Postanowienie NSA z 15 stycznia 2016 r., II OZ 8/16

Wydany

15 stycznia 2016 r.

Sąd

r. Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 15 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Po 592/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów

Skład

Sędzia NSA Paweł Miładowski przewodniczący

Sprawa

w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2015 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 19 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił M. K. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji, powołując się na treść art. 260 § 1, art. 245 §§ 1-3, art. 199, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", stwierdził, że informacje przedstawione przez skarżącą nie pozwalają na podzielnie jej poglądu, że nie dysponuje środkami koniecznymi na poniesienie kosztów sądowych. Przypomnieć bowiem należy, że koszty te to aktualnie jedynie wpis w wysokości 100 zł. Z podawanych przez skarżącą informacji wynika, że prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje miesięczny dochód dwustupięćdziesięciokrotnie przekraczający wysokość koniecznego do uiszczenia wpisu. Sąd zauważył, że skarżąca spłaca należności komornicze w znacznej wysokości, ale nie oznacza to, że faktycznie nie dysponuje kwotą 100 zł. Sąd wskazał, że spłacanie przez skarżącą zaciągniętych zobowiązań cywilnych nie może stanowić okoliczności uzasadniającej zwolnienie strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Kredyty zaciągnięte przez skarżącą nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, albowiem nie można przyjąć, że prywatne zobowiązania finansowe mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Tym bardziej, że skarżąca wskazała, że powyższe zobowiązania reguluje, mimo że pochłaniają one większą część dochodów, a jednocześnie skarżąca nie wykazała, by korzystała ze wsparcia opieki społecznej lub rodziny w swoim bieżącym utrzymaniu. W ocenie Sąd, powyższe oznacza, że po uiszczeniu zobowiązań pozostaje jeszcze skarżącej jakaś część dochodów, z których uiścić może także niewielką w stosunku do osiąganych dochodów kwotę wpisu. Co za tym idzie nie sposób w ocenie sądu przyjąć, że uiszczenie kwoty 100 zł będzie stanowić dla skarżącej uszczerbek w koniecznych bieżących kosztach utrzymania.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła M. K., zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ponieważ w sprawie wystąpiły przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty od skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje w sytuacji gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z przytoczonego przepisu wynika, że ubiegającego się o to prawo obciąża obowiązek wykazania, że znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Ponadto skarżący powinien mieć na względzie, że instytucja pomocy prawnej w ogólności jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów niezbędnych dla ustanowienia pełnomocnika. Dlatego też prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W literaturze przedmiotu zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub wręcz pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39).

Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Przedstawione przez skarżącą w oświadczeniu dochody w wysokości 25000 zł miesięcznie oraz zgromadzony majątek o znacznej wartości w różnej formie (udziały w różnych spółkach o łącznej wartości na ponad 2000000 zł; nieruchomość o wartości ponad 1500000 zł), nie mogą świadczyć o sytuacji finansowej skarżącej, która uniemożliwiałby uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł. O złej sytuacji finansowej nie świadczy też okoliczność prowadzenia egzekucji komorniczej przeciwko skarżącej. Nie wiadomo bowiem jaka dokładnie kwota z tego tytułu jest potrącana z dochodu skarżącej celem spłaty długów. Także okoliczność zaciągnięcia kredytów nie jest miarodajna, ponieważ nie wiadomo jakie miesięczne obciążenia z tego tytułu ponosi skarżąca. Ponadto w zażaleniu skarżąca nie wskazała, żadnych kwot z tytułu miesięcznych obciążeń wynikających z egzekucji komorniczej i zaciągniętych kredytów. W tym miejscu wskazania wymaga, że przyznanie prawa pomocy wiąże się z zaangażowaniem środków pieniężnych uzyskiwanych od podatników, co w sytuacji braku wykazania przez podmiot wnioskujący, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego, czyni żądania skarżącej pozbawionymi usprawiedliwionych podstaw. Skarżąca bowiem nie wykazała aby znajdowała się w takiej sytuacji finansowej, która umożliwiłaby przyznanie jej pomocy ze środków publicznych uzyskanych od podatników. Wręcz odwrotnie, zgromadzony majątek świadczy, że jest osobą zaradną życiowo, która nie wymaga pomocy ze strony Państwa.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.