czerwca 2013 r. z jednoczesnym wnioskiem o zwolnienie od wpisu w kwocie 100 zł.

Przy piśmie z 4 lipca 2013 r. wnoszący zażalenie nadesłali do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych.

Z treści wniosku wynika, że H. Z. ma [...] lata, jest emerytem, wdowcem i ma chory kręgosłup. Często pojawiają mu się trudne do zrozumienia przeszkody życiowe. Wnoszący zażalenie wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, posiadają mieszkanie o powierzchni [...] m2, nieruchomość rolną w postaci [...] arów łąki oraz działkę z domem o wielkości [...] m2. Nie posiadają żadnych zasobów pieniężnych, w tym oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Jedynym źródłem ich utrzymania jest emerytura H. Z.. A. Z. nie wykonuje pracy sezonowej – z powodu kryzysu. Ma również trudności z rozpoczęciem prowadzenia działalności gospodarczej.

6. Postanowieniem z 19 lipca 2013 r. (sygn. akt II SA/GL 174/13) referendarz sądowy oddalił wniosek o zmianę swojego postanowienia z 12 kwietnia 2013 r.

W piśmie z 25 lipca 2013 r. wnoszący zażalenie złożyli sprzeciw na postanowienie z 19 lipca 2013 r., domagając się jego zmiany z uwagi na dodatkowe nakłady, które obecnie ponoszą w związku z remontem ich domu.

7. Postanowieniem z 12 sierpnia 2013 r. (sygn. akt II SA/GL 174/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek o zmianę postanowienia referendarza sądowego z 12 kwietnia 2013 r.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, między innymi, że wniosek z 4 lipca 2013 r. potraktowano jako żądanie zmiany postanowienia referendarza sądowego z 12 kwietnia 2013 r. Jednakże, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, sytuacja rodzinna i majątkowa wnoszących zażalenie nie uległa zmianie. Zarówno bowiem we wniosku z 7 marca 2013 r. jak i z 4 lipca 2013 r. złożono podobne oświadczenia określające sytuację wnioskodawców.

8. W piśmie z 20 sierpnia 2013 r. A. Z. i H. Z. złożyli zażalenie na postanowienie z 12 sierpnia 2013 r. W uzasadnieniu zażalenia nie odnieśli się do kwestii związanych z prawem pomocy. Wskazali na potrzebę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

9. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, dlaczego uznał, że zażalenie z 20 sierpnia 2013 r. dotyczy postanowienia z 12 sierpnia 2013 r. w przedmiocie oddalenia wniosku o zmianę postanowienia, a nie postanowienia z 14 czerwca 2013 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przy kwalifikacji pisma należy mieć na uwadze całą jego treść. Nie można opierać się tylko na tytule pisma, czy wyłącznie na jego uzasadnieniu lub osnowie wniosku.

Co prawda uzasadnienie zażalenia z 20 sierpnia 2013 r. odnosi się do kwestii zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jednak w świetle jednoznacznego podania daty zaskarżonego postanowienia oraz jego przedmiotu ("oddalającego wniosek o zmianę postanowienia"), Naczelny Sąd Administracyjny nie ma wątpliwości że zażalenie to odnosi się do postanowienia z 12 sierpnia 2013 r.

Znaczenie dla powyższej kwalifikacji pisma z 20 sierpnia 2013 r. ma również fakt, że wnoszący zażalenie złożyli już zażalenie na postanowienie z 14 czerwca 2013 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

10. Zgodnie z art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.

Jak wynika z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że jeżeli po uprawomocnieniu się postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych złożono ponowny wniosek w tym samym przedmiocie, podlega on merytorycznemu rozpoznaniu. Jednakże, w przypadku braku zmiany okoliczności, wniosek ten podlega oddaleniu.

Badając przesłanki zastosowania w okolicznościach danej sprawy art. 165 p.p.s.a. sąd jest zobowiązany do porównania wniosku złożonego pierwotnie i argumentacji przywoływanej przez wnioskodawcę w toku pierwotnego postępowania o przyznanie prawa pomocy z powtórnym wnioskiem w tym zakresie. Stwierdzone różnice w powoływanych przez wnioskodawcę okolicznościach mogą zostać uznane za nieistotne. Jednakże, jeśli analiza powtórnie złożonego wniosku nie pozwala na jednoznaczne konkluzje w tym zakresie (na przykład, jeśli podane przez wnioskodawcę dane są niewystarczająco precyzyjne dla oceny ich znaczenia w kontekście możliwości zastosowania art. 165 p.p.s.a.) sąd powinien rozważyć zasadność zastosowania art. 255 p.p.s.a.

11. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zasadnie przyjął, że we wniosku z 4 lipca 2013 r. powtórzono jedynie treści zawarte we wniosku z 7 marca 2013 r. Niewielkie różnice między tymi wnioskami nie powodują, że można stwierdzić, że doszło do zmiany okoliczności sprawy. Nie było też potrzeby skorzystania z dyspozycji normy wynikającej z art. 255 p.p.s.a. W szczególności ani doprecyzowanie charakteru schorzeń H. Z., ani podanie nowej przyczyny pozostawania A. Z. bez pracy nie uzasadnia stwierdzenia, że miała miejsce zmiana okoliczności sprawy.
12. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

Warszawa, dnia 27 września 2013 r.

Zarządzenie

Odpis postanowienia z 10 września 2013 r. wraz z uzasadnieniem doręczyć H.owi Zasępie i A.owi Zasępie.