Uzasadnienie
[...] Sp. z o.o. w W. w dniu 8 stycznia 2015 r. wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania.
Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 164/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę ze względu na nieuiszczenie w zakreślonym terminie wpisu sądowego, pomimo skierowania do strony wezwania w tym przedmiocie.
Pismem z dnia 29 kwietnia 2015 r. pełnomocnik skarżącej spółki złożył wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej w przedmiocie uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Podniósł, że nieuiszczenie opłaty od skargi miało miejsce ze względu na zdarzenie losowe jakim było zaginięcie przesyłki. Ponadto wskazał, że skarżąca spółka nie jest profesjonalną kancelarią prawniczą, a jedynie firmą deweloperską, która w normalnym toku swej działalności zazwyczaj nie prowadzi korespondencji sądowej. Do wniosku dołączono potwierdzenie uiszczenia opłaty od skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 6 maja 2015 r. odmówił przywrócenia terminu. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w ocenie Sądu skarżąca spółka nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do uiszczenia wpisu nastąpiło bez jej winy. Sąd podkreślił, że wezwanie do uiszczenia wpisu było jednoznaczne w swej treści i w pełni zrozumiałe. Skoro strona skarżąca zgubiła przesyłkę zawierającą wezwanie to może to świadczyć tylko o braku należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Sąd I instancji zauważył, że skoro spółka wniosła skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, to należało się spodziewać zwrotnej korespondencji z sądu, jako normalnej konsekwencji wszczęcia postępowania sądowego. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 86 § 1 oraz art. 87 § 2 P.p.s.a. postanowił odmówić przywrócenia terminu.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła [...] Spółka z o.o. w W. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:
- 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1) naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w przedmiocie uiszczenia wpisu sądowego od Skargi z uwagi na nieuprawdopodobnienie braku winy skarżącej w uchybieniu w/w terminu, w sytuacji gdy:
- - skarżąca uprawdopodobniła, że nie dokonała w terminie czynności w przedmiocie uiszczenia wpisu od skargi bez swojej winy, bowiem niedokonanie przedmiotowej czynności miało miejsce ze względu na zdarzenie losowe- zaginięcie przesyłki sądowej, które nastąpiło bez winy skarżącej;
- - skarżąca nie jest profesjonalną kancelarią prawniczą, a jedynie firmą deweloperską, która w normalnym toku swojej działalności zazwyczaj nie prowadzi korespondencji sądowej, przy czym skarżąca nie korzystała z usług profesjonalnego pełnomocnika;
- - w momencie, kiedy skarżąca zorientowała się w sytuacji wynikłej z powodu zaginięcia przesyłki sądowej, natychmiast podjęła stosowne czynności zmierzające do naprawy zaistniałej sytuacji (tj. uiściła stosowny wpis od skargi i złożyła wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej w przedmiocie uiszczenia w/w wpisu)
- 2) naruszenie art. 87 § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w przedmiocie uiszczenia wpisu sądowego od skargi do WSA z uwagi na arbitralne przyjęcie, że skarżąca nie uprawdopodobniła we wniosku braku winy w uchybieniu terminu na uiszczenie wpisu od skargi, w sytuacji gdy wniosek skarżącej o przywrócenie terminu zawierał uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu, skarżąca występowała bez pełnomocnika i nie posiadała doświadczenia w składaniu pism procesowych wynikającego z zakresu prowadzonej działalności, zaś nieuiszczenie wpisu nie było wynikiem zignorowania przez skarżącą obowiązku uzupełnienia braków formalnych, a jedynie wynikiem zdarzenia losowego, podczas gdy odmowa przywrócenia terminu ma istotne znaczenie dla skarżącej, która w skardze kwestionowała odmowę wznowienia postępowania, w którym została pozbawiona udziału bez swej winy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło Sąd I instancji do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi pomimo uprawdopodobnienia przez skarżącą braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi i podjęciu przez nią natychmiastowej reakcji po zorientowaniu się w zaistniałej w przedmiotowej sprawie sytuacji;
- 2. naruszenie prawa materialnego, tj. naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na jego niezastosowaniu, pomimo iż Sąd I instancji w okolicznościach zaistniałych w przedmiotowej sprawie powinien był przywrócić termin do wniesienia skargi, a tym samym zapewnić skarżącej prawo do rozpoznania skargi na odmowę wznowienia postępowania (a zatem zagwarantować skarżącej prawo do sądu), w którym skarżąca została pozbawiona możliwości udziału bez swojej winy.
Wskazując na powyższe, spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do brzmienia art. 86 § 1 P.p.s.a., sąd może postanowić o przywróceniu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym na wniosek strony, o ile do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Z kolei zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana. Z wnioskiem należy wystąpić w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.), a wraz z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia słusznie stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określoną czynność stanowi konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu.
