Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8 maja 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił skarżącej A. S. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi adresowane do skarżącej zostało doręczone dorosłemu domownikowi (synowi skarżącej) w dniu 28 stycznia 2008 r. Zatem, stosownie do przepisu art. 72 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) doręczenie wezwania do uiszczenie wpisu było skuteczne. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że doręczenie zastępcze było wadliwe, ani że pismo w ogóle nie dotarło do jej rąk.
W zażaleniu na to postanowienie skarżąca podniosła, że jakkolwiek wezwanie odebrał dorosły jej syn, to należy mieć na względzie, iż skarżąca od dwóch lat pozostaje w konflikcie z synem. Syn został przysposobiony i z uwagi na konflikt, jaki istniał w rodzinie skarżąca wystąpiła o rozwiązanie stosunku przysposobienia. Sąd Rejonowy w Ł. wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] rozwiązał stosunek przysposobienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Funkcją doręczenia zastępczego jest zapewnienie szybkości postępowania i ochrona interesów stron, zwłaszcza o sprzecznych interesach. Doręczenie zastępcze nie może natomiast być traktowane jako zamknięcie drogi sądowej do ochrony interesów strony (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 października 2002 r., sygn. akt SK 6/02). Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, stosownie do treści art. 72 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie, oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Taki sposób doręczenia pisma stronie nie uniemożliwia podniesienia zarzutu, iż uchybienie terminu jest następstwem okoliczności związanych z tym doręczeniem, ani także obalenia domniemania doręczenia pisma stronie.
Strona może w szczególności wykazywać, że doręczenie zastępcze było wadliwe (niezgodne z treścią przepisu art. 72 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), albo też pismo w ogóle nie dotarło do rąk adresata.
Mając na uwadze szczególny charakter doręczenia zastępczego, jego funkcje, a także okoliczność, iż doręczenie zastępcze nie może stanowić zamknięcia drogi do sądowej ochrony interesów strony, Sąd powinien uwzględnić wszystkie okoliczności związane z prawidłowością doręczenia dokonanego w sposób zastępczy, a w szczególności, czy pismo dotarło do rąk adresata. W rozpoznawanej sprawie jakkolwiek doręczenie nastąpiło zgodnie z treścią art. 72 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to należy uznać iż skarżąca uprawdopodobniła, iż pismo nie dotarło do jej rąk.
Zgodnie z treścią przepisu art. 86 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Brak winy należy rozumieć jako dopełnienie przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności wymaganej przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie przesłanki braku winy strony należy przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. W tej sprawie należy uznać, iż prawdopodobnym jest, iż przysposobiony syn skarżącej M. S., który odebrał wezwanie do uiszczenia wpisu, nie przekazał tego wezwania. Należy bowiem uwzględnić okoliczność, iż jak wyjaśniła skarżąca pozostaje ona z synem w tak poważnym konflikcie, który doprowadził do rozwiązania stosunku przysposobienia.
Uwzględniając powyższe okoliczności, należało dojść do wniosku, że w rozpoznawanej sprawie zostały uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy skarżącej w niedokonaniu czynności w wyznaczonym terminie. Należy przy tym zwrócić uwagę, że strona nie jest zobowiązana we wniosku o przywrócenie terminu do udowodnienia okoliczności wskazujących na brak swojej winy, lecz wystarczy uprawdopodobnienie tych okoliczności.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.