Uzasadnienie
K. i J. C. kwestionując przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 1 marca 2005r. Nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej wnieśli o wstrzymanie jego wykonania.
Postanowieniem tym Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach uchylił w części dotyczącej wyliczenia wielkości opłaty legalizacyjnej postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Bielska-Białej z dnia 23 listopada 2004r. Nr [...] i w tym zakresie orzekł wielkość tej opłaty w kwocie 5.859,37 zł. W pozostałym zakresie powyższe postanowienie organu I instancji utrzymał w mocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 7 czerwca 2005r. sygn. akt II SA/Gl 338/05 oddalił wniosek K. i J. C. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.
Sąd I instancji uznał, iż przepis art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, stanowi, że wniesienie skargi do Sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 tej ustawy, Sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie tego aktu lub czynności w całości lub w części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zgodnie zatem z przedstawioną regulacją prawną należy stwierdzić, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest instytucją o charakterze wyjątkowym, wobec czego strona skarżąca decydując się na wniesienie takiego wniosku winna w sposób przekonywujący wskazać lub przynajmniej uprawdopodobnić istnienie jednej z przesłanek określonych w art. 61 § 3 ustawy. W przepisie tym określono zaś w sposób enumeratywny przesłanki jakimi musi kierować się Sąd przy wydawaniu w tym przedmiocie postanowienia.
Skarżący wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie wskazali, ani też nie uprawdopodobnili okoliczności uzasadniających taki wniosek, w szczególności zaś nie podali, jaką "znaczną" szkodę ponieśliby w przypadku wykonania tego postanowienia.
Dodatkowo należy zwrócić uwagę, iż zawarte w skardze zarzuty odnośnie legalności oraz prawidłowości zaskarżonego postanowienia, na obecnym etapie postępowania nie mogą być rozpatrywane, gdyż dopiero w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie Sąd zajmie stanowisko co do ewentualnego naruszenia przez organ prawa oraz skutków tego naruszenia.
W zażaleniu na to postanowienie K. i J. C. wnieśli o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Wskazali, iż ustalenia organu nadzoru budowlanego, które legły u podstaw zaskarżonego postanowienia są niezgodne ze stanem faktycznym. W szczególności nie można się zgodzić z uznaniem przez organ I instancji zrealizowanej przez inwestora – Społeczny Komitet Budowy Garaży w Bielsku-Białej, inwestycji za samowolę budowlaną. Sprzeciwia się temu wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, iż nie stanowi samowoli budowlanej w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane wzniesienie budynku w oparciu o nieprawomocne pozwolenie na budowę, w sytuacji, w której inwestor nie został powiadomiony o zaskarżeniu tego pozwolenia i miał prawo przypuszczać, iż realizuje inwestycje w oparciu o ostateczną decyzję. W szczególności skarżący powołują się na orzeczenie NSA wskazane w złożonym uprzednio w sprawie odwołaniu skarżącego od decyzji tutejszego organu nakazującego rozbiórkę jednostanowiskowych boksów garażowych.
W niniejszej sprawie Prezydent Bielska-Białej decyzją z dnia 5 czerwca 1997r. Nr [...] udzielił pozwolenia Społecznemu Komitetowi Budowy Garaży w Bielsku-Białej na budowę zespołu garaży dla samochodów osobowych na pgr [...] gm.kat. Aleksandrowice przy ul. Tańskiego w Bielsku-Białej.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyli dopuszczeni do udziału w sprawie w charakterze strony Z. i B. R. o czym organ wydający pozwolenie na budowę nigdy nie powiadomił w wymagany przepisami k.p.a. sposób.
W toku realizacji inwestycji Społeczny Komitet Budowy Garaży wystąpił do organu I instancji o uzupełnienie do wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę poszerzające o ok. 20% zakres inwestycji. W powyższej sprawie organ I instancji nie zajął stanowiska – przypuszczalnie wiedząc już o złożonym odwołaniu, choć o przyczynach swego zaniechania nigdy nie zawiadomił wnioskodawcy. Nie przeszkodziło to jednak organowi I instancji w krótki czas po złożeniu powołanego w zdaniu pierwszym wniosku wydać wnioskodawcy decyzji dotyczącej budowy ogrodzenia posesji wnioskodawcy, na której zrealizowana została sporna inwestycja.
W powyższym stanie faktycznym nie jest możliwe zaakceptowanie stanowiska organu nadzoru budowlanego kwalifikującego zrealizowaną inwestycję jako samowolę budowlaną albowiem do zaistniałego stanu faktycznego w całości znajduje zastosowanie powołane powyżej orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W powyższych okolicznościach wydanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Bielska-Białej postanowienia nakładającego na skarżących obowiązek wniesienia karnej opłaty legalizacyjnej z powodu stwierdzenia popełnienia samowoli budowlanej jest nieuzasadnione, a co najmniej przedwczesne. Wysokość ustalonej i podlegającej egzekucji przymusowej opłaty legalizacyjnej jest rażąco niewspółmierna do wartości budowli /jest jej równa/ i istotnie zagraża podstawowym interesom życiowym skarżących oraz pozostającej na ich utrzymaniu rodziny. Sytuacja, w której kwestionując tę opłatę tak co do zasady, jak i wysokości skarżący musieliby ją ponieść na aktualnym etapie postępowania lub przymusowe egzekwowanie nałożonej opłaty doprowadzi do zagrożenia bytu rodziny poprzez pozbawienie jej środków na zaspokajanie jej podstawowych potrzeb życiowych. W tych okolicznościach wykonanie zaskarżonego postanowienia organu nadzoru budowlanego sprowadza na skarżących niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, czego rozpatrując sprawę nie chciał uznać Sąd I instancji.
W piśmie procesowym z dnia 13 lipca 2005r. K. i J. C. podnieśli szereg kwestii nie dotyczących jednak zaskarżonego postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Sąd I instancji bowiem prawidłowo wskazując podstawę prawną wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia jednocześnie trafnie stwierdził brak przesłanek przemawiających za zastosowaniem tej instytucji prawnej. Przesłanki te to niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w sytuacji gdyby decyzja /postanowienie/ administracyjna została wykonana. Opierają się one na nieostrych pojęciach wymagających wyjaśnienia w okolicznościach konkretnej sprawy. Tych we wniosku nie przedstawiono.
Skarżący K. i J. C. uzasadniają potrzebę wstrzymania wykonania tego postanowienia tymi samymi okolicznościami, które mają przekonywać o wyłamywaniu się jego rozstrzygnięcia z porządku prawnego. Tymczasem wykazywana w skardze sprzeczność postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa i ochrona tymczasowa, wynikająca z powyższych przesłanek, to dwie różne kwestie. Pierwsza bowiem sprowadzająca się do kontroli legalności decyzji /postanowienia/ jest celem postępowania sądowadministracyjnego. Druga natomiast znacznie może poprzedzać końcową decyzję Sądu i, jak stwierdzono, ma odmienną osnowę.
Konkretyzacja przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia dopiero w zażaleniu na wspomniane postanowienie nie jest natomiast skuteczna. Należało bowiem przedstawić je Sądowi I instancji – trzeba tu mieć na uwadze, że stosując przepis art. 61 § 3 cytowanego Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd działać może tylko na wniosek. O działaniu z urzędu sądu administracyjnego, stosującego tę instytucję prawną, jest natomiast mowa tylko w § 4 art. 61 tego Prawa, według którego postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie § 2 i § 3 sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Sądem tym jednakże jest Sąd I instancji, nie Naczelny Sąd Administracyjny.
Zaskarżone postanowienie nie podlegało zatem wzruszeniu wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
H.B. 21.10.2005r.