Przepis art. 86 § 1 oraz art. 87 § 2 P.p.s.a., stanowiąc o tej przesłance, nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony ubiegającej się o przywrócenie terminu. Ocena ta została pozostawiona uznaniu Sądu, który badając wystąpienie braku winy w uchybieniu terminu powinien uwzględnić wszystkie okoliczności sprawy, w tym obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazane przez skarżącą okoliczności nie wyczerpują tych wymogów. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, iż we wniosku o przywrócenie terminu wskazywała, że wskutek zdarzenia losowego nie otrzymała przesyłki, z której wynikałoby jakiej wysokości wpis ma uiścić oraz jakie będą konsekwencje zaniechania w tym zakresie. Wymaga jednak podkreślenia, że wniosek nie zawierał jednoznacznego stwierdzenia, iż spółka w rzeczywistości nie otrzymała przedmiotowej przesyłki.
Skarżąca podkreśliła jedynie, że niedokonanie przedmiotowej czynności procesowej miało miejsce ze względu na zdarzenie losowe- zaginięcie przesyłki, które nastąpiło bez winy skarżącej i pomimo zachowania należytej staranności. Niezależnie od tego twierdzenie, iż skarżąca nie otrzymała przedmiotowej przesyłki nie znajduje oparcia w materiale dowodowym sprawy. W aktach znajduje się bowiem zwrotne potwierdzenie odbioru z dnia 4 marca 2015 r., na którym widnieje pieczątka skarżącej spółki wraz z podpisem osoby odbierającej przesyłkę, opatrzone opisem: "odp.zarz. o opłatę". Nadmienić należy, że wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 k.p.c., potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych pism (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt II FSK 2265/12). W tym zakresie dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności z prawdą (post.
Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 1998 r., sygn. akt III CZ 51/98), zaś adresat przesyłki, który twierdzi, że nie doręczono mu pism wymienionych na formularzu i których przyjęcie pokwitował, powinien ten fakt udowodnić. W niniejszej sprawie skarżąca nie podjęła skutecznej próby obalenia domniemania doręczenia.
Dodatkowo wskazać należy, że zagubienia doręczonej przesyłki sądowej nie sposób zakwalifikować jako zdarzenia losowego - nieprzewidywalnego i niemożliwego do uniknięcia nawet przy zachowaniu należytej staranności o swoje sprawy. Zarzut, który mógłby być postawiony spółce w związku z zagubieniem prawidłowo doręczonej korespondencji sądowej, sprowadza się w istocie do tego, iż nie wykazała się ona wystarczającą dbałością w organizowaniu obsługi biurowo-administracyjnej spółki. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (zob. np. post. NSA z 11 stycznia 2012 r., I GZ 232/11, post. NSA z 21 czerwca 2011 r., II FZ 286/11, post. NSA z 19 grudnia 2013 r., II GZ 752/13). Jak trafnie wskazał NSA w postanowieniu z 4 listopada 2011 r., I OZ 823/11, negatywnej przesłanki zawinienia, która wyłącza możliwość przywrócenia terminu, należy upatrywać w zaniechaniu przez wnioskodawcę tych wszystkich czynności, które przy dołożeniu przez niego należytej staranności zapobiegłyby konsekwencjom, jakie ustawodawca wiąże z upływem terminów do dokonania określonych czynności procesowych.
Na marginesie jedynie wskazać należy, że zagubienie przesyłki sądowej po jej skutecznym doręczeniu, nie ma znaczenia dla biegu terminu do dokonania czynności procesowej, bowiem skutki procesowe wywołuje już samo prawnie skuteczne doręczenie pisma (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2015 r.)
Okolicznością świadczącą o braku winy spółki nie może być również argument, przywołany przez skarżącą, iż nie jest ona profesjonalną kancelarią prawniczą, a jedynie firmą deweloperską, która w normalnym toku swej działalności nie prowadzi korespondencji sądowej. W szczególności twierdzenie, iż skarżąca w normalnym toku procedowania nie spodziewała się otrzymania wezwania do uzupełnienia braków skargi jest bezzasadne. W sytuacji wniesienia skargi spółka powinna liczyć się z otrzymywaniem korespondencji sądowej. Również okoliczność, że skarżąca nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie ma znaczenia w sprawie. Wezwanie do uiszczenia wpisu, które zostało skierowane do strony, było czytelne i wynikało z niego wyraźnie jaką kwotę i w jaki sposób należy uiścić, jaki jest termin do dokonania wpłaty oraz jakie będą konsekwencje nieuiszczenia wpisu.
Należy również zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie w wyniku oddalenia wniosku strony o przywrócenie uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej w przedmiocie uiszczenia wpisu nie doszło do pozbawienia strony skarżącej prawa do sądu gwarantowanego art. 45 ust. 1 Konstytucji. Nie przywrócenie stronie terminu do dokonania przedmiotowej czynności procesowej, przy zastosowaniu przez Sąd w prawidłowy sposób art. 86 § 1 oraz art. 87 § 2 P.p.s.a., nie może stanowić naruszenia prawa strony do sądu wynikającego z art. 45 Konstytucji RP.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.