Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 października 2022 r. sygn. akt II SA/Wr 500/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił J. M. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych jej skargi na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 5 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie nakazu remontu ogrodzenia postanawia:
odmówić przywrócenia terminu.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd podniósł, że postanowieniem z dnia 20 września 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 500/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę J. M. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 5 maja 2022 r. (nr [...]). W uzasadnieniu wskazano, że strona skarżąca nie uzupełniła w zakreślonym terminie braków formalnych skargi przez nadesłanie 2 odpisów skargi oraz podania numeru PESEL. Wnioskiem z dnia 21 września 2022 r. skarżąca zwróciła się o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi przez nadesłanie jej odpisów oraz podania numeru PESEL. Do wniosku dołączono brakujące odpisy oraz podano numer PESEL skarżącej. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca podniosła, że w dniu 20 września 2022 r. w trakcie rozmowy telefonicznej z pracownikiem Sądu uzyskała informację o tym, że Sąd wzywał ją o uzupełnienie braków formalnych skargi. Strona skarżąca wskazała nadto, że nie otrzymała korespondencji sądowej. Stwierdziła, że Poczta Polska S.A. oddział [...] regularnie nie wywiązuje się z zawartych z nadawcami przesyłek umów, a opisywane przez skarżącą zdarzenie nie stanowi pojedynczego incydentu a raczej praktykę operatora pocztowego.
Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu Sąd podniósł, że w przedmiotowej sprawie nie zostały uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wobec spełnienia ustawowych przesłanek warunkujących przyjęcie fikcji doręczenia i uznania, że przesyłka została skutecznie doręczona stronie w trybie zastępczym w dniu 17 sierpnia 2022 r., uprawdopodobnieniem braku winy w uchybieniu terminu nie może być wyłącznie oświadczenie strony skarżącej o tym, że awizo nie zostało umieszczone w oddawczej skrzynce adresata. W ocenie Sądu nie uprawdopodobniono, że doręczyciel faktycznie nie dopełnił swoich obowiązków i nie pozostawił awiza o oczekującej przesyłce. Zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r., poz. 896 ze zm.), potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez placówkę pocztową operatora wyznaczonego ma moc dokumentu urzędowego. Jak wynika natomiast z art. 3 pkt 23 powołanej ustawy, przesyłką rejestrowaną jest przesyłka pocztowa przyjęta za pokwitowaniem przyjęcia i doręczenia za pokwitowaniem odbioru. Dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Domniemanie to może być obalone, jednakże podejmując próbę jego dokonania należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi – co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonujące. Nie wystarczy samo twierdzenie strony w tym zakresie. Wprawdzie do przywrócenia terminu wymagane jest jedynie "uprawdopodobnienie", a nie "udowodnienie" braku winy w jego uchybieniu, to jednak przywrócenie terminu tylko na podstawie oświadczenia, że awiza nie pozostawiono, w sytuacji, gdy w aktach sprawy znajduje się zwrócona przesyłka wraz z adnotacjami, że była ona dwukrotnie prawidłowo awizowana, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej takiej sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo to nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej. Sąd podkreślił, że z adnotacji operatora pocztowego umieszczonych na kopercie, w której znajdowało się wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, wynika, że przesyłka została prawidłowo dwukrotnie awizowana. Pierwsze awizowanie miało miejsce w dniu 3 sierpnia 2022 r., zaś powtórne – w dniu 11 sierpnia 2022 r. Przesyłkę – jako niepodjętą w terminie – zwrócono do nadawcy w dniu 19 sierpnia 2022 r. Z koperty wynika również, iż w dniu 3 sierpnia 2022 r. umieszczono zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu pisma we wskazanym urzędzie pocztowym, które umieszczono w oddawczej skrzynce adresata. W ocenie Sądu, zarówno treść wniosku o przywrócenie terminu, jak i towarzyszące mu okoliczności, nie obalają domniemania prawidłowości doręczenia zastępczego. Obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. Ponadto skarżąca nie zakwestionowała sposobu wypełnienia zwrotnego potwierdzenia odbioru i adnotacji na kopertach.
Z tych względów Sąd stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w niedochowaniu terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Tym samym nie można więc uznać, że w sprawie wystąpiła przesłanka uzasadniająca przywrócenie terminu.
Zażaleniem J. M. zaskarżyła powyższe postanowienie powtarzając argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu oraz wskazując, że w okresie, kiedy powinna jej być doręczona przez Pocztę Polską korespondencja z wezwaniem do uzupełnienia przedmiotowych braków, utraciła zdrowie i była hospitalizowana, na dowód czego przedłożyła zaświadczenie lekarskie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wedle natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Jednym z przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. warunków przywrócenia terminu przez sąd jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2019 r., sygn. akt I OZ 430/19).
Stanowisko skarżącej co do braku jej winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych jej skargi na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 maja 2022 r. nr [...] zostało oparte na wadliwym - zdaniem skarżącej - awizowaniu skierowanej do niej przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków, uniemożliwiającym powzięcie przez nią informacji o pozostawieniu jej przez doręczyciela w placówce pocztowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż brak jest w przedmiotowej sprawie podstaw do tego, żeby kwestionować prawidłowość doręczenia skarżącej spornej przesyłki w trybie doręczenia zastępczego unormowanego w art. 73 p.p.s.a. Z treści znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej przedmiotowe wezwania wynika, że bezpośrednia próba doręczenia tej przesyłki skarżącej okazała się bezskuteczna - na potwierdzeniu odbioru listonosz wypełnił pole nr 2 o treści "Przesyłki nie doręczono w sposób określony w pkt 1, przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej [...], o czym w dniu 03.08.2022 r. umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej". Z faktu wypełnienia przez listonosza pola nr 2 powyższego dokumentu wynika zatem przyczyna pozostawienia przesyłki w placówce pocztowej. Ponadto o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej w dniu 3 sierpnia 2022 r. - jak wynika z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru - poinformowano skarżącą przez umieszczenie zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej. Na przedmiotowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru zawarto także adnotację o powtórnym awizowaniu przesyłki w dniu 11 sierpnia 2022 r., a także o jej zwrocie w dniu 19 sierpnia 2022 r. w związku z niepodjęciem jej przez skarżącą z placówki pocztowej. Powyższe okoliczności świadczą o prawidłowości uznania za skuteczne doręczenia przedmiotowej przesyłki skarżącej w trybie art. 73 p.p.s.a. w dniu 17 sierpnia 2022 r., tj. w dniu, w którym upłynęło 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu przesyłki w placówce pocztowej. Zaznaczenia wymaga przy tym, że zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym, który - jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot - stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Korzysta ono z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim poświadczone. Domniemanie to może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. W przedmiotowej sprawie zawarte na ww. zwrotnym poświadczeniu odbioru świadectwo pozostawienia w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącej zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej nie zostało jednak skutecznie przez skarżącą obalone. Wprawdzie skarżąca podnosi w zażaleniu, że składała skargi u Urzędzie Pocztowym, jednak nie przedłożyła żadnych wyników ich rozpatrzenia. Przedłożone natomiast przez skarżącą zaświadczenie lekarskie o jej pobycie w szpitalu dotyczyło okresu od 9 do 18 sierpnia 2022 r., a termin do uzupełnienia skargi upływał skarżącej z dniem 24 sierpnia 2022 r. Przedstawiona dokumentacja medyczna nie mogła więc bezpośrednio stanowić przyczyny przywrócenia terminu.
W tych okolicznościach Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że nie zostały w tej sprawie spełnione przesłanki warunkujące przywrócenie stronie skarżącej terminu do dokonania ww. czynności procesowych.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.