Uzasadnienie
Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2010 r. odmówiono W. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Sprzeciw od powyższego postanowienia wniosła W. K. reprezentowana przez adwokata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 czerwca 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 1929/09 odmówił przyznania W. K. prawa pomocy w żądanym zakresie.
W uzasadnieniu postanowienia odwołując się do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: P.p.s.a., podał, że zasadą postępowania sądowego jest to, iż każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie tego uczynić może skutkować zwolnieniem od obowiązku ich ponoszenia. Strona skarżąca powinna liczyć się z tymi kosztami i odpowiednio się do tego przygotować.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że W. K. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, utrzymuje się z emerytury w wysokości 1070 zł netto. Wskazała, że zamieszkuje u córki i "na życie z wyjątkiem ubioru, środków higieny osobistej, kosmetyków i lekarstw, a także na pobyty w oddziałach rehabilitacji i sanatoriach" przekazuje jej 500 zł miesięcznie. Natomiast posiadany majątek strony obejmuje dwie działki leśne w J. o powierzchni łącznej 1840 m2. Wnioskodawczyni podała ponadto, że posiada 305 udziałów w spółce "[...]" z siedzibą w G. o wartości 42.700 zł.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznał, że sytuacja majątkowa W. K. nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów. Podkreślił, że skoro dotychczasowe koszty ograniczały się do kwoty 200 zł z tytułu wpisu sądowego od skargi oraz 100 zł z tytułu opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku, które strona poniosła samodzielnie, a ponadto upoważniła ona pełnomocnika z wyboru do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, to posiada środki nie tylko na bieżące utrzymanie, ale potrafi również zgromadzić oszczędności, które może przeznaczyć na pozostałe koszty związane z niniejszą sprawą.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia W. K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej podał, że korzystanie przez stronę z usług zawodowego pełnomocnika nie jest równoznaczne z tym, iż nie pozostaje w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Na wstępie wyjaśnić należy, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Natomiast dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające, można skutecznie zwrócić się o pomoc państwa. Jak trafnie wskazał zatem Sąd pierwszej instancji tylko wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania może skutkować zwolnieniem od obowiązku ich ponoszenia. Przy czym, strona wnosząc sprawę do Sądu powinna liczyć się z tym kosztami i odpowiednio się do tego przygotować.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że sytuacja skarżącej nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. W okolicznościach przedmiotowej sprawy bezsporne jest bowiem, że dysponuje ona majątkiem, z którego mogłaby pozyskać środki na opłacenie kosztów sądowych (dwie działki leśne w J. o łącznej powierzchni 1840 m2 oraz 305 udziałów w spółce "[...]" z siedzibą w G. o wartości 42.700 zł). Wskazać należy, że posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. J.P. Tarno. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 2.,Warszawa 2006 r. uwaga 13. do art. 246, str. 507.).
Z kolei, ustanowienie przez stronę skarżącą profesjonalnego pełnomocnika świadczy, iż potrafi ona zgromadzić oszczędności, które może przeznaczyć na pozostałe koszty sprawy tj. wniesienie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, który w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. oraz ewentualnych pozostałych kosztów sądowych, które mogą wystąpić w trakcie prowadzonego postępowania.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.