Postanowienie NSA z 25 sierpnia 2017 r., II OZ 802/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 25 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 228/17 odmawiające przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Anna Łuczaj przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - w oparciu o art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) -odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że pismem z dnia 4 kwietnia 2017 r. A. M. zaskarżył decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] lutego 2017 r. w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 228/17, skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie zostało odebrane przez małżonkę skarżącego w dniu 24 kwietnia 2017 r. W dniu 5 maja 2017 r. skarżący uiścił wpis od skargi i jednocześnie złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego wskazując, że przebywał za granicą i nie miał możliwości zapoznania się z treścią odebranego pisma i dokonania przelewu, a żona miała z nim ograniczony kontakt. Wykonując zobowiązanie Sądu do złożenia dokumentów mających uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu skarżący przedstawił zaświadczenie przewodniczącego Komisji Sędziów C. o pobycie w Pradze w dniach 25-28 kwietnia 2017 r. Oświadczenie złożyła także małżonka skarżącego, K. M., wskazując, że 24 kwietnia 2017 r. odebrała przesyłkę zawierającą przeznaczone dla męża wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego. Przesyłkę bez otwierania pozostawiła na biurku w gabinecie męża, a w trakcie kontaktów telefonicznych z mężem, który przebywał w podróży służbowej, zapomniała go poinformować o otrzymanym liście. Po powrocie męża do domu 1 maja 2017 r. poinformowała go o odebraniu przesyłki i wówczas mąż zapoznał się z jej treścią.

Sąd podniósł, że oceniając wystąpienie określonej w art. 87 § 2 ww. ustawy przesłanki wskazującej na brak winy w uchybieniu terminowi Sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie była w stanie przewidzieć, ani nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, przy czym nawet lekkie niedbalstwo wskazuje na istnienie winy. W niniejszej sprawie skarżący nie dopełnił natomiast należytej staranności. Wyjaśnienia skarżącego, że uchybienie terminu do złożenia zażalenia zostało spowodowane przekazaniem mu zarządzenia Sądu z 20 kwietnia 2017 r. przez jego żonę w dniu 1 maja 2017 r. oraz utrudnionym kontaktem telefonicznym podczas podróży służbowej nie stanowią uzasadnienia dla uznania braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. Przesyłka zawierająca ww. zarządzenie została skutecznie doręczona w dniu 24 kwietnia 2017 r., czego dowodzi zamieszczony na niej podpis małżonki skarżącego. Nie usprawiedliwia uchybienia terminowi fakt, że skarżący przebywał na wyjeździe służbowym. To w interesie skarżącego, prowadzącego swoje sprawy starannie i z należytą uwagą leży, by zabezpieczyć możliwość realizowania obowiązków procesowych wynikających z osobistego prowadzenia sprawy także spoza miejsca zamieszkania i realizowania takich czynności w terminie. Sąd podkreślił, że w dobie elektronicznej bankowości wykonanie przelewu jest możliwe na pewno z każdego miejsca w Europie, a wiec także w trakcie jazdy samochodem do Pragi jak i pobytu na miejscu. Ponadto z oświadczenia żony skarżącego wynika, że skarżący zapoznał się z treścią przesyłki 1 maja 2017 r., zatem mógł w tym dniu, lub też w dniu następnym, nie uchybiając terminowi, uiścić żądany wpis. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, ponieważ strona dopuściła się niedbalstwa.

Zażaleniem A. M. zaskarżył powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 87 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niezasadne uznanie, że skarżący w niniejszej sprawie dopuścił się niedbalstwa w dochowaniu terminu do wniesienia wpisu od skargi.

Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że żona skarżącego omyłkowo wskazała, że przekazała skarżącemu przesyłkę w dniu 1 maja 2017 r. Byłoby to obiektywnie niemożliwe, jako że skarżący przebywał za granicą do dnia 5 maja 2017 r. i tego dnia, niezwłocznie po powrocie i po zapoznaniu się z treścią przesyłki, uiścił wpis. Wskazano też, że żona skarżącego nie angażuje się w sprawy zawodowe oraz biznesowe skarżącego i nie miała świadomości, że przesyłka zawiera w swojej treści zobowiązanie terminowe, którego niewykonanie będzie się wiązać z negatywnymi konsekwencjami. Uznała, że skarżący może zapoznać się z korespondencją po powrocie, tj. w dniu 5 maja 2017 r. Wyjaśniono jednocześnie, że skarżący przebywał za granicą i kontakt z nim był bardzo ograniczony.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718, dalej: p.p.s.a.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 p.p.s.a., równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu.

Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt. II OZ 712/08). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności.

Mając powyższe na względzie należy podzielić wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko Sądu I instancji o braku podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu. Strona skarżąca nie uprawdopodobniła bowiem, że uchybienie terminu do uiszczenia wpisu od skargi nastąpiło bez jej winy. Wyjazd zagraniczny, który przypada w terminie zakreślonym przez Sąd dla dokonania czynności procesowej, bez względu na to czy jest służbowy czy prywatny, nie stanowi przeszkody, która stronie należycie dbającej o własne interesy uniemożliwia dokonanie czynności procesowej. Podkreślić należy, że w odniesieniu do strony, która wyjeżdża poza miejsce swego zamieszkania w trakcie postępowania, formułuje się powinność takiego zorganizowania spraw, aby podczas nieobecności jej interesy nie doznały uszczerbku (zob. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt II OZ 15/17). Skarżący wyjeżdżając za granicę, wiedząc, że będzie przez określony czas przebywać poza miejscem zamieszkania, powinien podjąć czynności gwarantujące właściwe prowadzenie spraw, zwłaszcza sądowych. Jeżeli strona takich czynności nie podjęła, lub uczyniła to nieudolnie, w konsekwencji czego uchybiła terminowi wyznaczonemu do dokonania czynności, to nie można mówić o braku jej winy w powstaniu uchybienia. Podkreślenia wymaga także, że skarżący jako adres do korespondencji wskazał adres, pod którym w czasie jego nieobecności przebywają jeszcze inne dorosłe osoby (domownicy), którym listonosz może zostawić przesyłkę, w konsekwencji dokonując doręczenia zastępczego z art. 72 § 1 p.p.s.a. Musiał się on więc liczyć z tym, że ewentualne skutki uchybień powyższych osób, będą miały bezpośredni wpływ na bieg jego sprawy w postępowaniu sądowym. Skarżący ponosi konsekwencje działań tych osób.

Podkreślić też należy, że złożone przez skarżącego zaświadczenie potwierdza pobyt skarżącego w Pradze w Czechach jedynie w dniach od 25 do 28 kwietnia 2017 r.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodnił, że zadbał w sposób należyty o własne interesy, co wyklucza możliwość przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Zaskarżone postanowienie odpowiada zatem prawu.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.